گروه بینالملل: مذاکرات اخیر تهران- واشنگتن در ژنو یکی از زمانبرترین مذاکرات اخیر 2 طرف بود که در 2 نوبت قبل و بعد از ظهر برگزار شد. این مذاکرات، سومین دور گفتوگوهای جدید ایران و آمریکا بود و در حالی به پایان رسید که اگرچه در نهایت چارچوبی برای یک توافق نهایی اعلام نشد اما جزئیات به دستآمده نشان از پیشبرد روند مذاکرات دارد. بر اساس گزارش سیانان، در زمان استراحت میان 2 جلسه صبح و بعدازظهر، 2 طرف اصلاحات اندکی در مواضع اولیه خود اعمال کردند که نشاندهنده انعطاف برای ادامه گفتوگوهاست.
شبکه آمریکایی سیانان گزارش داد در مذاکرات اخیر، واشنگتن بر محدود کردن سطح غنیسازی اورانیوم و ایجاد سازوکارهای نظارتی بلندمدت بر برنامه هستهای ایران پافشاری کرده است، در حالی که تهران با تاکید بر عدم ساخت سلاح هستهای، بر حق غنیسازی در داخل خاک خود تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی اصرار کرده است. این شبکه آمریکایی در ادامه آورد: تهران پیشنهادهای مفصلی را برای رفع نگرانیهای واشنگتن درباره فعالیتهای هستهای خود ارائه کرد. سیانان همچنین به نقل از یک منبع ایرانی گفت کلید دستیابی به توافق، لغو تمام تحریمهای واشنگتن و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه تهران است.
بر اساس گزارش سیانان، وزیر امور خارجه ایران تایید کرد با طرف آمریکایی بر سر عناصر اصلی یک توافق محتمل به تفاهم رسیدهاند و قرار است این هفته تیمهای فنی ایران و آمریکا در مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین دیدار کنند. با این حال، هنوز مشخص نیست چه کسانی از طرف تیم آمریکایی (که در حال حاضر توسط استیو ویتکاف و جرد کوشنر هدایت میشود) در نشست فنی حضور خواهند یافت.
«لارنس نورمن» خبرنگار والاستریت ژورنال هم پس از مذاکرات اخیر در ژنو اعلام کرد: باید برگردیم وین....! یک مقام ارشد آمریکایی نیز به آکسیوس گفت مذاکرات «مثبت» بوده است اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
در عین حال، در حالی که گفتوگوها میان تهران و واشنگتن در جریان است، آمریکا به نظامیگری در منطقه ادامه میدهد و بر اساس گزارش نیویورکتایمز، تصاویر ماهوارهای از ورود ۱۱ فروند جنگنده رادارگریز «اف 22» به یک پایگاهی هوایی در تلآویو خبر میدهد. گفته شده این جنگندهها که پیشرفتهترین دارایی هوایی آمریکا محسوب میشوند و فروش آنها حتی به متحدان نزدیک واشنگتن نیز ممنوع است، ارزشی بالغ بر ۱.۵ میلیارد دلار دارند. بر این اساس در صورت وقوع جنگ، این جنگندهها به حجم سایر تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه افزوده خواهند شد؛ تجهیزاتی که ایران آنها را جزو بانک اهداف خود اعلام کرده است.
آسوشیتدپرس هم در گزارشی پس از پایان مذاکرات ژنو نوشت به نظر میرسد رئیسجمهور آمریکا به سمت حمله علیه ایران متمایل است اما دولت او بین تهدید و تمایل به گفتوگو در نوسان است و نتوانسته به یک نتیجه مشخص درباره ایران دست یابد.
با این حال، مشخصترین موضعگیری مقامات آمریکایی پس از مذاکرات ژنو از سوی «جیدی ونس» معاون ترامپ اتخاذ شد. بر اساس گزارش واشنگتنپست، ونس پس از مذاکرات ژنو تاکید کرد ما باید از تکرار اشتباهات گذشته (مانند جنگ عراق) اجتناب کنیم و مراقب باشیم. نیویورکپست هم گزارش داد معاون رئیسجمهور آمریکا نگرانیها درباره ورود آمریکا به جنگ طولانی در خاورمیانه را رد و چنین جنگی را غیرمحتمل ارزیابی کرده و گفته است دولت ترامپ ترجیح میدهد موضوع ایران از راه مذاکرات دیپلماتیک حل شود، هر چند گزینههای نظامی هنوز مورد بررسیاند. برخی کارشناسان گفتهاند تاکید ونس بر عدم ورود آمریکا به جنگ گسترده در خاورمیانه با هدف جلوگیری از اقدامات کنگره برای سد کردن برنامههای جنگطلبانه ترامپ است.
