گروه بینالملل: ترامپ بهتازگی با یک شکست بزرگ در داخل آمریکا مواجه شده است. این شکست پس از آن علنی شد که دیوان عالی آمریکا یک ضربه بزرگ به ترامپ زد و حکم داد او طی یک سال گذشته در جریان اعمال تعرفههای گسترده از اختیارات خود پا را فراتر گذاشته است. قضات دیوان عالی آمریکا روز جمعه به وقت محلی با ۶ رای موافق در برابر ۳ رای مخالف اعلام کردند رویکرد ترامپ در اعمال تعرفه بر کالاهای وارداتی از سراسر جهان، طبق قانون سال ۱۹۷۷ موسوم به «قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی» (IEEPA) مجاز نبوده. حکم 170 صفحهای دیوان عالی آمریکا علیه ترامپ را «جان رابرتز» رئیس دیوان عالی این کشور اعلام کرد. این حکم یکی از نادرترین موارد محدود کردن اختیارات ترامپ توسط این نهاد به شمار میآید و بر اساس گزارش منابع آمریکایی، ضربهای به برنامه اقتصادی ترامپ است که تعرفهها را بخشی کلیدی از سیاست «اول آمریکا» میدانست.
رابرتز به عنوان قاضی نویسنده این حکم گفت: «رئیسجمهور مدعی قدرت فوقالعادهای برای اعمال یکجانبه تعرفهها با مقدار، مدت و دامنه نامحدود است اما ما حکم میکنیم این قانون به رئیسجمهور اجازه اعمال تعرفههای نامحدود را نمیدهد».
منابع آمریکایی گزارش دادند ترامپ تعرفهها را با استناد به قانون «اختیارات اقتصادی در وضعیت اضطراری بینالمللی» وضع کرده بود اما دیوان عالی گفته است چنین قانونی اجازه اعمال مالیاتهای گسترده بر واردات در همه زمانها را نمیدهد و نیاز به مجوز کنگره دارد.
صدور این حکم یک شکست بیسابقه برای ترامپ در دیوان عالی ایالات متحده است؛ دیوانی که از قضا اکثریت آن یعنی ۶ نفر از 9 عضو آن جمهوریخواه به شمار میروند. بنابراین حتی قضات همحزبی ترامپ نیز نتوانستهاند با برنامههای او همراهی کنند و با صدور این حکم مخالفت خود را با رئیسجمهور جنجالی آمریکا نشان دادهاند.
ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری خود، با استناد به IEEPA - قانونی که سال 1977 تصویب شد و به رئیسجمهور اجازه میدهد در شرایط اضطراری ملی ناشی از تهدیدهای خارجی، تجارت را تنظیم کند - تعرفههای گستردهای را وضع کرد. این تعرفهها که ترامپ آنها را «تعرفههای متقابل» نامید، بخشی از برنامه اقتصادی او برای مقابله با آنچه تهدیدهای خارجی میدانست، بود. او ادعا میکرد این اقدامات برای حفاظت از اقتصاد آمریکا ضروری است و میتواند بدون نیاز به تصویب کنگره اجرا شود. با این حال، چالشگران حقوقی استدلال کردند قانون IEEPA اجازه وضع تعرفهها در شرایط فعلی را نمیدهد، زیرا این قانون برای تنظیم معاملات بینالمللی در شرایط اضطراری طراحی شده، نه برای اعمال مالیات بر واردات به صورت نامحدود و دیوان عالی هم بر مبنای همین استدلال اقدامات یک سال گذشته ترامپ در اعمال تعرفه علیه کشورهای خارجی را لغو کرده است.
* همه تعرفهها لغو میشود؟
باید توجه داشت با حکم دیوان عالی آمریکا همه تعرفههای اعمالشده در دولت ترامپ علیه دیگر کشورها لغو نخواهد شد. بر اساس گزارش سیانان، تصمیم دیوان عالی آمریکا همه تعرفههای ترامپ را تحت تاثیر قرار نمیدهد و برای مثال تعرفههایی که او بر فولاد و آلومینیوم با استفاده از قوانین دیگر اعمال کرده، حفظ خواهد شد.
