گروه سیاسی: دور نخست مذاکرات جدید ایران و آمریکا در حالی روز جمعه ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان برگزار شد که طرفین نسبت به این مذاکرات ابراز امیدواری کردند. عباس عراقچی از مثبت بودن این مذاکرات گفت و دونالد ترامپ نیز این موضوع را تایید کرد و گفت: گفتوگوهای خوبی با ایران داشتیم. ترامپ بامداد شنبه به وقت ایران درباره این مذاکرات مدعی شد: به نظر میرسد ایران بهشدت میخواهد به توافق برسد، باید ببینیم آن توافق چیست اما فکر میکنم ایران واقعاً بشدت به دنبال توافق است، همانطور که باید باشد. دفعه قبل تصمیم گرفتند شاید این کار را نکنند اما فکر میکنم حالا احتمالاً احساس متفاوتی دارند، خواهیم دید توافق چه خواهد بود، این بار با دفعه قبل متفاوت خواهد بود. رئیسجمهور آمریکا همچنین افزود: هفته آینده دوباره درباره ایران نشست خواهیم داشت و برای توافق با ایران وقت کافی داریم. وی در پاسخ به خبرنگاری که پرسید «آیا توافقی که فقط موضوع هستهای را پوشش بدهد برای شما قابل قبول است؟» گفت: بله، قابل قبول است اما یک نکته هست و از همان ابتدا باید روشن باشد: هیچ سلاح هستهای در کار نباشد. اگر میتوانستیم ۲ سال پیش چنین توافقی را انجام بدهیم، انجامش میدادیم. ترامپ در ادامه باز هم به حضور نظامی آمریکا اشاره کرد و گفت: ما یک ناوگان بزرگ داریم؛ یک ناوگان بزرگ در حال حرکت به آن سمت است و خیلی زود به آنجا میرسد، بنابراین خواهیم دید این موضوع چگونه پیش میرود.
به گزارش «وطن امروز»، این اظهارات مثبت ترامپ درباره مذاکرات روز جمعه ایران و آمریکا در مسقط، در حالی است که هنوز مشخص نیست آیا اراده دولت آمریکا برای توافق با ایران جدی است یا خیر.
اگرچه به اعتقاد ناظران این دور از مذاکرات با مذاکرات سابق تفاوتهای بسیار مهمی دارد اما رفتار ترامپ در مذاکرات هستهای سابق با ایران به گونهای بوده است که اکنون ایران نسبت به صداقت واشنگتن در این مذاکرات کاملا بدبین است. نه فقط ایران، بلکه بیشتر کارشناسان و ناظران بینالمللی نیز نسبت به انگیزه ترامپ برای توافق با ایران تردید دارند.
در کنار بیاعتباری بینالمللی ترامپ و فقدان اعتماد نسبت به رفتار و سیاستها و مواضع اعلامی او، چند عامل نیز وجود دارد که باعث میشود در شرایط فعلی، نسبت به جدی بودن آمریکاییها در این مذاکرات، تردیدهای جدی مطرح باشد.
1- ترامپ و عناصر دولت او پیش از این اعلام کردند شرط آنها برای مذاکره و توافق با ایران، تعطیلی برنامه هستهای و تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم ذخیرهشده، محدودیت گسترده توان موشکی ایران و کاهش برد موشکهای ایران به زیر ۴۰۰ کیلومتر و همچنین تجدیدنظر ایران نسبت به حمایت از جبهه مقاومت و همینطور خلع سلاح گروههای مختلف مقاومت است. ایران در مقابل این شروط آمریکا، اعلام کرده به هیچ عنوان درباره توان موشکی و همینطور سیاستهای خود در قبال جبهه مقاومت مذاکره نخواهد کرد. در مذاکرات روز جمعه در مسقط نیز عباس عراقچی اعلام کرده است مذاکرات فقط درباره برنامه هستهای بوده است. برخی رسانههای نزدیک به ترامپ نیز این اظهارات عراقچی را تایید و تاکید کردهاند مذاکرات صرفا درباره برنامه هستهای ایران بوده است. ترامپ خودش نیز تصریح کرد حتی یک توافق محدود به برنامه هستهای ایران نیز برای او قابل قبول است. با این حال، با توجه به سابقه ترامپ در تغییر دیدگاهها و مواضع، همچنان این احتمال وجود دارد که او در خلال مذاکرات با ایران، مجددا موضوعات موشکی و منطقهای را مطرح کند. هنوز مشخص نیست آیا واشنگتن از مواضع پیشین خود برای مذاکره و توافق با ایران عقبنشینی کرده است یا سیاست آنها در این مقطع این است که به مرور در مذاکرات، موضوعات مربوط به توان موشکی و سیاستهای منطقهای ایران را مطرح کنند. بنابراین یکی از مواردی که مذاکرات روز جمعه را با اما و اگر مواجه کرده، همین مواضع و پیششرطهای پیشین آمریکا برای مذاکره و توافق احتمالی با ایران بوده است.