همچنین پایگاه خبری MS Now آمریکا از دیدار و گفتوگوی «بدر بوسعیدی» وزیر خارجه عمان در روز جمعه در واشنگتن با جیدی ونس و دیگر مقامهای آمریکا خبر داد و نوشت این دیدار در چارچوب تلاشها برای جلوگیری از وقوع جنگ علیه ایران انجام شد.
* اختلاف شدید در کاخ سفید بر سر چگونگی پاسخ به ایران!
روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز در گزارش خود از مذاکرات اخیر نوشت: مذاکرات هستهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران در ژنو بدون توافق نهایی پایان یافت و ترامپ هنوز گزینه نظامی علیه ایران را کنار نگذاشته و در حال بررسی سناریوهای مختلف از جمله حمله محدود یا گسترده است. بر اساس گزارش نیویورکتایمز، گزینههای مورد بحث در کاخ سفید علیه ایران شامل حمله به تأسیسات هستهای، مراکز موشکی و ساختارهای نظامی ایران است.
در عین حال با آنکه آمریکا بزرگترین نیروهای نظامی خود در منطقه را از زمان جنگ عراق مستقر کرده و این نیروها شامل ۲ ناو هواپیمابر، صدها هواپیمای جنگی و پشتیبانی هستند اما در دولت ترامپ و پشت درهای کاخ سفید درباره اثربخشی و پیامدهای عملیات نظامی علیه ایران اختلافنظر شدید وجود دارد؛ برخی مشاوران ترامپ نسبت به ریسکهای جدی در صورت ورود به جنگ با ایران هشدار میدهند.
گزارش نیویورکتایمز نشان میدهد مذاکرات هستهای هنوز به نتیجه نرسیده و اختلافات استمرار دارد و از سوی دیگر آمریکا گزینه حمله نظامی علیه ایران را فعال نگه داشته اما همزمان نگرانیهای داخلی و بینالمللی زیادی درباره پیامدهای جنگ علیه ایران دارد و هنوز هیچ تصمیم قطعی برای آغاز درگیری نظامی اعلام نشده است.
* بیم انتخاباتی جمهوریخواهان
همزمان با افزایش تهدیدات نظامی آمریکا علیه ایران، شبکه تلویزیونی آمریکایی ایبیسینیوز در بخشی از گزارش خود در بامداد جمعه درباره ایران، به هراسها و بیمهای انتخاباتی اعضای حزب جمهوریخواه برای راهاندازی جنگ علیه ایران اشاره کرده است. این رسانه اعلام کرد چندین نفر از اعضای این حزب و مقامهای دولت دونالد ترامپ در روزهای اخیر به صورت خصوصی خواستار آن شدهاند به جای آمریکا، تلآویو آغازگر حملات به ایران باشد. تحلیلگران مسائل سیاسی به ایبیسی گفتهاند جمهوریخواهان به چنین رویکردی به عنوان یک پوشش سیاسی برای حزبشان مینگرند که سال انتخاباتی سختی را در پیش دارد.
رئیسجمهور آمریکا در جریان رقابتهای انتخاباتی بارها وعده داده بود قصد دارد به جنگهای بیپایان آمریکا پایان دهد نه آنکه آغازگر آنها باشد و تحلیلگران مورد استناد رسانه آمریکایی گفتهاند چنانچه تلآویو آغازگر حمله باشد، ایران بدون شک اقدام متقابل خواهد کرد؛ آنگاه ترامپ میتواند استدلال کند ورودش به درگیری با ایران در راستای سیاست دیرینهاش برای حمایت از اسرائیل بوده است. با وجود این، «رامش پونورو» تحلیلگر محافظهکار و سردبیر نشریه نشنالریوو گفت چنانچه عملیات مذکور در خاورمیانه به عنوان یک «کودتای مورد حمایت اسرائیل» دیده شود، این راهبرد هم نتیجه عکس به بار خواهد آورد.
* دموکراتهای کنگره در پی محدود کردن ترامپ
در جبهه دموکراتها نیز تلاشها برای توقف اختیارات جنگی ترامپ از ترس ورود آمریکا به یک جنگ جدید شدت گرفته است. رسانههای آمریکایی از جمله نیویورکتایمز روز پنجشنبه به وقت محلی گزارش دادند رهبران دموکرات مجلس نمایندگان میگویند قصد دارند قطعنامه اختیارات جنگی را به رای بگذارند که رئیسجمهور را ملزم میکند قبل از انجام حملات نظامی در ایران، از کنگره مجوز بگیرد.