فاکسنیوز گزارش داد حکم دیوان عالی آمریکا تعرفههای ترامپ را در ۲ دسته لغو میکند. یکی تعرفههای کشور به کشور یا «متقابل» است که از ۳۴ درصد برای چین تا پایه ۱۰ درصد برای سایر کشورهای جهان متغیر است. دیگری تعرفه ۲۵ درصدی است که ترامپ بر برخی کالاهای کانادا، چین و مکزیک اعمال کرده بود.
* لجبازی ترامپ
از سوی دیگر بر اساس گزارش سیانان، رئیسجمهور آمریکا همچنان میتواند تلاش کند برخی تعرفهها را با استفاده از قوانین دیگر دوباره اعمال کند، همانگونه که تنها ساعاتی پس از اعلام دیوان عالی علیه فرمان تعرفهها، ترامپ در نشست خبریای که خشم از چهرهاش پیدا بود، گفت: گزینههای جایگزین در اختیار داریم و من حق دارم همه روابط تجاری با هر کشوری را قطع کنم، چون قوانین فدرال زیادی وجود دارد که به رئیسجمهور اجازه میدهد تعرفه وضع کند و اکنون میتوانم تعرفههایی بسیار بالاتر از آنچه قبلاً وضع میکردم، اعمال کنم.
وی همچنین اعلام کرد در واکنش به لغو تعرفههای صادرشده بر اساس قانون اختیارات اضطراری از سوی دیوان عالی، دستوری برای اعمال تعرفه جهانی ۱۰ درصدی امضا کرده است. ترامپ در پلتفرم «تروث سوشال» نوشت: «باعث افتخار بزرگ من است که همین حالا از دفتر بیضی، تعرفه جهانی ۱۰ درصدی بر همه کشورها را امضا کردم که بلافاصله اجرایی خواهد شد».
تعرفههای جدید ترامپ علیه دیگر کشورها از ۲۴ فوریه/ ۵ اسفند اجرایی میشود و بر اساس یک قانون فدرال موسوم به «بخش ۱۲۲» اعمال خواهد شد. این تعرفهها تنها میتواند به مدت ۱۵۰ روز برقرار باشد، مگر آنکه کنگره آن را تمدید کند. بخش ۱۲۲ «قانون تجارت ۱۹۷۴» به رئیسجمهور اجازه میدهد بر کشورهایی که دارای مازاد تجاری «بزرگ و جدی» با ایالات متحده هستند، تا سقف ۱۵ درصد تعرفه وضع و حتی حجم واردات را محدود کند.
* افزایش درخواست غرامتها در آمریکا
نیویورکتایمز گزارش داد با حکم دیوان عالی آمریکا، شرکتهایی که طی یک سال گذشته - سال اول دولت دوم ترامپ - مجبور به پرداخت تعرفهها شدهاند ممکن است بتوانند از وزارت خزانهداری درخواست غرامت کنند. گزارش شده است تاکنون صدها شرکت از دولت ترامپ شکایت کردهاند و تعداد شاکیان طی روزهای آتی بر مبنای حکم دیوان عالی چند برابر هم خواهد شد.
در همین حال رویترز درباره درآمدهایی که دولت ترامپ از طریق تعرفهها در یک سال گذشته به دست آورده گزارش داد حکم دیوان عالی سرنوشت ۱۷۵ میلیارد دلاری را که ترامپ از واردکنندگان آمریکایی دریافت کرده بود، دچار ابهام خواهد کرد و شاید دولت ترامپ ناگزیر شود حتی بیش از درآمدهای به دست آمده، جریمه و غرامت به شرکتهای متضرر پرداخت کند.
* از بدتر کردن اوضاع آمریکا دست بردار!
در آمریکا نیز واکنشهای زیادی به لغو فرمانهای تعرفهای ترامپ از سوی دیوان عالی وجود داشته است. «مت فلمینگ» نویسنده وبگاه «سندیهگو نیون تریبون» درباره شکست رئیسجمهور آمریکا در اعمال تعرفهها با کنایه به شعار «دوباره آمریکا را بزرگ کنیم» ترامپ نوشت: اگر نمیتوانید آمریکا را دوباره بزرگ کنید، میتوانید از بدتر کردن اوضاع آن دست بردارید؟!