2- ترامپ در یک سال گذشته، همکاری و همراهی بیسابقهای با سیاستهای رژیم صهیونیستی در منطقه داشته است. اوج این همکاریها، در ماجرای جنگ ۱۲ روزه علیه ایران نمودار شد. ترامپ در حالی که در میانه مذاکرات هستهای با ایران بود اما سرانجام پیشنهاد نتانیاهو برای حمله به ایران را پذیرفت. در جنگ ۱۲ روزه نیز آمریکا مستقیما مشارکت کرد تا نتانیاهو بتواند به ایران حمله کند. پروژه جدید حمله نظامی آمریکا به ایران نیز یک طراحی اسرائیلی است. نتانیاهو با تدارک آشوب و اقدامات تروریستی در ایران، زمینه حمله نظامی آمریکا به ایران را فراهم کرد. پس از آنکه آمریکا خواستار مذاکره جدید با ایران شد، رژیم صهیونیستی نشان داد اصلیترین مخالف مذاکره آمریکا با ایران است. مقامات و رسانههای رژیم صهیونیستی عملا از این مذاکرات انتقاد کردند و خواستار حمله نظامی آمریکا به ایران شدند. بنابراین اکنون یک سوال مهم این است که آیا ترامپ برخلاف توافقات پیشین با نتانیاهو، سیاست خود علیه ایران را تغییر داده است و دیگر به دنبال جنگ با ایران نیست؟ تا چه اندازه میتوان احتمال داد ترامپ نهایتا در مقابل فشار نتانیاهو و لابی صهیونیستی برای جلوگیری از توافق احتمالی میان آمریکا و ایران مقاومت کند؟
3- ترامپ در جریان آشوبهای اخیر در ایران، چندین بار اعلام کرد از معترضان (آشوبگران) حمایت میکند. او خطاب به آشوبگران در ایران اعلام کرده بود آنها مقاومت کنند، چراکه کمک در راه است. اکنون ترامپ در حال مذاکره با جمهوری اسلامی ایران است. آیا ترامپ نهایتا نسبت به این مواضع حمایتی از آشوبگران صرفنظر خواهد کرد؟ توافق ترامپ با ایران، قطعا باعث سرخوردگی و شکست تاریخی اپوزیسیون جمهوری اسلامی خواهد شد. آیا این موضوع برای ترامپ فاقد اهمیت است و او ترجیح میدهد منافع خود و کشورش را در قبال ایران دنبال کند؟ این مساله نیز جزو مواردی است که باعث میشود توافق آمریکا و ایران در مقطع زمانی فعلی را با اما و اگر مواجه کند؛ اگرچه بسیاری از تحلیلگران معتقدند ترامپ اساسا توجهی نسبت به اپوزیسیون جمهوری اسلامی ندارد، چرا که معتقد است این اپوزیسیون، خاستگاه مردمی در ایران ندارد و یک پروژه امنیتی موساد است.
این ۳ مورد، مهمترین مواردی است که باعث میشود نسبت به مذاکرات ایران و آمریکا در عمان، تردیدهای جدی وجود داشته باشد. اما در مقابل، طیف وسیعی از موضوعات وجود دارد که نشان میدهد ترامپ در مقطع زمانی فعلی، بشدت به یک توافق با ایران نیازمند است. حمله به ایران تبعات و عواقب خسارتباری برای آمریکا و شخص ترامپ به همراه دارد. حتما گزارشات پنتاگون و سیا باعث شده ترامپ به این نتیجه برسد که حمله به ایران، هزینههای هنگفت و غیرقابل جبرانی برای ترامپ و دولت او به همراه دارد. کما اینکه سران منطقه نیز به ترامپ درباره عواقب شکلگیری یک جنگ منطقهای هشدار دادهاند. بنابراین یک توافق هستهای، میتواند راه گریز ترامپ از این جنگ هزینهساز باشد.