«حکیم جفریز» رهبر اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان آمریکا در بیانیهای که توسط دیگر رهبران دموکرات هم امضا شد، اعلام کرد: «ما معتقدیم هرگونه اقدامی از این دست بدون مشورت و مجوز کنگره، خلاف قانون اساسی ایالات متحده است».
این بیانیه در عین حال ادعاهایی را علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز اعلام کرد: رهبران دموکرات مجلس نمایندگان اعلام کردند هفته آینده درباره قانونی رایگیری خواهند کرد که رئیسجمهور آمریکا را ملزم به پایان دادن به اقدام نظامی علیه ایران میکند؛ مگر اینکه کنگره صراحتاً اعلام جنگ کند.
جفریز به همراه چند دموکرات که به عنوان عضو ارشد کمیتههای دارای صلاحیت قضایی خدمت میکنند، این بیانیه را صادر کردند.
در بیانیه دموکراتها آمده است: «انجام یک جنگ غیرضروری در خاورمیانه، بدون درک کامل از تمام خطرات ناشی از آن برای نیروهای نظامی ما و تشدید اوضاع، اقدامی بیملاحظه است».
رهبر اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان آمریکا پیش از این نیز در پی نشست توجیهی نمایندگان ارشد کنگره با مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا درباره تهران گفت رئیسجمهور [آمریکا] درباره ایران دروغ میگوید.
* محدودیتهای آمریکا
شبکه سیانان همچنین در گزارش دیگری راهبرد ترامپ درباره ایران را «آشفته» خواند و نوشت نمایش نظامی ترامپ در خاورمیانه «بیشتر به یک سناریوی خیالی میماند تا یک طرح عملیاتی». سیانان در این گزارش افزود از منظر نظامی، پیام آمریکا روشن است: استقرار گسترده ناوهای هواپیمابر، جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان در منطقه که به بزرگترین آرایش نیرو از زمان حمله ۲۰۰۳ به عراق شباهت دارد، عمداً به گونهای طراحی شده تا تهران را متقاعد کند تهدید جدی است! نمایش قدرتی که حتی در فرودگاههای غیرنظامی تلآویو و کرت [یونان] هم به چشم میآید، قرار است نشان دهد صبر ترامپ برای رسیدن به توافق نامحدود نیست اما این نمایش لزوماً به معنای «توانایی نامحدود» نیست؛ برعکس، میتواند نشانهای از محدودیتها باشد.
سیانان در ادامه گزارش خود اظهار کرد ایالات متحده فعلاً دیپلماسی را در اولویت قرار داده. این نکته اهمیت دارد، زیرا حملات پیشین به تأسیسات هستهای ایران (با وجود ادعای ترامپ مبنی بر «نابودی کامل» برنامه هستهای تهران) عملاً نتوانست مساله را حل کند. حتی با فرض تردید واشنگتن نسبت به نیت تهران، تجربه نشان داده بمبارانهای مقطعی بهتنهایی برنامه پیچیده و چندلایه هستهای ایران را از میان نمیبرد، بلکه نهایتا آن را پراکندهتر و مخفیتر میکند.
این خبرگزاری آمریکایی در ادامه افزود گزارشها از پنتاگون نیز از کمبود مهمات و فشار بر ناوهای هواپیمابر حکایت دارد. حفظ چنین سطحی از آمادگی برای ماهها ممکن نیست. در صورت صدور دستور حملهای طولانیمدت، آمریکا با خطر درگیری فرسایشیای شبیه عراق مواجه میشود؛ آن هم در شرایطی که هشدارهای داخلی درباره محدودیت منابع از پیش مطرح شده است. این برای هر رئیسجمهوری ریسک سیاسی عظیمی محسوب میشود. گزینه محتملتر، حملهای کوتاه و هدفمند است: نمایشی از قدرت برای بازدارندگی اما همین گزینه نیز ریسک استراتژیک دارد. استفاده از تنها بخشی از نیروی مستقر میتواند نشان دهد اشتهای واشنگتن برای جنگ محدود است و در نتیجه اثر بازدارندگی را کاهش میدهد. تهران ممکن است چند شب حمله محدود را تاب بیاورد، پاسخهایی نمادین بدهد و به این جمعبندی برسد که «ناوگان نمایشی» قابل تحمل است.
