پادشاهی بدهکار

علی دارایی: فوتبال عربستان در ۳ سال اخیر بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه جهان قرار گرفت؛ نه فقط به‌خاطر حضور نام‌هایی مانند کریستیانو رونالدو، کریم بنزما و نیمار، بلکه به‌دلیل حجم بی‌سابقه پولی که به این فوتبال تزریق شد اما  پشت این ویترین پرزرق‌وبرق، اعداد و ارقامی وجود دارد که تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد؛ تصویری که از زیان‌های سنگین و ترازهای مالی قرمز خبر می‌دهد.
نشریه معتبر «الاقتصادیه» عربستان در گزارشی رسمی پرده از واقعیتی برداشت که سال‌ها محل پرسش بود. بر اساس این گزارش، ۵ باشگاه بزرگ این کشور طی ۵ سال گذشته بیش از ۲ میلیارد یورو زیان ثبت کرده‌اند؛ عددی که وقتی کنار کل ارزش لیگ برتر ایران قرار می‌گیرد، ابعاد آن بهتر درک می‌شود. مجموع ارزش اقتصادی لیگ ایران ۱۳۳ میلیون یورو برآورد شده و این یعنی تنها ۵ باشگاه سعودی، زیانی معادل ۱۵ برابر کل ساختار اقتصادی لیگ ایران ایجاد کرده‌اند.
* پروژه‌ای با دستور مستقیم ولیعهد
نقطه آغاز این تحول به سال ۲۰۲۲ بازمی‌گردد؛ زمانی که با دستور محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی، صندوق سرمایه‌گذاری عمومی این کشور کنترل و حمایت مالی از باشگاه‌های بزرگ را در اختیار گرفت. هدف، فراتر از موفقیت ورزشی بود؛ عربستان می‌خواست فوتبال را به ابزاری برای بازتعریف تصویر جهانی خود تبدیل کند؛ پروژه‌ای که با جذب ستاره‌های سطح اول جهان، توجه رسانه‌ها را به‌سرعت جلب کرد.
اما چنین پروژه‌ای هزینه‌ای نجومی داشت. دستمزدهای صدها میلیون یورویی، قراردادهای تبلیغاتی، زیرساخت‌های جدید و رقابت شدید میان باشگاه‌ها برای جذب ستاره‌ها، باعث شد هزینه‌ها با سرعتی بیشتر از درآمدها افزایش پیدا کند. در واقع، باشگاه‌ها بیش از آنکه به سودآوری فکر کنند، درگیر رقابت برای ساختن تصویری قدرتمند از خود شدند.
* الهلال در صدر، دیگران در تعقیب
در میان باشگاه‌های عربستانی، الهلال بیشترین زیان را ثبت کرده است. طبق گزارش الاقتصادیه، این باشگاه طی ۵ سال گذشته ۷۰۰ میلیون یورو ضرر داده؛ عددی که آن را به یکی از زیان‌ده‌ترین باشگاه‌های جهان تبدیل می‌کند. پس از الهلال، النصر با ۴۳۰ میلیون یورو زیان در رتبه دوم قرار دارد؛ باشگاهی که با جذب رونالدو به نماد پروژه جدید فوتبال عربستان تبدیل شد.
الاتحاد با ۳۷۴ میلیون یورو، الاهلی با ۳۴۸ میلیون یورو و القادسیه با ۱۹۸ میلیون یورو نیز دیگر باشگاه‌هایی هستند که تراز مالی منفی قابل‌ توجهی دارند. مجموع این زیان‌ها، فشار شدیدی را بر صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان وارد کرده؛ نهادی که عملاً نقش تأمین‌کننده اصلی منابع مالی را بر عهده دارد.
* زیان یا سرمایه‌گذاری استراتژیک؟
با وجود این اعداد، نگاه مقامات سعودی به این پروژه صرفاً مالی نیست. از دید آنها، فوتبال بخشی از یک استراتژی بزرگ‌تر است؛ استراتژی‌ای که هدفش افزایش نفوذ جهانی و آماده‌سازی آن کشور برای میزبانی رویدادهای بزرگ مانند جام‌جهانی ۲۰۳۴ است.
به همین دلیل زیان‌های فعلی را قبول کردند اما  پرسش اصلی این است: آیا ادامه این مدل می‌تواند در آینده به نقطه تعادل برسد یا همچنان وابسته به تزریق منابع دولتی باقی خواهد ماند.
آنچه مسلم است، فوتبال عربستان امروز بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه قرار دارد اما پشت این درخشش، ترازهایی وجود دارد که نشان می‌دهد این امپراتوری هنوز برای رسیدن به ثبات اقتصادی، مسیری طولانی در پیش دارد.
و مهم‌تر از همه: آیا واقعا چند سال دیگر به همه اهداف کلان خود می‌رسند.