رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر رژیم صهیونیستی شامگاه چهارشنبه با یکدیگر ملاقات کردند. بر اساس گزارش منابع آمریکایی، این دیدار نزدیک به ۳ ساعت طول کشید و طرفین پس از این دیدار، نشست خبری برگزار نکردند.
ساعاتی پس از این دیدار، دونالد ترامپ در اظهار نظری، ضمن تکرار تهدیدات خود علیه ایران، گفت فعلا ترجیح میدهد دیپلماسی و مذاکره را در قبال ایران دنبال کند. روز پنجشنبه نیز در اظهار نظری دیگر، این بار از زمان یک ماهه برای توافق خبر داد و با پیش کشیدن جنگ ۱۲ روزه، تلویحا ایران را به حمله نظامی در صورت شکست مذاکرات تهدید کرد. از سوی دیگر، شامگاه پنجشنبه، یعنی یک روز پس از مذاکره نتانیاهو و ترامپ، آکسیوس - رسانه مرتبط با لابی رژیم صهیونیستی در آمریکا- به نقل از نتانیاهو نوشت هر نوع توافق احتمالی آمریکا و ایران باید شامل مسائل هستهای، موشکی و سیاستهای منطقهای ایران باشد.
* اگر توافق میخواهد
اینکه در جلسه ترامپ و نتانیاهو چه گذشته و نهایتا طرفین بر سر چه چیزی توافق کرده یا نکردهاند، تاثیری بر مواضع ایران و کلیت مذاکره نخواهد گذاشت. اگر ترامپ حقیقتا به دنبال توافق با ایران است و میخواهد از مواهب سیاسی این توافق بهرهمند شود، میداند طرح مسائل موشکی و منطقهای، به معنی شکست مذاکرات است.
بر اساس ادعای برخی منابع منطقهای، ظاهراً پیش از دیدار اخیر عراقچی با ویتکاف و کوشنر، آمریکاییها پذیرفتهاند مذاکرات فعلی صرفا درباره موضوع هستهای باشد اما سابقه بدعهدی و تغییر مواضع دولت آمریکا بویژه در مذاکرات سابق، باعث میشود نسبت به پایبندی دولت ترامپ به توافقات و تعهدات، یک بدبینی فراگیر وجود داشته باشد.
ایران پیش از این اعلام کرد مذاکره با آمریکا صرفا در حوزه هستهای خواهد بود و طرح مسائلی مانند موشکی و منطقهای از آنجا که مستقیما با امنیت کشور مرتبط است، غیرقابل قبول و طرح است.
این موضع ایران، یک سیاست ثابت و تغییرناپذیر است. بنابراین مشخص است ایران در مذاکرات فعلی صرفا به بحث و گفتوگو درباره برنامه هستهای خود میپردازد و هر نوع تلاش و فشار برای گنجاندن مسائل موشکی و منطقهای، به معنی اقدامی برای به شکست کشاندن مذاکرات خواهد بود.
آمریکاییها فعلا و در ظاهر این شرط ایران را پذیرفتهاند. بامداد شنبه، ساعاتی پس از پایان نخستین دور مذاکرات عراقچی با ویتکاف و کوشنر، دونالد ترامپ تصریح کرد یک توافق صرفا هستهای با ایران نیز برای او قابل قبول است. بنابراین فعلا آمریکاییها چه در مذاکرات با عراقچی و چه در مواضع و اظهارات خود، پذیرفتهاند مذاکرات صرفا درباره برنامه هستهای ایران باشد اما شواهد و قرائن این احتمال را مطرح میکند که دولت ترامپ به مرور پای مسائل مربوط به توان موشکی و سیاست منطقهای ایران را نیز به مذاکرات باز خواهد کرد.
در این باره ۳ گزاره قابل طرح است:
اول- سابقه بدعهدی و تغییر موضع آمریکاییها بویژه در مذاکرات پیشین با ایران، باعث میشود احتمال طرح مسائل موشکی و منطقهای از سوی آمریکاییها محتمل باشد.
دوم- پذیرش مذاکرات و توافق احتمالی صرفا هستهای با ایران، در تناقض با مواضع پیشین آمریکاییها درباره مذاکره با ایران است. مقامات آمریکایی پیش از این بخصوص پس از لشکرکشی به سمت ایران، تاکید کرده بودند مذاکره و توافق با ایران تنها در شرایطی امکانپذیر است که تهران بپذیرد در سیاستهای خود در زمینه مسائل هستهای، موشکی و منطقهای تجدیدنظر کند. بنابراین اکنون در صورتی که دولت ترامپ بپذیرد مذاکره و توافق احتمالی با ایران فقط مربوط به مسائل هستهای باشد، یک عقبنشینی آشکار از سوی آمریکاییها خواهد بود.