موضوع دوم، وضعیت ترامپ در درون آمریکاست. اعتراضات نسبت به سیاستهای ضدمهاجرتی ترامپ، در آمریکا در حال فراگیر شدن است. بیانیه اوباما در انتقاد از این سیاستهای ترامپ نشان میدهد دموکراتها در حال برنامهریزی هستند تا کشته شدن یک زن در مینیاپولیس را به یک اعتراض سراسری و بزرگ علیه ترامپ تبدیل کنند؛ نظیر آنچه در سال 2020 بر سر ماجرای کشته شدن جورج فلوید انجام دادند. بنابراین ترامپ اکنون در آمریکا با بحران مینیاپولیس مواجه است و میداند دموکراتها در کمینند تا این ماجرا را به یک بحران بزرگ برای او تبدیل کنند.
در کنار اعتراضات مینیاپولیس، انتشار اسناد جدید پرونده فساد اپستین نیز یک موج رسوایی جدید علیه ترامپ به راه انداخته است. حجم واکنشها در آمریکا و خارج از آن به انتشار اسناد جدید، بیسابقه است. از ابتدای دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ تاکنون، او تا این اندازه تحت فشار و مورد انتقاد افکار عمومی آمریکا نبوده است. اگرچه وزارت خزانهداری آمریکا تعداد زیادی از این اسناد را سانسور کرده است اما همان میزانی که از این اسناد منتشر شده، به اندازه کافی تکاندهنده است. ترامپ حالا متوجه شده دیر یا زود همه اسناد مربوط به پرونده فساد اپستین منتشر خواهد شد و او راه گریزی از این ماجرا ندارد. بر اساس جدیدترین نظرسنجیها، انتشار اسناد اپستین حتی باعث ریزش هواداران ترامپ در جنبش ماگا نیز شده است. انتشار این اسناد در کنار ظرفیت اعتراضی مربوط به ماجرای مینیاپولیس نشان میدهد ترامپ نهتنها وضعیت مساعدی در افکار عمومی آمریکا ندارد، بلکه به مرور میزان مخالفتها با سیاستهای ترامپ، بیشتر هم خواهد شد. افرادی مانند استیو بنن که از او به عنوان تئوریسین ترامپ یاد میشود، معتقدند دموکراتها میخواهند ماجرای مینیاپولیس را در کنار سایر موضوعات مانند اسناد اپستین، تبدیل به یک شورش و براندازی نرم علیه ترامپ کنند. بنن بر همین اساس، حمله به ایران را دیوانگی دانست. در واقع استیو بنن تلویحا به این موضوع اشاره کرد که در چنین شرایطی، وقوع جنگ و کشته شدن سربازان آمریکایی در جنگی که آمریکا برای اسرائیل به راه انداخته، میتواند منجر به سقوط ترامپ شود.
یکی دیگر از ملاحظات ترامپ، انتخابات آتی کنگره است. بر اساس نتایج تازهترین نظرسنجیها، جمهوریخواهان احتمالا در این انتخابات اکثریت سنا را از دست خواهند داد. یکی از دلایل مخالفت جمهوریخواهان، از جمله جیدی ونس، معاون ترامپ با حمله نظامی به ایران، تاثیر منفی این حمله بر انتخابات کنگره است. جمهوریخواهان معتقدند حمله به ایران از آنجا که باعث وقوع یک جنگ منطقهای طولانیمدت میشود، حتما تاثیر منفی بر موقعیت جمهوریخواهان در انتخابات خواهد گذاشت.
در چنین شرایطی، یک توافق هستهای با ایران میتواند تا حدود زیادی جایگاه ترامپ در افکار عمومی آمریکا را بهبود بخشد. ضمن اینکه ترامپ با این توافق میتواند متحدان منطقهای خود را وامدار خود کرده و ژستهای صلحطلبانه خود را تکرار کند.
بنابراین در شرایط فعلی، یک توافق هستهای با ایران نهتنها باعث میشود ترامپ از باتلاق جنگ با ایران خلاص شود، بلکه جایگاه او در افکار عمومی آمریکا را نیز بهبود میبخشد. از سوی دیگر توافق با ایران باعث میشود جمهوریخواهان امیدوار باشند بتوانند در انتخابات آتی کنگره، برتری خود بویژه در سنا را حفظ کنند. مقایسه هزینه/ فایده جنگ با هزینه/ فایده توافق با ایران، قطعا مهمترین محاسبه ترامپ برای انتخاب تصمیم نهایی در قبال ایران باشد.
به اعتقاد برخی صاحبنظران، ترامپ هنوز نتوانسته تصمیم نهایی خود در قبال ایران را اتخاذ کند. او از یک سو یک آرایش جنگی علیه ایران ایجاد کرده و از سوی دیگر وارد مذاکره با ایران نیز شده است. اگرچه ترامپ به دنبال استفاده از سایه جنگ برای گرفتن امتیازات بیشتر از ایران در مذاکرات است اما واقعیت این است آرایش نظامی علیه ایران، صرفا برای این کارکرد مذاکراتی انجام نشده است. قطعا حمله نظامی به ایران، یکی از مهمترین دستور کارهای دولت ترامپ است. با این حال مهمترین واقعیت درباره وضعیت مواجهه آمریکا با ایران است که ترامپ هنوز نسبت به اتخاذ تصمیم نهایی درباره ایران مردد است. ترامپ نه درباره حمله نظامی به ایران و نه درباره توافق هستهای با ایران، هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است.
در مقابل این تردیدهای ترامپ، وضعیت در جمهوری اسلامی ایران کاملا مشخص است. ایران برای هر ۲ سناریو آماده است و تصمیمات خود را برای مواجهه با هر ۲ سناریو گرفته است. ایران از یک سو آماده توافق هستهای است. ایران به شرط لغو تحریمها و تامین منافع ملی و همچنین به رسمیت شناخته شدن حقوق هستهایاش، حاضر است درباره برنامه هستهای خود انعطاف به خرج دهد؛ انعطافهایی که حصول توافق را امکانپذیر کند.
در مقابل، ایران هم اعلام کرده و هم در تحرکات خود به وضوح نشان داده آماده رویارویی نظامی با آمریکاست. ایران در عالیترین سطوح تصمیمگیری اعلام کرده اگر جنگی علیه ایران آغاز شود، این جنگ یک جنگ منطقهای خواهد بود. ایران همه اندوخته دفاعی ۴۷ سال اخیر خود را به میدان آورده تا مجموعهای از پاسخهای سخت را در واکنش به حمله احتمالی آمریکا نشان دهد. گروههای مختلف جبهه مقاومت نیز مشارکت خود در این جنگ در حمایت از ایران را اعلام کردهاند. بنابراین ایران برای هر ۲ سناریو آماده است. البته بدون شک، اولویت ایران، حصول یک توافق عادلانه است. ایران در عمل، حسننیت خود را برای حصول یک توافق عادلانه نشان داده است. در عین حال، آمریکاییها میدانند تهدیدات ایران درباره نوع و گستره پاسخ به حمله احتمالی آمریکا نیز کاملا معتبر است.
به هر حال ترامپ در کنار گزینه نظامی، در ظاهر مسیر دیپلماسی و مذاکره را نیز گشوده است. معنای این اقدام ترامپ این است که او در حال سنجش و برآورد سود و هزینه جنگ یا توافق است. این موضوع نشان میدهد ترامپ هنوز چه درباره جنگ علیه ایران و چه درباره توافق با ایران، تصمیم نهایی را نگرفته است.
مؤلفههای مختلفی وجود دارد که در نهایت باعث خواهد شد ترامپ بین این ۲ گزینه، یکی را انتخاب کند. در این بین، به احتمال زیاد ترامپ میداند مخالفان او، چه دموکراتها در آمریکا و چه کشورهای اروپای غربی، مشتاقند او در نهایت گزینه نظامی را انتخاب کند، چرا که مخالفان ترامپ، بویژه سران دموکراتها، مانند اوباما و کلینتونها یقین دارند در صورت اشتباه محاسباتی ترامپ و حمله نظامی به ایران، کار او را یکسره خواهند کرد.