به گزارش سیانان، زمان نیز علیه واشنگتن کار میکند. نگه داشتن جنگندههای پیشرفته روی باند و ناوهای هواپیمابر در آبهای منطقه برای مدت طولانی، آمادگی آمریکا را در سایر نقاط جهان کاهش میدهد. حتی اگر این استقرار از جنگ داغ ارزانتر باشد، هزینه بالایی دارد و میتواند بر آمادگی برای بحرانهای دیگر اثر منفی بگذارد.
* درخواست کهنهسربازان از ترامپ: وارد جنگ با ایران نشو!
کهنهسربازان آمریکایی خطاب به ترامپ نسبت به جنگ علیه ایران هشدار داده و گفتند آغاز یک جنگ دیگر، نیروهای مسلح آمریکا را در معرض خطر و فشار قرار میدهد. بر اساس گزارش «ریسپانسیبل استیت کرفت» در حالی که ترامپ تهدید به استفاده از نیروی نظامی علیه ایران میکند، سربازان سابق به او التماس میکنند از این تصمیم عقب بنشیند.
این کهنهسربازان در نامهای سرگشاده که روز پنجشنبه منتشر شد، نوشتند: «ما از شما میخواهیم درخواستها برای تغییر رژیم ایران را رد کنید و در عوض دیپلماسی پایدار و جدی را در اولویت قرار دهید».
این نامه که توسط ۹۰ کهنهسرباز، همچنین سازمانهایی که نماینده بیش از نیم میلیون نفر از اعضای سابق ارتش و خانوادههای آنها هستند، امضا شده است، در حالی منتشر میشود که در آن هشدار داده شده درگیری با ایران «به یک باتلاق پرهزینه و بیپایان تبدیل میشود و منطقه را ملتهب میکند».
امضاکنندگان این نامه شامل سازمانهایی مانند دفاع مشترک، کهنهسربازان نیوهمشایر برای صلح، کهنه سربازان ویتنام علیه جنگ و طرح ابتکاری کهنهسربازان در سیاست خارجی موسسه کوئینزی هستند. ۹۰ کهنهسربازی که این نامه را امضا کردهاند، در تمام شاخههای ارتش ایالات متحده خدمت کرده و در طیف وسیعی از رتبهها، از سرباز درجه یک «مایک کاگیانو» گرفته تا ژنرال «دنیس لایچ»، بازنشسته شدهاند.
* جنگ با ایران؛ خودکشی آمریکا
در آمریکا بسیاری به ترامپ نسبت به عواقب جنگ با ایران هشدار دادهاند، از جمله «کریس هجز» گزارشگر و تحلیلگر آمریکایی که نزدیک ۲ دهه را به عنوان گزارشگر در آمریکای مرکزی، خاورمیانه، آفریقا و بالکان سپری کرده است، در گزارشی با عنوان «جنگ با ایران؛ احمقانهترین شیوه خودکشی» بشدت نسبت به شروع یک جنگ علیه ایران هشدار داد. وی معتقد است جنگ با ایران احمقانه و خطرناک است. هجز معتقد است طرح آمریکا و اسرائیل برای حمله هوایی یا تهاجم نظامی به ایران، یک طرح استراتژیک نیست، چون ایران کشور بزرگی با جمعیت ۹۰ میلیون نفر و پیوندهای نظامی با چین و روسیه است.
وی اشاره میکند جنگهای قبل در عراق، افغانستان، لیبی و سوریه هیچ نتیجه مثبتی نداشته و به فروپاشی و آشفتگی انجامیدهاند، بنابراین قرار دادن جنگ با ایران در دستور کار بر اساس تجربههای قبل هم غیرواقعبینانه است. به اعتقاد هجز، در صورت آغاز جنگ، ایران میتواند تنگه هرمز را ببندد، تنگهای که ۲۱ درصد نفت دنیا از آن عبور میکند و این اقدام باعث افزایش چشمگیر قیمت نفت و ضربه به اقتصاد جهان میشود. هجز میگوید حتی اگر نیروهای آمریکایی وارد خاک ایران شوند، اشغال آن با هزینه انسانی و مالی بسیار بالا خواهد بود و نتیجهای بسیار بدتر و فاجعهبارتر از تجربه عراق و افغانستان خواهد داشت. هجز نتیجه میگیرد شروع جنگ با ایران نهتنها مشروع و عملی نیست، بلکه میتواند ضررهای بزرگ انسانی، اقتصادی و ژئوپلیتیک در پی داشته باشد.