سوم- تلاشها و فشارهای نتانیاهو برای گنجاندن مسائل موشکی و منطقهای در مذاکرات آمریکا و ایران، یکی دیگر از گزارههایی است که باعث میشود احتمال طرح این مسائل از سوی آمریکاییها افزایش یابد. با توجه به مناسبات پیچیده ترامپ و نتانیاهو و انطباق سیاستها و اهداف آمریکا و رژیم صهیونیستی در قبال مسائل منطقهای بویژه ایران، احتمال اینکه ترامپ به این خواستههای نتانیاهو بیتوجه باشد و در نهایت، مذاکرات صرفا هستهای با ایران را بپذیرد، چندان قابل توجه نیست. با این حال تصمیم نهایی ترامپ درباره محتوای مذاکرات با ایران بستگی به تصمیم واقعی او درباره نوع مواجهه با ایران دارد. اگر ترامپ در این مقطع، به این نتیجه رسیده باشد که تنش موجود با ایران را از طریق توافق هستهای رفع کند یا کاهش دهد، میتوان گفت در نهایت با مذاکرات یا توافقی که منحصر به موضوع هستهای باشد، موافقت خواهد کرد.
در این بین اما اگر ترامپ در ادامه مذاکرات تلاش کند موضوعات موشکی و منطقهای ایران را وارد مذاکرات کند و خواستار اعمال محدودیت شدید روی این تواناییهای ایران شود، آنگاه میتوان گفت قائل به توافق با ایران در این مقطع نیست.
ترامپ و همینطور ویتکاف و کوشنر تاکنون در مواضع خود پیرامون مذاکرات با ایران، صحبتی از مسائل موشکی و منطقهای نکردهاند. مواضع ترامپ و همینطور جیدی ونس، دستکم در ظاهر نشان میدهد دولت آمریکا فعلا روی موضوع هستهای ایران تمرکز کرده است. این موضع ثابت ترامپ و ونس که ایران نباید سلاح هستهای در اختیار داشته باشد، در ظاهر نشان میدهد کاخ سفید در زمان فعلی، روی یک توافق هستهای تمرکز کرده است.
این مواضع در حالی از سوی آمریکاییها بیان میشود که همزمان با موضوع مذاکرات، ارتش آمریکا در حال افزایش حضور نظامی خود در اطراف ایران است. طی روزهای اخیر رسانههای آمریکایی از حرکت یک ناوگروه دیگر این کشور به سمت غرب آسیا خبر دادهاند. ترامپ نیز هفته گذشته اعلام کرد در حال بررسی ارسال یک ناوگروه جنگی دیگر به سمت غرب آسیاست. این اقدام دولت ترامپ در تناقض با مواضع آنها درباره توافق هستهای با ایران است. انباشت تجهیزات و نیروی نظامی در اطراف ایران، اساس مذاکرات آمریکا با ایران را زیر سوال میبرد.
اکنون سوال اساسی این است: اگر آمریکاییها واقعا خواستار یک توافق صرفا هستهای با ایران هستند، چرا باید نیروهای نظامی خود در اطراف ایران را افزایش دهند؟
این تنشزاییها احتمالات درباره اینکه مذاکرات فعلی یک اقدام نمایشی باشد را افزایش میدهد.
در این بین البته یک فرضیه سوم نیز مطرح است؛ برخی کارشناسان معتقدند افزایش توان نظامی آمریکا در غرب آسیا برای تشدید فشارها بر ایران برای پذیرش خواستههای آمریکا در مذاکرات است. این کارشناسان میگویند ترامپ با افزایش حضور نظامی در اطراف ایران، به دنبال آن است به مرور فشار بر ایران برای پذیرش خواستههای غیرهستهای آمریکا را افزایش میدهد.
به معنای دیگر، ترامپ در حالی که فعلا از مذاکرات هستهای سخن میگوید، درصدد است به مرور و با افزایش حضور نظامی در غرب آسیا، موضوعات موشکی و منطقهای را نیز در مذاکرات مطرح کند. با این حال، حتی اگر چنین احتمالی واقعیت داشته باشد، باز هم میتوان گفت این موضوع تاثیری بر مواضع و سیاستهای ایران در قبال مذاکره با آمریکا ندارد.
ایران تاکنون در سطوح مختلف سیاسی و نظامی خود تاکید کرده است برای مقابله با هر سناریوی آمریکا آماده است. ایران نشان داده به توافقات و تعهدات بینالمللی خود کاملا متعهد و وفادار است. بنابراین اگر انتخاب نهایی ترامپ، یک مذاکره و توافق احتمالی بر سر موضوع هستهای ایران باشد، تهران آماده است زمینههای ممکن درباره این موضوع را فراهم کند اما اگر سیاست ترامپ اضافه کردن موضوعات موشکی و منطقهای به مذاکرات باشد، همانگونه که گفته شد، قطعا مذاکرات فعلی به نتیجه نخواهد رسید.
