گروه سیاسی: در پی برخی اقدامات ساختارشکنانه و هتک حرمت پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران در برخی دانشگاهها که در روزهای اخیر اتفاق افتاد، روز گذشته اغلب دانشگاههای مطرح کشور به صحنه اعلام انزجار دانشجویان از این رفتارها و حمایت آشکارشان از پرچم ایران تبدیل شد. فضای دانشگاهها که در روزهای اخیر به طور محدود تحتتأثیر اقدامات تحریکآمیز و هنجارشکنانه عدهای قلیل قرار گرفته بود، دیروز با حضور گسترده دانشجویان انقلابی و میهنپرست، چهرهای متفاوت به خود گرفت. حضور پررنگی که بیش از هر چیز نشاندهنده نوعی خودآگاهی جمعی در بدنه دانشجویی حامی ایران نسبت به خطر عادیسازی هتک نمادهای ملی و مذهبی است. خطری که اگر بیپاسخ بماند، میتواند به تضعیف تدریجی سرمایه نمادین ایرانیان منجر شود.
قبل از هر چیزی، تجمعات گسترده دیروز در دانشگاهها را میتوان از منظر جامعهشناختی، تاکید بر هویت ملی و برجستهسازی خطوط قرمز، در مقابل تلاش برای تخریب هویت جمعی دانست. اگرچه در سالهای گذشته، همواره دانشگاه به عنوان محل طرح مطالبات، نقد سیاستها و بیان اعتراضهای سیاسی و اجتماعی شناخته شده است اما آنچه در روزهای اخیر از سوی عدهای محدود و شبهدانشجو مشاهده شد، عبور از این مرز و ورود به حوزه هتاکی به نمادهایی بود که برای قریب به اتفاق ایرانیان، شأن هویتی و قدسی دارند.
واکنش گسترده دانشجویان در دفاع از پرچم مقدس ایران، در واقع حاکی از حواسجمعی بدنه دانشجویی کشور نسبت به ضرورت دفاع از بدیهیترین و اصلیترین نماد هویتی جامعه ایران بود. در ادامه همین واکنشها، دانشجویان در پی فحاشی و اهانت برخی، حمایت خود را از حضرت آیتالله خامنهای اعلام کردند. از این منظر، تجمعات گسترده دیروز را میتوان نوعی واکنش هنجاری در برابر تلاش برای نرمالسازی ادبیات توهین و نفرتپراکنی علیه نمادهای ملی و مقدس در فضای دانشگاهی دانست.
نکته جالب توجه آنکه از حیث گستره جغرافیایی، واکنش دانشجویان به هتک حرمت پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران محدود به یک شهر یا چند دانشگاه خاص نبود. دانشگاههایی چون دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه الزهرا، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه علم و صنعت تهران و دانشگاه شهید بهشتی شاهد تجمع و راهپیمایی دانشجویان بود تا این پیام مخابره شود که مساله دفاع از نمادهای ملی و مذهبی آن هم در شرایط کنونی، به یک دغدغه فراگیر در میان طیف وسیعی از دانشجویان تبدیل شده است.
اما یکی از پررنگترین جلوههای میدانی تجمعات دیروز، حضور گسترده پرچم ایران در دست دانشجویان بود. اگر این گزاره را بپذیریم که پرچم، نه صرفا یک نماد رسمی، بلکه حامل لایههای عمیق هویتی و تاریخی است، میتوان به این نتیجه رسید که همین مساله سبب شده هتک حرمت آن، واکنشهای عاطفی و هنجاری شدیدی در جامعه دانشگاهی کشور برانگیزد. حضور پرتعداد پرچمها در تجمعات روز گذشته را میتوان کنشی برای بازتولید پیوند عاطفی دانشجویان با هویت ملی دانست؛ کنشی که در برابر پروژه حساسیتزدایی از نمادهای ملی قرار میگیرد.
در همین حال شعاری که تقریبا در همه دانشگاههای محل برگزاری تجمعات به چشم میخورد، این بود: «بسوز ای سعی باطل، پرچم ایران نمیسوزد».
در عین حال، برخی اخبار حاکی از آن است که در برخی دانشگاهها، تجمعات دانشجویان حامی ایران، با تلاش عدهای از شبهدانشجوها که خود را در اقلیت میدیدند، به سمت تنش کشیده شد. از جمله در دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تلاشهایی برای ایجاد درگیری لفظی و برهم زدن نظم تجمعات مشاهده شد. این رفتارها را میتوان نشانهای از ناتوانی جریانهای هتاک در پذیرش واقعیتی دانست که روز گذشته با آن روبهرو شدند؛ واقعیتی که نشان میدهد اکثریت بدنه دانشجویی با هنجارشکنی و توهین به نمادهای ملی و مذهبی نهتنها همراه نیست، بلکه در صورت لزوم برای دفاع از این هنجارها به صحنه میآید.
در چنین شرایطی، اقلیتهای افراطی با ایجاد تنش و درگیری، تلاش کردند فضای رسانهای و ادراکی را به نفع خود تغییر داده و تصویر کاذبی از دوگانهسازی در دانشگاهها بسازند تا خوراک برای اینترنشنال، منوتو و دیگر رسانههای وابسته به سرزمینهای اشغالی فراهم شود.
در روزهای اخیر، برخی دانشگاههای کشور شاهد اقدامات ناهنجار و هتک حرمت عدهای قلیل از شبهدانشجوها نسبت به مقدسات ملی و مذهبی، از جمله آتش زدن پرچم ایران بودند. این رفتارها را نمیتوان صرفا کنشهایی خودجوش و بدون پشت صحنه دانست. ایالات متحده و بویژه رژیم صهیونیستی به صراحت نشان دادهاند در چارچوب عملیات روانی علیه جامعه ایران، هدف گرفتن نمادهای ملی و مذهبی ایرانیان را به عنوان یکی از راهبردهای اصلی خود دنبال میکنند؛ راهبردی که میکوشد با عادیسازی توهین به نمادهای ارزشمند، حساسیت جامعه نسبت به مؤلفههای هویتی خود را کاهش داده تا مسیر برای اقدامات بعدی برای تجزیه ایران را هموارتر کند. به همین دلیل نیز هتک حرمت پرچم یا مقدسات مذهبی را باید بخشی از پروژهای گستردهتر برای فرسایش سرمایه نمادین جامعه ایران و تعمیق شکافهای هویتی دانست.
به همین دلیل باید به این نکته توجه داشت که پروژه آشوب در دانشگاهها، بیش از آنکه ریشه در مطالبات واقعی دانشجویان داشته باشد، به دنبال بیثباتسازی محیطهای علمی و تخریب کارکرد اصلی دانشگاه است.
در چنین فضایی، انتظار از وزارت علوم برای ورود فعال و مسؤولانه به موضوع بیش از پیش جدی شده است. در شرایط فعلی آنچه ضروری به نظر میرسد، برخورد موثر و بازدارنده وزارت علوم با ابزار کمیتههای انضباطی با عوامل آشوبگر و هنجارشکن است. هرچند در همین رابطه حسین سیماییصراف، وزیر علوم روز گذشته ضمن محکومیت هتک حرمت مقدسات ملی و مذهبی، بر برخورد جدی با آشوبگران در فضای دانشگاهها تأکید کرد.