* مقام اطلاعاتی رژیم اشغالگر: ایران را دست کم نگیرید
«دنی سیترینوویچ» رئیس پیشین بخش ایران در دستگاه اطلاعات نظامی ارتش صهیونیستی در صفحه مجازی خود در ایکس درباره نتایج جنگ احتمالی آمریکا علیه ایران نوشت: تهران را نباید دستکم گرفت، همانطور که ایران در رویاروییهای محدود قبل، بویژه در جنگ موشکی ۱۲ روزه نشان داد از قابلیتهای نامتقارن معناداری بویژه در زرادخانه موشکهای بالستیک و شبکه نیابتی منطقهای برخوردار است.
به گفته کارشناس صهیونیست، حتی مقامات ارشد آمریکا هم اذعان کردهاند تغییر رژیم ایران فوقالعاده دشوار است، چون تغییر رژیم نیازمند یک کارزار طولانی نظامی با حضور نیروهای زمینی است؛ چیزی که مردم و سیاستگذاران آمریکایی پس از عراق و افغانستان تمایل کمی به آن نشان دادهاند.
رئیس پیشین بخش ایران در دستگاه اطلاعات نظامی ارتش صهیونیستی تاکید کرد شاید یک حمله نظامی بتواند به طور قابل توجهی به تأسیسات هستهای ایران آسیب برساند یا پیشرفت اتمی تهران را به تأخیر بیندازد و زیرساختها را تخریب کند اما این حملات نمیتواند دانش، سرمایه انسانی یا اراده سیاسی ایران را از بین ببرد و در بهترین حالت، اقدام نظامی ممکن است برنامه هستهای ایران را به تأخیر بیندازد اما آن را برای همیشه از بین نخواهد برد.
سیترینوویچ معتقد است: شاید کارزار نظامی گسترده بتواند به طور قابل توجهی موجودی و زیرساختهای تولید موشک ایران را تضعیف کند اما برنامه موشکی ایران مبتنی بر توسعه در داخل آن کشور است و در دکترین دفاعی آن نقش محوری دارد و حتی پس از خسارات سنگین، تهران حتما بازسازی این قابلیتها را در اولویت قرار خواهد داد.
این چهره امنیتی رژیم تاکید کرد: نتیجه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران به حذف حکومت منجر نخواهد شد، چون رهبر عالی ایران استقامت را به تسلیم ترجیح میدهد.
انتشار نتایج نظرسنجی همزمان با مذاکرات ژنو
بیشتر آمریکاییها به مدیریت ترامپ در سیاست خارجی اعتماد ندارند
وبگاه آمریکایی «آکسیوس» همزمان با مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، نظرسنجی انجام داد و نتایج آن را نیز منتشر کرد.
بر مبنای این نظرسنجی، اگرچه آمریکاییها ایران را یک تهدید علیه خود میبینند اما به تصمیمگیری و نحوه مدیریت ترامپ درباره ایران اعتماد ندارند.
بر اساس این نظرسنجی جدید، 80 درصد بزرگسالان آمریکایی درباره برنامه هستهای ایران نگرانی متوسط دارند و 48 درصد گفتهاند «خیلی» یا «بسیار زیاد» نگرانند. 61 درصد نیز میگویند ایران «دشمن» آمریکاست. همچنین بیشتر آمریکاییها به مدیریت و عملکرد ترامپ درباره استفاده از نیروی نظامی و مدیریت بحرانهای بینالمللی اعتماد ندارند.
در این نظرسنجی تنها 30 درصد آمریکاییها درباره توانایی ترامپ گفتند اعتماد «زیاد» یا «خیلی زیاد» به ترامپ دارند و بیش از نیمی از آمریکاییها گفتند اعتمادشان به ترامپ «کم» یا «هیچ» است.
حتی در میان جمهوریخواهان، گروههای جوانتر نسبت به عملکرد ترامپ در موضوعات نظامی اعتماد کمتری نشان میدهند.
آکسیوس نتیجهگیری کرد بهرغم نگرانی گسترده درباره ایران در آمریکا اما بخش بزرگی از مردم آمریکا نسبت به توانایی ترامپ در مدیریت بحرانهای نظامی و روابط خارجی اعتماد ندارند و این موضوع میتواند تأثیر مهمی در آرای عمومی و فشار سیاسی درباره گزینههای نظامی علیه ایران داشته باشد.