گروه بینالملل: پایان دور اول مذاکرات اخیر تهران - واشنگتن در مسقط عمان، آغاز واکنشهای گسترده در آمریکا و خارج از این کشور به موضعگیری ترامپ درباره این مذاکرات بود. پس از آنکه ترامپ اعلام کرد از مذاکرات برگزار شده در عمان رضایت دارد، بسیاری این مواضع رئیسجمهور آمریکا را عقبگردی 180 درجه از مواضع پیشین وی در برابر تهران ارزیابی کردند. با وجود آنکه آمریکا همچنان در حال تخلیه تجهیزات نظامی در غرب آسیاست و بلومبرگ روز گذشته گزارش داد ۲ هواپیمای C - 5 به سمت منطقه در حرکتند، همزمان روزنامه صهیونیستی هاآرتص چاپ تلآویو در گزارشی مواضع ترامپ در برابر ایران را یک عقبنشینی آشکار توصیف کرد و گزارش داد ایالات متحده از خواسته قبلی خود برای گنجاندن برنامه موشکهای بالستیک ایران و همچنین فعالیتهای متحدان منطقهای تهران در دستور کار مذاکرات با ایران عقبنشینی کرد. برخی دیگر از رسانههای رژیم نیز گفتهاند ترامپ از همان لحظهای که شرط ایران برای میزبانی سلطاننشین عمان به محل مذاکرات را قبول کرد، در واقع عقبنشینی کرد و ایران برنده مذاکرات شد.
وقتی پیشینه مواضع مقامات آمریکایی درباره ایران را هم بررسی میکنیم، عقبنشینی ترامپ در برابر ایران روشنتر میشود. به عنوان نمونه 4 ماه پیش، زمانی که دغدغه دولت ترامپ هم برنامه موشکی و هم هستهای ایران بود، «مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا ادعا کرده بود: «ما نه فقط در موضوع کنترل دستیابی ایران به سلاح هستهای، بلکه همچنین در موضوع کنترل دستیابی ایران به موشکهای میانبردی که توانایی تهدید ما در منطقه و البته امنیت دولت تلآویو را دارند، با اسرائیل همکاری میکنیم، یک ایران هستهای که موشکهایی نیز در اختیار دارد که میتواند این سلاحها را به مسافتهای دور منتقل کند، خطری غیرقابل قبول است».
در عین حال حتی در آمریکا برخی کارشناسان به نتیجه مذاکرات تهران - واشنگتن خوشبین نیستند و انجام مذاکرات را یک دام و فریب از سوی واشنگتن برای به راه انداختن جنگ جدید در منطقه میدانند. از جمله «نیک فوئنتس» صاحبنظر سیاسی در آمریکا که به خاطر دیدگاههای برتریپندارانه سفیدپوستان شناختهشده است و از حامیان پیشین ترامپ به شمار میرود که حتی سال 2023 با او به صورت خصوصی شام خورد، معتقد است ترامپ دوباره در حال تکرار الگوی شکستخورده قبلی در مذاکرات است، چون در نهایت این مذاکرات به نتیجه نخواهد رسید. به گفته فوئنتس، مذاکرات فعلی دیپلماسی واقعی نیست، بلکه تله و بهانه برای جنگ دوباره آمریکاست. این کارشناس سیاسی میافزاید آمریکا در عمل فقط روی برنامه هستهای تمرکز نشان میدهد اما اهداف خیلی گستردهتر و غیرقابل پذیرش برای ایران دارد و با توجه به این وضعیت، شکست مذاکرات فعلی تقریباً قطعی است و این مذاکرات بار دیگر به حمله نظامی آمریکا علیه ایران منجر خواهد شد. این کارشناس سیاسی آمریکایی معتقد است برخلاف ادعاهای مطرح شده، «تغییر رژیم ایران دوباره در دستور کار است اما ما منابع کافی برای جنگ و حمله علیه ایران نداریم».
* اذعان سیاستمدار صهیونیست به پیروزی ایران
«کسنیا سوتلووا» عضو سابق کنست رژیم صهیونیستی و کارشناس روزنامه تایمز اسرائیل، در یادداشتی مذاکرات ایران و آمریکا را با پیروزی تهران ارزیابی کرد و در این ارتباط نوشت: «دوئل دیپلماتیک بین آمریکا و ایران در راند اول با پیروزی ایران به پایان رسید. تهران موفق شد مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری عمان را صرفاً به موضوع هستهای محدود کند و از گنجاندن مسائل حساس دیگر، مانند فعالیت گروههای نیابتی منطقهای و برنامه موشکی بالستیک جلوگیری کند. محل برگزاری مذاکرات نیز همانطور که ایران خواسته بود، در عمان و در قالب مدنظر تهران انجام شد».
سوتلووا ادامه داد: «پیش از آغاز مذاکرات، برخی مفسران و تحلیلگران امنیتی در اسرائیل هشدار داده بودند احتمال حمله نظامی قریبالوقوع وجود دارد. این فضا باعث نگرانی گسترده در میان شهرکنشینان شد؛ بسیاری شبها را در پناهگاهها گذراندند و گزارشهایی از مراجعه برخی اسرائیلیها به بیمارستان به دلیل حملات عصبی منتشر شد. با این حال، به نظر میرسد دونالد ترامپ فعلاً تصمیم گرفته است صبر کند و فرصت دیگری به مسیر دیپلماتیک بدهد».
عضو سابق پارلمان رژیم یادآوری کرد از زمانی که ترامپ در فضای مجازی به اغتشاشگران ایرانی وعده «کمک در راه است» داد، حضور نظامی آمریکا در خلیجفارس به شکل قابل توجهی سنگینتر شده است اما نیروهای آمریکایی برای اقدام نظامی گسترده آماده نیستند.
او نوشت: «آیا زیباترین ناوگان جهان - تعبیری که ترامپ بارها برای نیروی دریایی آمریکا به کار برده - واقعاً برای یک حمله گسترده و همهجانبه کافی است تا به سرنگونی جمهوری اسلامی منجر شود؟» سوتلووا با اشاره به عملیات «توفان صحرا» در جنگ خلیجفارس ۱۹۹۱ یادآور شد برای آزادسازی کویت، ائتلافی بینالمللی متشکل از یک میلیون سرباز از ۳۵ کشور شکل گرفت، در حالی که اکنون چنین ائتلاف گستردهای علیه ایران وجود ندارد و بعید به نظر میرسد تشکیل شود.
او با کنایه به ترامپ نوشت دستیابی به چنین هدفی نیازمند بسیج بسیار گستردهتر از یک ناوگروه دریایی است، حتی اگر «زیبا» باشد.
در پایان، سوتلووا ۲ سناریو را بررسی کرد: «ترامپ ممکن است به حملات محدود علیه نمادهای قدرت، چند پایگاه نظامی یا برخی تأسیسات هستهای اکتفا کند اما چنین اقدامی احتمالاً واشنگتن را به هدف نهایی (تغییر رژیم حاکم بر ایران) نزدیک نمیکند و حتی ممکن است بازدارندگی آمریکا در برابر ایران و دیگر بازیگران منطقهای را تضعیف کند».
* ریتر: ایران درباره توان موشکی خود قطعا مذاکره نخواهد کرد
همزمان با مذاکرات اخیر تهران - واشنگتن در مسقط، افسر سابق اطلاعاتی تفنگداران دریایی آمریکا و بازرس تسلیحاتی پیشین سازمان ملل، در گفتوگویی مفصل با یک کانال یوتیوبی تاکید کرد ترامپ بیش از ایران به این مذاکرات نیاز دارد. اسکات ریتر با اشاره به اظهارات روبیو درباره محدودسازی برد موشکهای بالستیک ایران، توضیح داد این شرط در عمل معادل «خلع سلاح» و درخواست «خودکشی راهبردی» جمهوری اسلامی است، چون به زعم او بقای ایران دقیقاً بر همین نقطه سوار است؛ توان موشکیای که بتواند اسرائیل را هدف قرار دهد و هزینه حمله را برای تلآویو غیرقابل تحمل کند.
وی استدلال میکند اگر ایران برد موشکهایش را طوری کاهش دهد که دیگر نتواند به اسرائیل ضربه بزند، اسرائیل بدون ترس از تلافی، ایران را مورد حمله و تخریب قرار میدهد، بنابراین چنین شرطی اساساً «غیرقابل مذاکره» و از ابتدا «بنبستساز» است. او تصریح میکند موشکها برای ایران ابزار تهاجمی دلخواه نیستند، بلکه ستون فقرات بازدارندگی و ضامن بقا هستند و هر چارچوبی که بخواهد این ستون را بردارد، عملاً ایران را در برابر گزینه نظامی اسرائیل بیپناه میکند.
از منظر ریتر، دلیل اصلی پرهیز آمریکا و شخص دونالد ترامپ از رفتن به سمت جنگ با ایران ترکیبی از ناتوانی راهبردی و ملاحظات سنگین سیاسی داخلی است. او تصریح میکند آمریکا قادر به وارد کردن «ضربه قاطع» به ایران نیست و هرگونه حمله نظامی، به جای پایان سریع بحران، ایران را به سمت پاسخهایی سوق میدهد که میتواند اسرائیل را از بین برده و همزمان برای نیروها و منافع آمریکا هزینههای جدی و غیرقابل کنترل ایجاد کند.
در این چارچوب، کارشناس مطرح آمریکایی نتیجه میگیرد این واشنگتن است که بیش از تهران به مذاکره نیاز دارد و برخلاف روایت رسمی، ایران در موقعیت ضعف یا نیاز به توافق قرار ندارد. به باور وی، کل این روند بیش از آنکه محصول تحولات میدانی یا منطقهای باشد، بازتاب مستقیم بحرانهای سیاست داخلی آمریکاست، بویژه نزدیک بودن انتخابات میاندورهای کنگره و خطر از دست رفتن مجلس نمایندگان که میتواند راه را برای استیضاحهای پیاپی و عملاً پایان زودهنگام ریاست جمهوری ترامپ هموار کند. از همین رو، ریتر تأکید میکند جنگ با ایران در چنین فضایی نهتنها دستاوردی راهبردی برای آمریکا ندارد، بلکه میتواند به یک فاجعه سیاسی داخلی برای ترامپ تبدیل شود.
سامح عسکر، تحلیلگر مصری هم درباره مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در توئیتی کنایی نوشت: آمریکا دارد درباره چیزهایی که ادعا داشت در جنگ ۸ ماه پیش با ایران نابود کرده، مذاکره میکند!
* حمایت از مذاکرات در خارج از آمریکا
ادامه مذاکرات با تهران در خارج از آمریکا نیز با استقبال سران و مقامات سیاسی دیگر کشورها مواجه شده است.
گفتوگوی وزرای خارجه مصر و عمان: پس از پایان دور اول مذاکرات مسقط، وزیر خارجه مصر در گفتوگو با همتای عمانی خود بر حمایت قاهره از تلاشها برای کاهش تنش در منطقه و دستیابی به راهحلی توافقی درباره پرونده هستهای ایران تأکید کرد. به گزارش «صدی البلد»، «بدر عبدالعاطی» وزیر خارجه مصر در تماس تلفنی با «بدر بن حمد بوسعیدی» همتای عمانی خود آخرین تحولات مربوط به مذاکرات انجامشده میان آمریکا و ایران در مسقط را بررسی کرد. «تمیم خلاف» سخنگوی رسمی وزارت خارجه مصر در این باره گفت وزیر خارجه عمان در این تماس، همتای مصری خود را در جریان جزئیات و روند مذاکرات اخیر واشنگتن - تهران قرار داد. وزیر خارجه مصر تصریح کرد قاهره به حمایت از تمام ابتکارها و تلاشهایی که به کاهش تنش و دستیابی به راهحلی توافقی درباره پرونده هستهای ایران منجر شود، ادامه خواهد داد؛ راهحلی که نگرانیها و منافع همه طرفها را در نظر بگیرد و به تقویت امنیت و ثبات منطقهای کمک کند.
تماس تلفنی گروسی با عبدالعاطی: وزیر خارجه مصر همچنین روز شنبه تماس تلفنیای از «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دریافت کرد که در آن تحولات مرتبط با پرونده هستهای ایران مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. عبدالعاطی در این گفتوگو بار دیگر بر تداوم تلاشهای مصر برای کاهش تنشهای منطقهای تأکید کرد و خواستار ادامه همکاریها و ابتکارهای منطقهای و بینالمللی با هدف کاستن از سطح تنش و پیشبرد راهحلهای دیپلماتیک شد. وی همچنین تصریح کرد مصر به رایزنیها و تلاشهای فشرده خود برای دستیابی به راهحلهایی که به تقویت امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی منجر شود، ادامه خواهد داد.
بیانیه ابوظبی درباره مذاکرات مسقط: دولت امارات عربی متحده هم ظهر شنبه در بیانیهای اعلام کرد برگزاری مذاکرات تهران - واشنگتن در مسقط، نشاندهنده تلاشهای منطقهای برای حمایت از گفتوگو و کاهش تنشهاست. این بیانیه با تأکید بر نقش سازنده سلطنت عمان در فراهم کردن شرایط مناسب برای مذاکرات، افزود: ابوظبی معتقد است تقویت دیپلماسی، کاهش تنش، پایبندی به قوانین بینالمللی و احترام به حاکمیت کشورها، از اصول بنیادین حل اختلافات و بحرانهای منطقهای است.
