گروه بینالملل: «هیچ چیز قطعی (در گفتوگو با نتانیاهو) به دست نیامد جز اینکه من اصرار داشتم مذاکرات با ایران ادامه یابد». این نخستین کلمات نوشتهشده توسط ترامپ پس از دیدار اخیرش با نخستوزیر رژیم اشغالگر قدس در کاخ سفید بود؛ دیداری که 3 ساعت به طول انجامید و بر اساس گزارش خبرنگاران با آمدن و رفتن نتانیاهو از درب پشتی کاخ سفید بدون نشست خبری تمام شد. اما آیا میتوان چنین روایتی از دیدار نتانیاهو و ترامپ را یک روایت قطعی از این دیدار دانست؟ پاسخ به این پرسش را «کالین دوک»، عضو ارشد موسسه امریکن اینترپرایز و متخصص سیاست خارجی آمریکا داد و به فایننشال تایمز گفت: «ترامپ دمدمیمزاج است. او یکی از آن رهبرانی است که به آخرین نفری که با او صحبت میکند گوش میدهد و همواره در حال تغییر مواضع خود است». به نظر میرسد دوک بخوبی با رفتار و عملکرد ترامپ آشناست و بر همین اساس معتقد است نمیتوان به ژستها و سخنان ترامپ باور داشت.
«آرون دیوید میلر» مذاکرهکننده ارشد سابق آمریکا نیز پس از دیدار نتانیاهو و ترامپ با اشاره به این دیدار، هر دوی این افراد را به فریب در سیاست متهم کرد و درباره آنها نوشت: «هر 2 استاد هنر فریب و مانور سیاسی هستند».
وقتی هم به پیشینه رفتارها و مواضع ترامپ در گذشته نگاه میکنیم، همین رویکرد دمدمی و سیال او را به روشنی میتوانیم ردیابی کنیم بویژه زمانی که اواخر بهار امسال یکی دو ساعت پیش از تجاوز تلآویو به ایران و آغاز جنگ 12 روزه، ترامپ مدعی لزوم تداوم مذاکره با تهران شده بود و همزمان به تجاوز علیه تهران چراغ سبز نشان داد و حتی در روز دهم جنگ 12 روزه فرمان بمباران تاسیسات هستهای ایران را صادر کرد. شاید همین تجربه جنگ 12 روزه در میانه مذاکره با تهران باعث شده تا اکنون بسیاری از کارشناسان حتی در آمریکا نیز با دیده تردید به ادعاها و رفتارهای سیاسی ترامپ نگاه کنند. «استیون کالینسون» کارشناس سیاسی در یادداشتی در سیانان نوشت: ترامپ به عنوان بیثباتترین رئیسجمهور تاریخ معاصر جهان، بیش از پیش تحت تأثیر هوسهای شخصی خود است و رفتارهای او باعث شده جهان در معرض جنگهای جدید قرار گیرد. همچنین «کالین دوک» از اندیشکده امریکن اینترپرایز معتقد است ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری خود عمداً از «سیاست باری به هر جهت» استفاده میکند و همین سیاست ناپایدار باعث شده دولت آمریکا درباره ایران نتواند به یک نتیجه قطعی دست پیدا کند.
* غیرمعمولترین دیدار
رسانه صهیونی هم درباره دیدار اخیر ترامپ و نتانیاهو گزارش داد این دیدار یک دیدار عجیب و مبهم بود. روزنامه «اسرائیل هیوم» نوشت: دیدار اخیر رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر اسرائیل غیرمعمولترین دیدار بود، چون برخلاف دیدارهای قبل، این دیدار با پنهانکاری برگزار شد. این روزنامه افزود تلاش برای القای فضای آرام و محتاطانه به افکار عمومی کاملا با آنچه در پشت درهای بسته اتفاق افتاد در تضاد بود.
همزمان یک تحلیلگر سیاسی در کانال ۱۲ رژیم اظهار کرد ترامپ هنوز تصمیم خود را درباره پرونده ایران نگرفته و اهمیت دیدار اخیر او با نتانیاهو در همین نکته نهفته است. کانال ۱۲ تلویزیون صهیونیستی در ادامه گزارش خود خاطرنشان کرد رهبران ترکیه، قطر و عربستان به ترامپ فشار میآورند تا از تصمیم حمله به ایران منصرف شود و برخی از آنها هفته آینده به واشنگتن سفر خواهند کرد تا به ترامپ بگویند این نتانیاهوست که او را به آغاز جنگ تحریک میکند. از سوی دیگر، ترامپ یک روز پس از دیدار اخیرش با نتانیاهو در کاخ سفید، گفت ایالات متحده باید با ایران به توافق برسد و فکر میکنم میتوان تا ماه آینده به توافقی دست یافت. رئیسجمهور آمریکا با تکرار ادعاها و تهدیداتش مدعی شد: ما باید با ایران به توافق برسیم اگرنه شرایط بسیار سخت خواهد شد، من نمیخواهم این اتفاق بیفتد. ما باید تا ماه آینده به توافق برسیم، آنها باید خیلی سریع به توافق برسند. ترامپ در پاسخ به این سوال که چرا بنیامین نتانیاهو میخواهد مذاکره با ایران را متوقف کنید؟ این موضوع را رد کرد و گفت: ما در این باره صحبت نکردیم. رئیسجمهور آمریکا در عین حال با تکرار ادعاهایش خواستار توافقی «بسیار منصفانه و خوب» با ایران شد و گفت: هر قدر بخواهم، با ایران صحبت میکنم و خواهیم دید آیا میتوانیم با آنها به توافق برسیم یا نه. اگر نتوانیم، مجبور میشویم به مرحله دوم برویم. جلسه بسیار خوبی با نتانیاهو داشتم اما در نهایت تصمیم با من است.
