
روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی مفصل، به یکی از مهمترین ابعاد حملات ایران به پایگاههای ارتش تروریست آمریکا در منطقه پرداخت و نوشت: «تهران در این عملیاتها به طور هدفمند سامانههای راداری و زیرساختهایی را هدف قرار داده که عملا «چشم» شبکه دفاع هوایی ایالات متحده در غرب آسیا محسوب میشوند؛ اقدامی که به گفته مقامهای آمریکایی و تحلیلگران نظامی، توان واشنگتن و متحدانش برای رهگیری و رصد موشکها و پهپادهای ورودی را تا حد قابل توجهی تضعیف کرده است».
وال استریت ژورنال در این گزارش که بر اساس گفتوگو با مقامهای نظامی و تحلیلگران دفاعی و بررسی تصاویر ماهوارهای تهیه شده، توضیح میدهد: «در روزهای اخیر، مجموعهای از حملات ایران به سامانههای راداری، ارتباطی و پدافندی آمریکا در چندین کشور منطقه انجام شده است. این حملات، تأسیسات نظامی آمریکا در قطر، امارات، بحرین، کویت، عربستان و اردن را در بر گرفته و شبکه راداری و ارتباطی آمریکا در این کشورها را هدف قرار داده است». به نوشته وال استریت ژورنال: «ایران در بسیاری از این حملات از پهپادهای انتحاری ارزانقیمت استفاده کرده؛ پهپادهایی مانند شاهد 136 که هزینه تولید آنها تنها کسری از هزینه موشکهایی است که سامانههای پدافندی پیشرفته آمریکا برای مقابله با آنها طراحی شدهاند. همین عدم تقارن هزینه باعث شده ایران بتواند با استفاده از پهپادهای ارزانتر، زیرساختهای بسیار گرانقیمت پدافندی ایالات متحده در منطقه را هدف قرار دهد». در گزارش روزنامه آمریکایی آمده است: «یکی از مهمترین این حملات به یک سامانه راداری هشدار زودهنگام بسیار پیشرفته در پایگاه هوایی العدید در قطر انجام شد؛ پایگاهی که بزرگترین مرکز نظامی آمریکا در منطقه محسوب میشود. بر اساس تصاویر ماهوارهای و اظهارات یک مقام ارشد آمریکایی، در این حمله رادار راهبردی AN/FPS-132 آسیب دید؛ سامانهای عظیم که برای رصد همزمان تعداد زیادی هدف طراحی شده و یکی از مهمترین حسگرهای شبکه هشدار موشکی آمریکا به شمار میرود. این رادار آرایه فازی که از پیشرفتهترین رادارهای هشدار زودهنگام جهان محسوب میشود، میتواند پرتاب موشکهای بالستیک را در فاصله هزاران کیلومتری شناسایی کند. به گفته مؤسسه International Institute for Strategic Studies، ایالات متحده تنها چند نمونه از این سامانهها را در اختیار دارد و از آنها در شبکه هشدار موشکی خود استفاده میکند. ارزش هر یک از این سامانهها یک میلیارد دلار است؛ رقمی که نشان میدهد هدف قرار گرفتن چنین سیستمی چه اهمیت راهبردیای دارد.
از سوی دیگر، تصاویر ماهوارهای شرکت Planet Labs که توسط پژوهشگران تحلیل شده نیز نشان میدهد بخشهایی از تأسیسات این رادار در قطر آسیب دیده است. به گفته یکی از پژوهشگران مرکز James Martin Center for Nonproliferation Studies، در تصاویر ماهوارهای بقایای انفجار و آثار خاموش کردن آتش در بخش شمال شرق گنبد راداری دیده میشود؛ بخشی که رو به سمت ایران قرار دارد. به گفته این پژوهشگر، این تصاویر نشان میدهد حتی رادارهای پیشرفته و گرانقیمت نیز در برابر حملات دقیق آسیبپذیرند».
در حملهای دیگر که وال استریت ژورنال به آن اشاره کرده، یک رادار بسیار مهم از نوع AN/TPY-2 در اردن هدف قرار گرفته. این رادار که بخشی از سامانه دفاع موشکی تاد محسوب میشود، در پایگاه موفق السلطی مستقر بوده و نقشی حیاتی در رهگیری موشکهای بالستیک ایفا میکند. به گفته مقامهای آمریکایی؛ همچنین بر اساس تصاویر ماهوارهای بررسیشده توسط وال استریت ژورنال، این رادار نیز در جریان حملات ایران به شدت آسیب دیده است.
علاوه بر این موارد، تصاویر ماهوارهای خسارتهایی را نیز به پایگاه عریفجان در کویت نشان میدهد؛ جایی که ۳ گنبد راداری متعلق به نیروهای آمریکایی آسیب دیده و از چرخه عملیاتی خارج شده است. همچنین در مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین نیز، یک سامانه ارتباط ماهوارهای آسیب دیده است. در عربستان نیز تصاویر ماهوارهای، دود ناشی از آتشسوزی در یک تأسیسات راداری در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان را نشان میدهد. علاوه بر اینها، ۲ رادار دیگر سامانههای تاد نیز، از جمله در امارات مورد هدف قرار گرفته و منهدم شدهاند.
گزارش وال استریت ژورنال توضیح میدهد: «سامانههای دفاع موشکی آمریکا در منطقه، از جمله تاد و پاتریوت، برای کشف تهدیدات به شدت به شبکهای از رادارها وابستهاند و این رادارها هستند که موشکها و پهپادهای ورودی را شناسایی میکنند و اطلاعات لازم را برای شلیک رهگیرها در اختیار سامانههای دفاعی قرار میدهند. بنابراین هدف قرار گرفتن این رادارها میتواند به طور مستقیم توان دفاعی این سامانهها را کاهش دهد».
از نگاه بسیاری از تحلیلگران نظامی، مجموعه این حملات نشان میدهد ایران در روزهای ابتدای جنگ، تمرکز خود را بر لایه حسگر شبکه دفاع موشکی آمریکا در منطقه قرار داده است. به عبارت دقیقتر، هدف قرار دادن رادارها و زیرساختهای ارتباطی به معنای کور کردن چشم پدافند دشمن پیش از گسترش حملات موشکی است. نکته مهم دیگری که در گزارش وال استریت ژورنال به آن اشاره شده، محدودیت منابع رهگیر در طرف آمریکا و دست باز ایران در تولید پهپادهای ارزانقیمت است. از یک سو سامانههای دفاعی آمریکا برای رهگیری موشکها و پهپادها به تعداد زیادی رهگیر نیاز دارند و ذخایر این رهگیرها محدود است و از سوی دیگر ایران توانایی تولید انبوه پهپادهای ارزانقیمت را دارد و میتواند آنها را در مقیاس وسیع به کار گیرد. وال استریت ژورنال تاکید میکند همین مساله موجب شده پهپادهای انتحاری به یکی از ابزارهای اصلی ایران در این جنگ تبدیل شود.
به تعبیر یکی از کارشناسان پروژه دفاع موشکی در مرکز Center for Strategic and International Studies، چالش اصلی در این جنگ این است که سامانههای دفاعی باید بتوانند با طیف کامل تهدیدات، از موشکهای بالستیک گرفته تا پهپادهای ارزانقیمت مقابله کنند. او در این باره میگوید: «امروز با حملات پیچیده و ترکیبی موشکی و پهپادی روبهرو هستیم؛ در چنین شرایطی، باید برای خودِ سامانههای دفاعی نیز یک لایه دفاع در نظر گرفت».