استقبال کویت و اردن از مذاکرات عمان: پس از مذاکرات عمان، وزارت خارجه کویت ضمن استقبال از این مذاکرات، ابراز امیدواری کرد گفتوگوهای جاری به توافق جامعی که به تحقق منافع ۲ طرف کمک و امنیت و ثبات منطقه را حفظ میکند، منجر شود.
وزارت خارجه اردن نیز از برگزاری مذاکرات میان ایران و آمریکا در عمان استقبال کرد. فؤاد مجالی، سخنگوی این وزارتخانه تاکید کرد اردن مایل است این مذاکرات به توافق جامعی منجر شود که منافع ۲ طرف را محقق و امنیت و ثبات منطقه را تقویت کند.
استقبال تاجیکستان از گفتوگوها: «سراجالدین مهرالدین» وزیر خارجه تاجیکستان نیز در نشست مطبوعاتی با رسانهها، ضمن استقبال از نشست میان مقامات ایرانی و آمریکایی در مسقط، تاکید کرد همه اختلافات باید از راه گفتوگوهای سازنده حلوفصل شود، نه مسیر جنگ!
رسانههای بینالمللی درباره مذاکرات عمان چه گفتند؟
در میان رسانههای بینالمللی این روایت غالب دیده میشود که ایران همچنان مواضع خود در مذاکرات با واشنگتن را حفظ کرده است.
روزنامه فیگارو (فرانسه): ایران تاکید دارد برنامه موشکهای بالستیک آن هرگز قابل مذاکره نیست.
تلویزیون المیادین (لبنان): جمهوری اسلامی ایران با تبدیل برنامه هستهای به اهرمی مؤثر، توانسته خود را به عنوان بازیگری فعال در مذاکرات غیرمستقیم بینالمللی تثبیت کند و راهبردی را در پیش بگیرد که واشنگتن را ناگزیر به گفتوگو در چارچوب شروط تهران کرده است؛ آن هم در شرایطی که فشارهای نظامی و تحریمی همچنان ادامه دارد. اصرار ایران بر تمرکز مذاکرات بر پرونده هستهای، هدفی روشن را دنبال میکند و آن هدف ایجاد پیوند مستقیم میان هرگونه تعهد هستهای و لغو تحریمهای آمریکاست.
روزنامه وال استریت ژورنال(آمریکا): در آخرین مذاکرات با آمریکا، ایران بار دیگر از توقف غنیسازی اورانیوم خودداری کرد.
تلویزیون الجزیره (قطر): بین «ظرفیت دیپلماتیک» و «خوشبینی» تفاوت وجود دارد. آنچه از مسقط بیرون آمد، به اولی نزدیکتر است تا دومی. یک کانال باز شده اما این با شکلگیری شتاب یا داشتن یک خط پایان روشن، یکی نیست. این صحنه را قبلاً دیدهایم. بهار ۲۰۲۵، مسقط به چارچوبی نزدیک شده بود اما بعد مداخله نظامی اسرائیل آغاز شد، سپس آمریکا وارد شد و همه چیز فروپاشید. فراموش نکنیم آن ماجرا با ضربالاجل ۶۰ روزه ترامپ گره خورده بود. خلاصه اینکه در خیلی سریع باز میشود و به همان سرعت هم میتواند محکم بسته شود. بنابراین بله! مسقط یک فصل تازه است اما هنوز همان کتاب قدیمی است.
عبدالباری عطوان، مدیرمسؤول و سردبیر روزنامه عربزبان رایالیوم: موشک خرمشهر، کابوس جدید تلآویو شده و وقتی پهپادها و موشکها حرف اول را میزنند، دیپلماسی رنگ دیگری میگیرد. مذاکرات مسقط در واقع نجاتبخش ترامپ بود، ایران با قدرت وارد شد، ترامپ با نردبان دیپلماسی پایین آمد.
روزنامه الاخبار (لبنان): مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط، پایتخت عمان روز جمعه در میان بدبینی و اختلافات ۲ طرف، از سر گرفته شد و بدون تغییر خاصی در مواضع ۲ کشور و صرفا با توافق بر سر ادامه مذاکرات، به پایان رسید.
خبرگزاری رویترز (انگلیس): ایران در مذاکرات درخواست آمریکا برای توقف غنیسازی اورانیوم را نپذیرفت. یک دیپلمات در منطقه به رویترز گفت ایران در مذاکراتی که در مسقط برگزار شد، درخواستهای آمریکا برای متوقف کردن غنیسازی اورانیوم در خاک خود را مطلقا نپذیرفت.