* نگرانی نتانیاهو از توافق احتمالی
بسیاری نیز در آمریکا از نگرانی شدید نتانیاهو نسبت به توافق واشنگتن با ایران سخن به میان آوردهاند، از جمله «چارلز دان» مقام پیشین شورای امنیت ملی آمریکا و کارشناس کنونی مرکز عربی واشنگتن تصریح کرد نتانیاهو نسبت به مذاکرات آمریکا با ایران نگران است. کارشناس آمریکایی معتقد است نتانیاهو درباره تحقق اهداف مورد نظر تلآویو از سوی ترامپ در مذاکره با ایران تردید دارد. به گفته دان، نتانیاهو بیم آن را دارد که ترامپ به توافقی با تهران تمایل نشان دهد؛ توافقی که ممکن است برخی مؤلفههای مهم از توانمندیهای موشکی ایران را دستنخورده باقی بگذارد.
* کاهش نفوذ نتانیاهو در واشنگتن
در عین حال به اعتقاد برخی کارشناسان آمریکایی از جمله «دیوید دی روش»، نفوذ نتانیاهو در واشنگتن کاهش یافته است. به اعتقاد این مقام پیشین کاخ سفید و پنتاگون، نتانیاهو در جریان دیدار اخیر خود با ترامپ نتوانست شرطی را بر وی تحمیل کند. دی روش گفت: دیدار ترامپ و نتانیاهو در شرایطی برگزار شد که نفوذ تلآویو در واشنگتن کاهش یافته و حمایت عمومی و سیاسی از تلآویو در آمریکا، بویژه در حزب دموکرات رو به افول است. به گفته وی، شمار قابل توجهی از آمریکاییهای حامی تلآویو نیز با شخص نتانیاهو مخالفند و معتقدند ادامه حضور او در قدرت به منافع اسرائیل آسیب میزند. این کارشناس افزود: هم ترامپ و هم نتانیاهو در رابطه با ایران دیدگاه مشترکی دارند، هرچند اسرائیل احساس خطر و فوریت بیشتری دارد.
به گفته دی روش، مهمترین نگرانیهای تلآویو از ایران شامل از سرگیری کامل فعالیتهای برنامه هستهای، بازسازی شبکه پدافند هوایی و تداوم حمایت تهران از محور مقاومت در منطقه است. «فردریک هوف» سفیر و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا نیز عنوان کرد نتانیاهو تلاش کرده ترامپ را متقاعد کند «نفوذ ایران در جهان عرب» را مهار و توان موشکی راهبردی تهران را محدود کند. به گفته هوف، نتانیاهو همچنین هشدار داده ایران ممکن است مذاکرات هستهای را طولانی و همزمان توان متحدان خود در لبنان، عراق و یمن را تقویت کند. او افزود: نخستوزیر اسرائیل توان تحمیل شروط به ترامپ را ندارد اما میکوشد او را قانع کند تمرکز صرف بر پرونده هستهای ایران، رویکردی نادرست است و در کنار موضوع هستهای، باید به مساله موشکی و نفوذ منطقهای ایران نیز رسیدگی شود.
* پیشبرد همزمان جنگ و دیپلماسی
اگرچه ترامپ پس از دیدار اخیرش با نتانیاهو ادعا کرد همچنان ترجیح میدهد مذاکرات با ایران را پیش ببرد اما رفتار دوگانه او حاکی از آن است واشنگتن همزمان با مذاکرات تلاش دارد گزینه نظامی خود را نیز علیه ایران معتبر نگه دارد، تا آنجا که روزنامه نیویورکتایمز به نقل از ۴ مقام آمریکایی نوشت: ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» و ناوهای اسکورت همراه آن به خاورمیانه فرستاده میشوند. به نوشته این رسانه، خدمه ناو جرالد فورد که بزرگترین ناو هواپیمابر جهان است، پنجشنبه ۲۳ بهمن از این اعزام مطلع شدند. دونالد ترامپ در روزهای گذشته هم اعلام کرده بود در راستای افزایش فشار بر ایران، ناو دیگری را به منطقه خواهد فرستاد. ناو جرالد فورد که سوم تیر مقر اصلی خود را در بندر نورفولک در ایالت ویرجینیا ترک کرد، ابتدا قرار بود به یک سفر دریایی در اروپا برود اما در چارچوب اعمال فشار حداکثری به کاراکاس، به منطقه کارائیب تغییر مسیر داد و در آبهای ونزوئلا ماند و اکنون این ناو فرمان حرکت به سوی غرب آسیا را دریافت کرده است.