طی هفتههای گذشته که تهدید حمله نظامی آمریکا به ایران به اوج رسیده بود، تحرکات نیروهای مسلح ایران نشان داد جمهوری اسلامی برای مقابله با حمله احتمالی آمریکا کاملا مهیاست و حتی خود را برای یک جنگ گسترده منطقهای و طولانیمدت آماده کرده است.
* ملاقات مشکوک
رفتار ترامپ و نتانیاهو پس از دیدار اخیر در کاخ سفید، شباهتی به رفتار آنها پس از دیدارهای یک سال اخیرشان نداشت. از آنجا که بر اساس خواسته نتانیاهو، این دیدار به جلو انداخته شد، پروتکلهای دیپلماتیک برای میزبانی از نتانیاهو اعمال نشد. نتانیاهو برخلاف دیدارهای قبلی از در عقبی وارد کاخ سفید شد. در دیدار ۳ ساعته آنها، قاعدتا بحث و گفتوگوی مفصلی درباره ایران شده است. با این حال پس از پایان این دیدار، طرفین نشست خبری برگزار نکردند. نتانیاهو بلافاصله (البته طبق برنامهریزی قبلی) آمریکا را ترک کرد و ترامپ نیز چند ساعت پس از این دیدار، خیلی کلی و البته مختصر، درباره دیدارش با نتانیاهو و مذاکرات با ایران اظهارنظر کرد.
این رفتار، این ذهنیت را ایجاد کرده است که دیدار نتانیاهو و ترامپ منتج به اتخاذ یک تصمیم واحد علیه ایران نشده است یا به عبارتی، اختلافاتی میان آنها درباره نحوه مواجهه با ایران وجود دارد. کما اینکه برخی منابع رسانهای آمریکایی مدعی شدند ترامپ و نتانیاهو در این دیدار ۳ ساعته، به توافق مشخصی درباره ایران نرسیدند. مجموعه این موارد باعث شده این ذهنیت خوشبینانه ایجاد شود که ترامپ برخلاف نتانیاهو، در مقطع زمانی فعلی، خواستار یک توافق صرفا هستهای با ایران است و با خواستههای نتانیاهو برای گنجاندن مسائل موشکی و منطقهای در مذاکرات مخالف است، چرا که طرح این موضوعات را به معنای شکست مذاکرات تلقی میکند.
با وجود این ذهنیت، سابقه فریبکاری ترامپ و نتانیاهو در جریان مذاکرات بهار امسال آمریکا با ایران باعث میشود اتفاقا این احتمال پررنگتر شود که رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر رژیم صهیونیستی، در پشت پرده، نسبت به مواجهه با ایران اتفاق نظر دارند.
واشنگتنپست چندی پیش در گزارشی به ارزیابی رفتار ترامپ و نتانیاهو در جریان مذاکرات پیشین آمریکا با ایران پرداخت و تصریح کرد ترامپ در آن مقطع، عامدانه مواضعی اتخاذ میکرد و رفتاری از خود نشان میداد که ناظران بویژه طرف ایرانی به این برآورد برسند که او و نتانیاهو بر سر مواجهه با ایران اختلاف نظر دارند.
ترامپ حتی در آخرین ساعات مانده به حمله رژیم صهیونیستی به ایران، همچنان بر مسیر دیپلماسی با ایران تاکید میکرد و توافق هستهای با ایران را در دسترس میدانست. یعنی در حالی که او و نتانیاهو در پشت پرده، آخرین هماهنگیها را برای چگونگی حمله به ایران انجام داده بودند، در ظاهر بر مذاکرات و حصول توافق با ایران تاکید میکرد. همین سابقه و تجربه باعث میشود رفتار ترامپ و نتانیاهو پس از دیدار ۳ ساعته اخیرشان در کاخ سفید، مبنای تحلیل و ارزیابی پیرامون موضوع آمریکا در قبال مذاکرات با ایران نشود.
ایران اکنون بر اساس رفتار دولت آمریکا به ارزیابی سیاست کاخ سفید در قبال خود میپردازد. از سوی دیگر، ایران در عمل نشان داده سیاستها و مواضع خود در قبال مذاکره با آمریکا را فارغ از برآورد نظر و تصمیم واقعی آمریکا در قبال مذاکرات دنبال میکند. ضمن اینکه نگرش واقعبینانه درباره تخمین و تحلیل رفتار ترامپ و نتانیاهو پس از دیدار چهارشنبهشب آنها در کاخ سفید، باید مبتنی بر بدبینی باشد.
گزارش «وطن امروز» درباره دیدار ترامپ - نتانیاهو و تأثیر آن بر مذاکرات ایران و آمریکا
نمایش در پشتی
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها