گروه اقتصاد : با گذشت ۸ روز از جنگ نامتقارن آمریکاییها و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، بازار انرژی آرامآرام واکنشهای واقعیتری از خود نشان میدهد. هرچند قیمت نفت و گاز ابتدا به شکل مصنوعی پایین نگه داشته شد تا آمریکاییها با فریب به جهان بگویند جنگ با جمهوری اسلامی ایران تاثیر چندانی بر بازارها و قیمت انرژی نداشته، اما با گذشتن جنگ از روز پنجم، قیمت نفت برنت، جهش خود را آغاز کرد و تا روز ششم، به مرز 95 دلار رسید.
از این حیث، تاثیر مستقیم این موضوع به سرعت خود را بر قیمت گاز اروپا، بنزین آمریکا و کالاهای اساسی در اقصی نقاط جهان نشان داد. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد کنترل آمریکاییها بر بازار انرژی بسیار کاهش یافته و رفتار جمهوری اسلامی ایران با اهرم امنیت انرژی در تنگه هرمز و خلیج فارس، تعیینکننده متغیرهای قیمت شده است.
شکست آمریکا در عبور دادن نفتکشها از شاهراه جهان
محدودیت عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، آسیب بسیار جدی و شدیدی را بر روند بارگیری نفتکشها و توزیع نفت و گاز از مهمترین شاهراه انرژی جهان وارد ساخت. هرچند بر اساس اعلامهای رسمی مسؤولان ارشد نظام جمهوری اسلامی، تنگه هرمز بسته نشده است، اما به واسطه تهدید نفتکشهای مرتبط با آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین آتشافروزیای که در منطقه به واسطه آمریکاییها پدید آمده است، کشتیها ریسک ورود به تنگه هرمز را نمیپذیرند. به علاوه شرکتهای بیمه کشتیرانی نیز از روز اول جنگ اعلام کردند ریسک بیمه نفتکشها را پوشش نخواهند داد.
بر همین اساس، رئیسجمهور آمریکا به جهت آرام کردن فضا و جلوگیری از جهش بیشتر قیمت انرژی، طی پیامی عجیب و غیر واقعی اعلام کرد توان دریایی و موشکی جمهوری اسلامی ایران را به کلی نابود ساخته است(!) از این رو، تضمین میدهد برای کشتیها و نفتکشها هیچ اتفاقی رخ ندهد و از آنها خواست با پوشش و حفاظت نیروهای آمریکایی وارد تنگه هرمز شوند و تجارت را همانند گذشته از سر بگیرند.
با این حال، از آنجا که چنین پیامی دور از واقعیت است و معاملهگران و کشورها متوجه کذب بودن پیام ترامپ شدهاند، هیچ کشتیای حاضر نشد به این حرف وی اعتماد کند. در همین راستا بر اساس آخرین اخبار، وزیر انرژی آمریکا به فاکس نیوز اعلام کرد «هیچ کشتیای پیشنهاد نیروی دریایی آمریکا برای اسکورت در تنگه هرمز را نپذیرفته است». لازم به ذکر است روز شنبه، یک کشتی از قوانین وضعشده در تنگه هرمز تخطی نمود و توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مورد هدف قرار گرفت تا عدم توانایی آمریکاییها بر تسلط بر تنگه هرمز بیش از پیش عیان شود.
تحقق کابوس اقتصاد جهانی
نشریه انگلیسی اکونومیست روز جمعه نوشت: «سناریوی کابوسوار ایران برای انرژی در حال تبدیل شدن به واقعیت است. جنگ هر قدر طولانیتر شود، عواقب آن برای اقتصاد جهانی سختتر خواهد بود». از سوی دیگر، روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز نیز دیروز نوشت: قیمت گاز در ایالات متحده طی یک هفته گذشته 14 درصد افزایش یافته است. همچنین کشورهای منطقه طی پیامهایی جداگانه با توجه به آسیبهایی که روند انرژی و اقتصاد در حال متحمل شدن است اعلام کردند حاضرند خودخواسته برای یکی - دو ماه تولید و انتقال نفت و گاز را متوقف کنند و همچنین اجازه استفاده پایگاههای نظامی آمریکا از خاک این کشورها برای اقدام علیه جمهوری اسلامی ایران را نمیدهند.
در گزارشی دیگر، روزنامه فایننشالتایمز نوشت: قیمت نفت برای اولین بار در جریان جنگ با ایران، از 90 دلار در هر بشکه عبور کرد. در این گزارش تصریح شده است قیمت نفت برنت به 93.59 دلار و WTI به 91.57 دلار رسید. علت اصلی، کاهش تولید نفت در غرب آسیا و نگرانی معاملهگران از طولانی شدن جنگ در خلیج فارس است. کویت تولید نفت خود را کاهش داده و عراق بیشتر تولیدش را متوقف کرده است. حتی عربستان ممکن است مجبور به کاهش تولید شود. قیمت نفت شاخص Murban در فجیره بسیار فراتر هم رفت و به بیش از 100 دلار در هر بشکه رسید و تقاضا برای نفت آمریکا به دلیل امنیت و قیمت مناسب کمی افزایش یافته است. تحلیلگران هشدار میدهند اختلال در عرضه حداقل 10 میلیون بشکه در روز رخ داده است و احتمال بازگشت قیمتها به محدوده ۳ رقمی بسیار بالاست.
این پیامها و بازخوردها در کنار عبور قیمت نفت از ۹۰ دلار، نشاندهنده این مهم است که بازار انرژی رفتهرفته اعتماد خود نسبت به آینده را از دست میدهد و وضعیت انرژی، اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده. جنگ با جمهوری اسلامی ایران باعث شوک شدید در عرضه نفت و جهش شدید قیمتها شده و ادامه آن میتواند بازار جهانی نفت را تحت فشار جدی قرار دهد.
مسیر آینده چگونه خواهد بود؟
علیرغم همه اتفاقات رخداده، اما این همه ماجرا برای اقتصاد جهان نیست و آمریکا میتواند منتظر اتفاقات بدتر نسبت به تجاوزها و عبور از خطوط قرمز باشد؛ چراکه قیمت نفت میتواند خیلی بیشتر از قیمت فعلی جهش کند. اما چرا قیمت نفت هنوز به ارقامی مانند 150 دلار نرسیده است؟ بازار نفت پیش از این با مازاد عرضه مواجه بود و حالا نیز خودش را برای شوک نفتی آماده میکند. جهش ناگهانی قیمتها به عددهای ۳ رقمی را زمانی میتوان مشاهده نمود که کشورها به سمت استفاده از ذخایر استراتژیک خود بروند که ظرف دو - سه ماه به شکل کامل رقم میخورد.
همچنین آمریکا یک فضای دروغین ساخته بود که جنگ سه - چهار روزه تمام میشود؛ به این واسطه، موفق شد برای چند روز مانع جهش قیمت شود. اما هنگامی که کشورها بلوف آمریکاییها را مشاهده نمودند و متوجه شدند جنگ نهتنها کوتاهمدت نبوده، بلکه آمریکا توانایی کنترل تنگه هرمز و امنیت خلیج فارس را ندارد، قیمت نفت تا حدودی رها شد. وضع ضوابط در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی ایران و شروع همکاری با کشورهایی که حاضر به محدودیت تجارت با دشمن هستند و میتوانند از نظم انرژی آمریکایی خارج شوند، مسیری است که جمهوری اسلامی در خلیج فارس در حال ترسیم آن است.