لازم به ذکر است جنگندههای مستقر بر ناو جرالد فورد در حمله ۱۳ دی/ ۳ ژانویه آمریکا به پایتخت ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور قانونی این کشور نیز مشارکت داشتند. به نوشته نیویورکتایمز، ملوانان ناو جرالد فورد انتظار داشتند تا ۲ هفته دیگر به خانه بازگردند اما ماموریت جدید، بازگشت از پیش تعیینشده ناو به سواحل ویرجینیا را به تاخیر انداخت.
ترامپ، ساعاتی پیش از انتشار این خبر در نیویورکتایمز، گزارش والاستریت ژورنال درباره آمادهباش پنتاگون بهمنظور اعزام دومین ناو هواپیمابر به خاورمیانه را بازنشر کرده بود. روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده بود همزمان با تشدید تنشها در غرب آسیا، پنتاگون به دومین گروه ضربتی ناو هواپیمابر آمریکا دستور داده است برای اعزام به خاورمیانه آماده شود.
* تردید در آمریکا درباره عملیات علیه ایران
در آمریکا بسیاری معتقدند بعید است حتی اگر آمریکا علیه ایران دست به حمله نظامی هوایی بزند، این حملات بتواند اهداف آمریکا را برآورده سازد، بلکه این حمله وضعیت را برای ترامپ پیچیدهتر خواهد کرد. فایننشال تایمز هم در گزارشی به نقل از یکی از مقامات سابق دولت ترامپ، درباره دیدگاه وی درباره ایران، وضعیت را با ونزوئلا مقایسه کرد و نوشت: «ترامپ واقعاً شیفته سرنگونی کامل دولت ونزوئلا بود اما وقتی واقعیت برایش آشکار شد، همین باعث شد از سرنگونی کامل دولت ونزوئلا عقبنشینی کند. درباره ایران هم وضعیت همینطور است، شکاف بین آنچه ما میگوییم میخواهیم انجام دهیم و به آن دست یابیم، با آنچه میتوانیم انجام دهیم، فوقالعاده زیاد است و اگرچه ترامپ خواستار تغییر حکومت ایران است اما این فقط یک خواسته و آرزوست و در عمل این آرزو قابل اجرا نیست».
زرادخانه موشکی ایران، کابوس پایگاههای آمریکا
مجله آمریکایی «نشنال اینترست» در گزارشی به قلم «استاوروس آتلامازوگلو» با اشاره به تشدید تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا به توان زرادخانه موشکی و پهپادی ایران پرداخت و در این ارتباط به نکات مهمی اشاره کرد.
- زرادخانه موشکی ایران: تهدیدی جدی برای پایگاههای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه
- توان نظامی بالای ایران: تهران دارای هزاران موشک بالستیک پیشرفته، همچنین پهپادهای انتحاری شاهد است که میتوانند در صورت تشدید تنشها علیه نیروهای آمریکایی در منطقه به کار گرفته شوند.
- موشکهای ایران: موشکهای ایران از انواع مختلف با برد 900 تا 2000 کیلوتر هستند که میتوانند حداقل ۳۱ پایگاه نظامی آمریکا را در خاورمیانه، شمال آفریقا و حتی اروپا هدف قرار دهند؛ از جمله پایگاههایی مانند کمپ آریفجان در کویت، پایگاه دریایی بحرین و پایگاه هوایی العدید قطر.
- توان پهپادی ایران: علاوه بر موشکهای بالستیک، ایران بویژه از پهپادهای انتحاری استفاده میکند که میتوانند با ارسال موجهای گسترده به سوی اهداف، نظام پدافندی را سردرگم و خسارات قابل توجهی وارد کنند. این پهپادها بهرغم اینکه به تنهایی قابل مقابله هستند اما در حالت انبوه قادرند بخش مهمی از دفاع هوایی را تحت فشار قرار داده و شانس نفوذ به اهداف حیاتی را افزایش دهند و همزمان با تشدید تنش بین ایران و آمریکا احتمال پاسخ سریع ایران با شلیک موشکها و پهپادها علیه پایگاههای آمریکایی به عنوان تهدیدی جدی علیه آمریکا در نظر گرفته میشود.
- نتیجهگیری: حتی اگر آمریکا تلاش کند با سامانههای پدافندی مانند پاتریوت و تاد از نیروها و منافع نظامی خود دفاع کند، توان بالقوه موشکی و پهپادی ایران در صورت جنگ میتواند خطرات مهمی برای نیروهای آمریکایی و متحدانشان در منطقه ایجاد کند و این موضوع یکی از چالشهای اصلی امنیتی آمریکا در خاورمیانه به شمار میرود.