اولین عقب‌نشینی ترامپ در برابر مالکی

لیلا مختاری: تحولات عراق و معرفی «نوری المالکی» به عنوان نامزد نخست‌وزیر آتی عراق از هم‌اکنون ترس بر تن آمریکایی‌ها انداخته، تا آنجا که بتازگی «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی خود با دخالت در امور داخلی عراق، مخالفتش با نخست‌وزیر شدن مالکی را اعلام کرد. رئیس‌جمهور آمریکا در پیام مداخله‌جویانه خود نوشت: «شنیده‌ام کشور بزرگ عراق ممکن است با بازگرداندن نوری مالکی به مقام نخست‌وزیری، تصمیمی بسیار بد بگیرد. آخرین باری که مالکی در قدرت بود، کشور به فقر و هرج‌ومرج کامل سقوط کرد. نباید اجازه داد چنین وضعیتی دوباره تکرار شود. به ‌دلیل سیاست‌ها و ایدئولوژی‌های افراطی او، در صورت انتخابش، ایالات متحده آمریکا دیگر به عراق کمک نخواهد کرد و اگر ما برای کمک حضور نداشته باشیم، عراق هیچ شانسی برای موفقیت، رفاه یا آزادی نخواهد داشت. عراق را دوباره بزرگ کنیم!»
ساعاتی پس از انتشار این نوشته مداخله‌آمیز از سوی ترامپ درباره عراق، رئیس‌جمهور آمریکا نوشته خود را پاک کرد، هرچند پاک کردن این نوشته تغییری در این مساله روشن و مشخص ایجاد نکرد که ترامپ و به طور کلی آمریکایی‌ها خود را محق به دخالت در امور داخلی کشورهای منطقه بویژه عراق می‌دانند.
روز شنبه ائتلاف «چارچوب هماهنگی» شیعیان عراق به صورت رسمی نوری مالکی، رئیس حزب الدعوه را نامزد پست نخست‌وزیری اعلام کرد. چارچوب هماهنگی شیعیان عراق در بیانیه خود اعلام کرد اکثریت اعضای چارچوب هماهنگی شیعیان، با نامزدی مالکی برای تصدی این پست موافقت کردند. با این حال آمریکایی‌ها از هم‌اکنون نگران بازگشت مالکی به قدرت شده‌اند، چون به عنوان چهره‌ای نزدیک به گروه‌های مقاومت و ایران شناخته می‌شود.
* حمله ترامپ به استقلال عراق
پس از نوشته مداخله‌آمیز رئیس‌جمهور آمریکا درباره گزینه نخست‌وزیری عراق، شماری زیادی از سیاستمداران عراقی هشدار دادند هدف این فشارها صرفاً یک فرد یا یک نامزد نیست، بلکه اصل استقلال تصمیم‌گیری عراق نشانه گرفته شده است. از نگاه آنان، پذیرش چنین مداخله‌ای به معنای گشودن یک مسیر خطرناک است؛ مسیری که امروز با مخالفت با یک چهره سیاسی آغاز می‌شود و فردا هر گزینه‌ای را که با منافع واشنگتن همسو نباشد، در بر خواهد گرفت. این مواضع نشان می‌دهد حساسیت افکار سیاسی عراق، بیش از هر چیز، معطوف به مساله  استقلال، حاکمیت و کرامت ملی است.
همچنین حزب الدعوه الاسلامیه عراق که نوری مالکی ریاست آن را برعهده دارد، به مداخله  دونالد ترامپ واکنش نشان داد و بامداد دیروز در سایت رسمی خود تصویری از مالکی را به همراه آیه‌ای از قرآن منتشر کرد؛ «‌الله ولی الذین أمنوا، یخرجهم من الظلمات إلی النور، والذین کفروا أولیاؤهم الطاغوت».
پیش از ترامپ نیز «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا روز یکشنبه به عراق هشدار داده بود به سوی تشکیل دولت حامی تهران گام برندارد.  
با توجه به مداخلات قبلی ترامپ در ونزوئلا و اکنون نیز تهدید او درباره عراق به نظر می‌رسد نگرانی دولت آمریکا این روزها متوجه کشورهای دارای نفت است و همین نگرانی باعث شده سیاست خارجی آمریکا به دخالت‌های شدید در کشورهای صاحب نفت سوق داده شود. از سوی دیگر، بسیاری پیام مداخله‌آمیز اخیر ترامپ را در چارچوب تلاش برای تأثیرگذاری بر نتایج سیاسی عراق و کارشنکی در روند انتخاب نوری مالکی در پارلمان عراق تحلیل می‌کنند اما به نظر می‌رسد با توجه به آنکه اکثریت پارلمان عراق در دست نیروها و احزاب نزدیک به جریان مقاومت است، سنگ اندازی‌های آمریکا برای جلوگیری از بازگشت مالکی به نتیجه دلخواه کاخ سفید منجر نخواهد شد.
* مالکی: با مداخلات آمریکا مخالفیم
در واکنش به نوشته ترامپ، نوری مالکی، نخست‌وزیر پیشین عراق و نامزد کنونی پست نخست وزیری گفته است: ما با مداخله آشکار آمریکا در امور عراق مخالف هستیم و آن را نقض حاکمیت و تعدی به استقلال عراق می‌دانیم. وی تاکید کرد: گفت‌وگو بین کشورها تنها گزینه سیاسی برای تعامل است، نه توسل به زبان دیکته و تهدید. طبق گزارش الجزیره، مالکی افزود: انتخاب نخست‌وزیر یک تصمیم حاکمیتی است و ما هیچ‌گونه مداخله خارجی در آن را نمی‌پذیریم. ما در راستای تصمیم چارچوب هماهنگی به تلاش خود تا پایان برای تحقق منافع عالی ملت عراق ادامه می‌دهیم.
* الگوی تکراری سیاست خارجی آمریکا
برخی کارشناسان نیز معتقدند اظهارات مداخله‌جویانه دونالد ترامپ درباره روند سیاسی عراق، تنها یک موضع‌گیری مقطعی نیست، بلکه بازتاب الگویی است که سال‌هاست سیاست خارجی آمریکا را شکل داده است؛ الگویی که با نادیده‌گرفتن حاکمیت کشورها حس تحقیر ملی و خشم عمومی را در نقاط مختلف جهان بازتولید می‌کند. این الگوی مداخله‌گرایانه ترامپ را حتی در تجربه برخورد تحقیرآمیز دولت آمریکا با متحدان سنتی خود از جمله اروپا می‌توان دید. پیش‌تر نیز میدل ایست‌آی با انتشار گزارشی به قلم «آلن گابن» دانشیار مطالعات منطقه و رئیس گروه زبان‌ها و ادبیات خارجی در دانشگاه ویرجینیا وسلیان آمریکا، سیاست خارجی دونالد ترامپ را با عنوان «یا اطاعت کن یا رنج ببر» توصیف کرده و گفته بود سیاست خارجی ترامپ در حقیقت نسخه جدیدی از دکترین مونرو است که آمریکا را به ‌عنوان قدرت تعیین‌کننده در نیمکره غربی قرار می‌دهد و خواستار تبعیت دیگر کشورهاست. 
در این گزارش گفته شده بود روند سیاست خارجی ترامپ با دیگر کشورها شامل تهدید و اعمال فشار نظامی یا اقتصادی علیه کشورهایی است که اهداف آمریکا را نادیده می‌گیرند و این رویکرد شامل ترکیبی از تهدید به زور، گفت‌وگوی مشروط و فشار دیپلماتیک است که به ‌طور ضمنی می‌گوید اگر کشوری همکاری نکند، مجازات خواهد شد.