گروه سیاسی: در یازدهمین روز از جنگ رمضان، صحنه نبرد شاهد یکی از مهمترین و سنگینترین عملیاتهای موشکی-پهپادی ایران از ابتدای آغاز جنگ بود. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در چارچوب موج سی و چهار عملیات «وعده صادق ۴» حملهای گسترده و چندلایه را علیه مجموعهای از اهداف نظامی آمریکا در منطقه و رژیم صهیونیستی اجرا کرد؛ عملیاتی که بیش از ۳ ساعت طول کشید و در آن طیفی از موشکهای سنگین و پیشرفته ایران به صورت مستمر شلیک شد.
در این موج از حملات، مجموعهای از اهداف راهبردی در منطقه و سرزمین اشغالی زیر ضرب آتش ایران قرار گرفت. از جمله این اهداف، پایگاههای آمریکا در اربیل، بخشهایی از ساختار عملیاتی ناوگان پنجم نیروی دریایی ارتش تروریستی آمریکا در بحرین و چندین مرکز مهم در عمق سرزمینهای اشغالی بود؛ از جمله اهدافی در بئر یعقوب در قلب تلآویو، مراکز نظامی در قدس غربی و حیفا و مرکز ارتباط ماهوارهای هائلا در جنوب تلآویو که برای دومینبار هدف حمله قرار گرفت. بنا بر اعلام سپاه پاسداران، در این موج از حمله، از موشکهایی مثل خیبرشکن، قدر با سر جنگی چندکلاهکه یکتنی، خرمشهر و خیبر استفاده و شلیکها در قالب یک الگوی چندلایه و مستمر انجام شد.
حجم آتش، تنوع موشکهای مورد استفاده و مدت زمان طولانی اجرای عملیات باعث شد این موج از حملات به عنوان بزرگترین و سهمگینترین عملیات موشکی و پهپادی ایران علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی از ابتدای جنگ تاکنون توصیف شود. برخلاف بسیاری از حملات پیشین که در بازههای زمانی کوتاهتری انجام میشد، در این عملیات آتش موشکی ایران برای ۳ ساعت ادامه داشت و موجهای پیدرپی شلیک، عملا سامانههای دفاعی دشمن را در وضعیت اشباع قرار داد.
اما شاید مهمترین نکته درباره این عملیات، زمان اجرای آن باشد. این حمله در روز یازدهم جنگ انجام شد. در شرایطی که طی روزهای گذشته، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، از جمله دونالد ترامپ بارها مدعی شده بودند توان موشکی ایران به طور قابل توجهی رو به کاهش است و تهران دیگر قادر به اجرای حملات گسترده نیست و حتی توان آفندی ایران کاملا از بین رفته است، موج سی و چهار عملیات وعده صادق ۴ به نوعی پاسخی عملی به این ادعاها بود و نشان داد ادعاهای مطرح شده درباره کاهش توان آفندی ایران یا از بین رفتن آن، با واقعیت میدان نبرد همخوانی ندارد.
در واقع، اجرای چنین عملیات گستردهای پس از گذشت ۱۱ روز از جنگ، حامل یک پیام مهم نظامی است: توان آفندی ایران نهتنها از میان نرفته، بلکه همچنان قادر است حملات سنگین و طولانیمدت را طراحی و اجرا کند.
این موضوع از منظر نظامی اهمیت زیادی دارد، زیرا در طول این ۱۱ روز مراکز و زیرساختهای موشکی ایران بارها هدف حملات قرار گرفتهاند. با این حال، شلیک چندصد موشک و پهپاد در یک عملیات چندساعته نشان میدهد ساختار عملیاتی نیروهای موشکی ایران به گونهای طراحی شده که حتی در شرایط فشار شدید نیز توان تداوم حملات را حفظ میکند.
بسیاری از تحلیلگران این موضوع را نتیجه تجربههایی میدانند که ایران پس از جنگ 12 روزه در مدیریت توان موشکی به دست آورده است؛ تجربهای که حالا باعث شده از بین بردن ظرفیت آفندی ایران برای دشمن بسیار دشوار و عملا غیرممکن باشد. به همین دلیل، حتی با وجود حملات گسترده به مراکز نظامی، ایران همچنان قادر است موجهای سنگین آتش را به سمت اهداف خود روانه کند.
نکته فنی مهم دیگر در این عملیات به نحوه آمادهسازی میدان نبرد بازمیگردد. طی روزهای گذشته رادارها، سامانههای پدافندی و زیرساختهای ارتباطی آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه زیر ضربات موشکی و پهپادی ایران بوده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند این حملات مقدماتی نقش مهمی در افزایش نرخ اصابت موشکهای ایرانی داشته است. کور شدن بخشی از رادارها، اختلال در شبکههای ارتباطی و تضعیف سامانههای دفاعی باعث شده موشکهای ایران با احتمال بیشتری به اهداف خود اصابت کنند.