نویسنده آمریکایی در ادامه نوشت: ترکیب سمی تعرفهها و توافقنامههای تجاری جدید ترامپ، متحدان آمریکا را از آن دور کرد، هزینهها را برای مصرفکنندگان آمریکایی افزایش داد و در دستیابی به اهداف اعلامشدهاش مبنی بر جبران کسری تجاری ایالات متحده و احیای تولید داخلی شکست خورد و البته، بیشتر تعرفههای او نیز غیرقانونی از آب درآمد!
به نوشته فلمینگ، تعرفهها به مصرفکنندگان آمریکایی آسیب زد. حتی محصولاتی که به طور رسمی در آمریکا ساخته میشوند، اغلب از قطعات وارداتی استفاده میکنند، زیرا آمریکا نمیتواند همه چیز را بسازد، بنابراین اینکه تعرفهها هزینههای آمریکاییها را افزایش داد، تعجبآور نیست. به ما گفته شده این «عصر طلایی» آمریکاست که ظاهراً به معنای پرداخت هزینه بیشتر برای کالای کمتر و زندگی گرانتر و سختتر برای آمریکاییهاست.
* آمریکا بزرگ نشد!
وبــگاه اقتصــادی بیــزینــس اســتانـــدارد (THE BUSINESS STANDARD) هم در گزارشی درباره عملکرد ترامپ در داخل آمریکا نوشت: تعرفههای ترامپ نتوانست آمریکا را بزرگ کند و کسری تجاری در سال ۲۰۲۵ به بالاترین حد خود یعنی ۱.۲۴۱ تریلیون دلار رسید. این گزارش میافزاید تعرفهها که با هدف احیای تولید در ایالات متحده وضع شده بود، تا حد زیادی مانع رشد این بخش شد. بیش از ۸۳۰۰۰ شغل تولیدی در سال ۲۰۲۵ از بین رفت و تولید کارخانهها در بیشتر سال راکد ماند. به گزارش رویترز، تنها در ژانویه ۲۰۲۶ تولید 0.6 درصد افزایش یافت که این حداکثر نرخ رشد تولید آمریکا در یک سال اخیر در دولت ترامپ بوده است. بر اساس گزارش این پایگاه اقتصادی، تعرفهها به جای تقویت نفوذ آمریکا، به این تصور دامن زدهاند که ایالات متحده شریکی غیرقابل اعتماد است و رتبهبندی محبوبیت آمریکا در فرانسه، آلمان، ژاپن، انگلیس و کانادا به پایینترین حد رسیده است.
* حالا که تحقیر شدی، برو به ایران حمله کن!
پل کروگمن، اقتصاددان آمریکایی در واکنش به لغو فرمان ترامپ توسط دیوان عالی به رئیسجمهور آمریکا کنایه زد و گفت: حالا که دیوان عالی ترامپ را تحقیر کرده، وقتش رسیده جزایر فالکلند را اشغال کنید، یا شاید بد نباشد ایران را بمباران کنید. همچنین واشنگتنپست در گزارشی نوشت: حکم اخیر دیوان عالی آمریکا علیه سیاستهای ترامپ بزرگترین شکست او در یک سال گذشته به شمار میرود و چشمانداز برنامههای آتی ترامپ را نیز زیر سوال خواهد برد.
در حالی که تحت تاثیر سیاستهای تعرفهای ترامپ، واردات آمریکا از چین طی یک سال گذشته بشدت کاهش یافت، پکن از این درگیری تجاری برای گسترش نفوذ جهانی خود استفاده کرد.
بر مبنای گزارش tbs news صادرات کلی چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵ درصد رشد کرد و مازاد تجاری بیسابقهای معادل 1.2 تریلیون دلار را به همراه داشت. به گزارش گاردین، چین برای جبران ضررهای ناشی از اعمال تعرفههای ایالات متحده، تجارت خود را به سمت کشورهای آسهآن هدایت کرد و فروش خود را به آن کشورها ۱۳ درصد و به اتحادیه اروپایی ۸ درصد افزایش داد.
همچنین افزایش تجارت چین با دیگر مناطق جهان طی یک سال گذشته مشارکتهای استراتژیک پکن را نیز رونق داده است؛ از جمله کانادا توافقنامههای اقتصادی جدیدی با چین امضا کرد و کرهجنوبی در پی گسترش روابط تجاری خود با پکن است.