نیکولای بوبکین*: دو هفته پیش بود که جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به کی‌یف، پایتخت اوکراین سفر کرد تا به موعظه و مماشات با اوکراینی‌ها بپردازد. در واقع دولت کودتای طرفدار آمریکا به وضوح فاقد حمایت ملی کافی برای حفاظت از منافع واشنگتن است. علاوه بر این، استفاده او از اصطلاح «تنش‌زدایی» رنگ و بویی از یک لغزش فرویدی (لغزش روان‌نما) دارد. او سیاست کنونی اوباما درباره تنش را به رسمیت شناخته و اذعان داشت که زمان معکوس‌کردن این فرآیند رسیده است اما امروز شاهدیم که برخلاف ادعای او مبنی بر «تنش‌زدایی»، اوکراین رسما به ورطه جنگ داخلی افتاده است. بنا بر بیانیه کاخ سفید، دیدار جو بایدن از اوکراین به منظور نشان دادن حمایت ایالات متحده از اوکراین انجام شد. واشنگتن دریافت که دولت موقت کی‌یف در آستانه سقوط قرار دارد، سقوطی که با شکست ایالات متحده همراه خواهد بود. بایدن به کی‌یف رفت تا وجهه آمریکا را حفظ کرده و راه‌های عقب‌نشینی را در موقع لزوم مشخص کند. کاخ سفید به بهانه تعهدات جهانی بر ماموریتی ژئوپلتیک تمرکز کرده است تا قدرت را در دست عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی خود در کی‌یف نگه دارد اما کشور در هرج و مرج است و برنامه‌ریزی برای بدل‌کردن اوکراین به یک سکوی پرتاب ضدروسیه شکست خورده است: یک شکست جهانی دیگر! بایدن قصد داشت آن را با بیانیه‌ای پنهان کند تحت عنوان «شکست وحدت و استقلال و شکست در بازیابی غرور و افتخار ملی اوکراین» اما نتیجه آن سفر داستان متفاوتی را بازگو می‌کند.
اول آنکه؛ کسی شک ندارد که تمام دغل‌بازی‌ها در کی‌یف وابسته به واشنگتن است. بحران در اوکراین به‌گونه‌ای در حال گسترش است که کل کشور را در بر می‌گیرد و شرایط به اقدامات فوری نیازمند است. اشتباه دیگری که آمریکایی‌ها مرتکب شدند تلاش برای جایگزین‌کردن مدیریت جامع بحران ملی با عبارت «تنش‌زدایی در شرق» بوده است.
دوم آنکه؛ برای واشنگتن روشن شده است که حکمرانان کی‌یف قادر به دفاع از منافع ایالات متحده آنچنان که انتظار می‌رفت، نیستند. اثرگذاری آمریکا فقط بر تعداد انگشت‌شماری از سیاستمداران که نرخ پایینی از جمعیت را پشت‌سر خود دارند قابل مشاهده است. ناامیدی اوباما و تیمش زمانی معلوم شد که انتخاب لیست نامزد‌های انتخاباتی اوکراین توسط احزاب مورد بحث قرار گرفت. هیچ کمپین انتخاباتی به‌دلیل آنکه نیروهای مرکزی کل مناطق را به زور اشغال کرده بودند مجال بروز نیافت. تبلیغات انتخاباتی از لیست طول و دراز کاندیدا‌های انتخاباتی اشباع شده اما هیچ یک از آنها کسانی نیستند که ایالات متحده بتواند به آنها اطمینان کند. چگونه یک پیروزی دموکراتیک تضمین می‌شود، وقتی اکثریت مردم نه می‌توانند و نه تمایلی برای ابراز نظرشان دارند؟ اما بایدن به کی‌یف گفته است که ماموریت خود را ادامه دهد!
سوم آنکه؛ به بایدن باید یادآوری شود که او به‌شخصه مسؤول انحلال اوکراین بوده است. اواخر ژانویه بایدن از رئیس‌جمهور اوکراین، یانوکوویچ خواست نگرانی‌های مشروع معترضان را بپذیرد و از آزادی‌های دموکراتیک محافظت کند. بایدن گفت، هرگونه خشونت و قانون‌شکنی از هر طرف غیرقابل پذیرش است اما فقط دولت وقت اوکراین باید برای پایان بحران تضمین می‌داد. همچنین معاون باراک اوباما به رئیس‌جمهور پیشین اوکراین گفت خشونت بیشتر عواقبی برای ارتباط میان اوکراین و ایالات متحده در پی دارد که شامل تحریم نیز می‌شود اما حالا از منظری دیگر، او از حکمرانان جدید اوکراین خواسته تا از تحمیل زور در شرق اوکراین استفاده کنند. ماه ژانویه بایدن خواستار دیدار با تظاهرکنندگان با نیت‌های صلح‌آمیز شد و بر اهمیت گفت‌وگو با مخالفان و نیاز برای یافتن راهی جهت خروج از وضعیت بحران بر مبنای سازش تاکید کرد. حال او به‌دنبال منع نشست‌ها و دیدار‌ها با مردم روس‌تبار شرق است. بنا به گفته او، بیان تمایل و خواسته مردم پایه و اساس جامعه دموکراتیک را شکل می‌دهد. فقط مردم ساده‌لوح هستند که قادر نیستند ببینند او تا چه حد گستاخ و ریاکار است.
چهارم آنکه؛ سخنان او در ورکوونا رادا (پارلمان اوکراین) به طرزی غیرعادی تند و زننده بود. وی مجددا تاکید کرد دخالت روسیه در امور داخلی اوکراین غیرقابل پذیرش است. او چند روز قبل از رفراندوم کریمه نیز با بیان اینکه «ابزار دیپلماتیک مدیریت بحران بزودی از رمق می‌افتد» رفراندوم را تهدید کرده بود اما اخطار‌ها و هشدار‌های کاخ سفید شکست خورد.
آیا زمان آن فرا نرسیده که دولت آمریکا رویکرد خود را نسبت به روسیه مجددا تنظیم کند؟
جو بایدن دیدگاه خود را نسبت به جایگاه روسیه در عرصه بین‌المللی طی مصاحبه‌ای با وال استریت ژورنال در میان گذاشت. بنابه گفته او، در حالی که شرایط دنیا در حال تغییر است روسیه در تلاش است به گذشته لرزان خود به‌رغم خطر از‌دست‌دادن وجهه و جایگاه امپریالیستی فعلی‌‌اش بچسبد. وی پذیرفت که ایالات متحده هوشیار و محتاط عمل نکرده است. او حتی به گفته پدرش مبنی بر اینکه هرگز به گوشه حرکت نکن در حالی که در آنجا هیچ راه فراری نیست استناد می‌کند و با انگشت هشدار روی کله خود می‌زند اما «بایدن پسر»، آمریکا را در اوکراین به بن‌بست هدایت می‌کند؛ بن‌بستی دور از فرصتی برای فرار. در این شرایط هیچ چیزی وجود ندارد که برای حفاظت از اوکراین بتوان ارائه کرد.
پنجم آنکه؛ در نشستی با قانونگذاران اوکراینی، جناب بایدن گفته است ایالات متحده از اوکراین در رویارویی با «تهدیدات تحقیرآمیز» پشتیبانی می‌کند. بدیهی است که منظور او روسیه است. با این حال بسیاری از نمایندگان مجلس اوکراین با وجودی که با روسیه مخالفند، کمک‌های اقتصادی پیشنهاد شده توسط کاخ سفید را شرم‌آور دانسته‌اند. ایالات متحده به‌دنبال مهیاکردن 50 میلیارد دلار دیگر برای برای اصلاحات اقتصادی و سیاسی اوکراین است که 11 میلیارد آن به کمک به برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در 25 ماه مه اختصاص دارد و 8 میلیارد هم به کمک‌های نظامی غیرمهلک مانند رادیو‌ها و تجهیزات خنثی‌سازی بمب. این میزان در مقابل آنچه برای کودتای 22 فوریه کنار گذاشته شده بود بسیار ناچیز است. اوکراینی‌ها از این مساله ناراحت هستند که خرده نانی از میز اربابی به آنها پیشنهاد شده است. کی‌یف هنوز به یاد دارد که مجموع میزان کمک‌های اقتصادی که در زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از روسیه دریافت کرد چیزی نزدیک به 250 میلیارد دلار بود.
ششم آنکه؛ دیدار بایدن از کی‌یف نشان داد ایالات متحده مستعد بحث‌های پشت پرده درباره سرنوشت کشور با مقامات غیرقانونی است. بی‌بصیرتی کی‌یف اعجاب‌آور است. نگاه آنها به میهن با نگاه عداوت‌آمیز به روسیه عجین شده است. دیدگاه‌های ضدروسی واقعیت پشت این به رسمیت شناختن را منحرف می‌کند. بایدن، معاون اوباما از عبارت «صحبت‌کردن را متوقف کنید و عمل‌کردن را شروع کنید» فقط یک هدف دارد: سقوط اوکراین در آخر قصه و تبدیل آن به یک مهره اقماری آمریکایی تا تهدیدی برای همسایگانش باشد. منظور نه فقط روسیه بلکه همه همسایگان است.
آمریکا به نظر متفقین اروپایی اهمیتی نمی‌دهد. این مساله اصلا به ذهن معاون رئیس‌جمهور هم نیامد که مشاوره‌های مقدماتی را با شرکای اتحادیه اروپایی خود انجام دهد. اینگونه تصور می‌شود که او هرگز بیانیه نهایی ژنو درباره اوکراین را که مورد تایید و امضای اروپایی‌ها بوده، نخوانده است. هشدار ایالات متحده به روسیه مبنی بر «رفتار تحریک‌آمیز‌تر» باعث شکاف بیشتری می‌شود از جنس عداوتی کهنه و قدیمی که هیچ ارتباطی با تلاش‌های اخیر برای مدیریت بحران اوکراین ندارد. در حقیقت بایدن با موعظه درباره تنش‌زدایی، تلاش برای سوق‌دادن کی‌یف به شروع جنگ علیه مردم خودش را ادامه می‌دهد.
* نویسنده روس سایت «استراتژیک کالچر»
ترجمه: نیلوفر شاکری