به بیان دیگر، عملیات اخیر را میتوان نتیجه یک برنامهریزی مرحلهای دانست. در مرحله نخست، تلاش شد سامانههای دفاعی دشمن تضعیف و زیرساختهای اطلاعاتی و ارتباطیاش از دور خارج شود. پس از آن، مرحله اصلی عملیات با استفاده از موشکهای سنگین و کلاهکهای بزرگ آغاز شد؛موشکهایی که وزن سر جنگی آنها بیش از یک تن است و قدرت تخریب بسیار بالایی دارند. چنین الگویی نشان میدهد ایران در اجرای عملیاتهای خود از یک رویکرد تدریجی و حسابشده استفاده و تلاش کرده پیش از آغاز حملات اصلی، شرایط میدان را به نفع خود تغییر دهد؛ موضوعی که با توجه به حملات بامداد چهارشنبه، میتوان آن را موفقیتآمیز دانست.
از منظر تسلیحاتی نیز اطلاعاتی منتشر شده که نشان میدهد ترکیب موشکهای به کار رفته در سنگینترین موج حملات ایران، به صورت هدفمند طراحی شده است. به گفته منابع نظامی ایران، موشکهای خیبرشکن که دارای کلاهکهای بارانی هستند، توانستهاند خسارتهای قابل توجهی به اهداف در سرزمین اشغالی وارد کنند. گفته میشود در برابر این نوع کلاهکها، سامانههای پدافندی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده کارایی چندانی ندارند، زیرا کلاهک موشک پس از رسیدن به ارتفاع مشخص به چندین کلاهک تقسیم میشود و رهگیری آن بسیار دشوار میشود.
در کنار این موشکها، شلیک موشکهای هایپرسونیک فتاح نیز برای هدف قرار دادن اهداف حساس در سرزمین اشغالی ادامه دارد. سرعت بسیار بالای این موشکها باعث میشود زمان واکنش سامانههای دفاعی بشدت کاهش یابد. گزارشها همچنین حاکی از آن است حدود نیمی از موشکهایی که تاکنون به سمت اسرائیل شلیک شده، دارای کلاهکهای بارانی یا چندگانه بودهاند؛ نوعی کلاهک که با تقسیم شدن به چندین بخش، سامانههای دفاعی را با تعداد زیادی هدف همزمان مواجه میکند.
در همین حال، موشکهای سنگین «خرمشهر» که دارای قدرت تخریب بسیار بالا هستند، در قالب یک بسته هماهنگ در کنار موشکهای خیبرشکن شلیک میشوند. این ترکیب باعث میشود سامانههای دفاعی دشمن با تهدیدهای متنوعی مواجه شوند و رهگیری موشکها بسیار دشوارتر شود. در کنار این موشکهای پیشرفته، موشکهای نسل قدیمیتر مانند «قدر» و «عماد» نیز به این بسته افزوده شدهاند تا حجم آتش افزایش یابد و سامانههای دفاعی دشمن با اشباع اهداف روبهرو شوند، البته اگر سامانههای پدافندی باقی مانده باشند.
اما فراتر از جنبههای فنی و عملیاتی، موج سی و چهار عملیات وعده صادق ۴ حامل یک پیام راهبردی مهم نیز بود. ایران با اجرای چنین حملهای نشان داد هم از نظر ذخایر تسلیحاتی و هم از نظر توان عملیاتی، آمادگی ورود به یک جنگ طولانی را دارد. این مساله برای آمریکا و اسرائیل اهمیت پیام مهمی دارد، زیرا آنها از طولانیشدن جنگ میترسند. به عبارت سادهتر، جنگ طولانیمدت و فرسایشی، نقطه ضعف آمریکا و رژیم صهیونیستی است.
پس از اجرای این موج سنگین حملات، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز اعلام کرد «سیاست ضربه متقابل پایان یافته و از این پس سیاست ما ضربهپشتضربه خواهد بود». این جمله در نگاه بسیاری از تحلیلگران معنای مهمی دارد و نشاندهنده تغییر در رویکرد عملیاتی ایران است.
تاکنون بسیاری از حملات ایران در قالب پاسخ به اقدامات طرف مقابل انجام میشد اما اکنون به نظر میرسد ایران در حال حرکت به سمت یک راهبرد تهاجمیتر است؛ راهبردی که در آن حملات به صورت پی در پی و بدون انتظار برای اقدام دشمن ادامه خواهد یافت. در لحظه تنظیم این گزارش، نیروهای مسلح ایران موج سی و نهم از عملیات وعده صادق ۴ را هم به اجرا درآورد. در این موج پایگاههای ارتش تروریستی آمریکا در منطقه توسط سامانههای موشکی قدر چندکلاهکه، خرمشهر چندکلاهکه و عماد مورد اصابت موفق قرار گرفت.