صداهای مخالف جنگ و اعتراف به شکست در برابر ایران به تازگی در کاخ سفید شنیده میشود؛ صداهایی که خواستار خروج آمریکا از جنگ در برابر ایران به دلیل شکست واشنگتن در دستیابی به اهدافش است. در همین ارتباط «دیوید ساکس» مسوول هوش مصنوعی کاخ سفید با تاکید بر اینکه «آمریکا باید از جنگ با ایران خارج شود»، گفت: واشنگتن باید اعلام پیروزی کرده و از این جنگ با توجه به هزینههای آن خارج شود و به دنبال راهی برای کاهش تنش و دستیابی به آتشبس باشد.
این اظهارات یکی از معدود مواردی است که یک چهره برجسته در دولت دونالد ترامپ آشکارا خواستار خروج از درگیری با ایران شده است. ساکس گفت: اگر تشدید تنش به نتیجه خوبی منجر نشود، باید به این فکر کرد که چگونه میتوان تنشها را کاهش داد و کاهش تنش شامل رسیدن به نوعی توافق آتشبس یا نوعی توافق مذاکرهشده با ایران است.
درخواست مسوول هوش مصنوعی کاخ سفید برای توقف جنگ با ایران بیدلیل نیست، چون آمریکا این روزها در حال دادن هزینههای سنگین در جنگ علیه ایران است و بسیاری از تاسیسات و پایگاههای آمریکا در منطقه در نتیجه حملات ایران آسیب دیدهاند، از جمله روز شنبه منابع خبری از حمله پهپادی به سفارت آمریکا در بغداد و وقوع آتشسوزی در یکی از ساختمانهای آن خبر دادند. گفته شده این آتشسوزی منجر به از کار افتادن سیستم راداری سفارت آمریکا در عراق شده است. حمله به سفارت آمریکا در بغداد کمتر از یک روز پس از آن انجام شد که مقاومت اسلامی عراق اعلام کرد در حمایت از ایران، یک هواپیمای آمریکایی در آسمان غرب عراق را با استفاده از «سلاح مناسب» هدف قرار داده است. همزمان با بیانیه نجبا، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) هم تایید کرد که یک هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵ آمریکا در عراق سقوط کرده و تمام 6 سرنشین آن کشته شدهاند. در بامداد شنبه نیز رسانه آمریکایی والاستریت ژورنال تایید کرد یک حمله موشکی ایران، پایگاه هوایی «امیر سلطان» در عربستان را هدف قرار داد و به ۵ فروند هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا که روی زمین بودند خسارت وارد کرده است. این خسارات تنها مربوط به 48 ساعت منتهی به روز شنبه است و مجموع خسارات آمریکا در جنگ علیه ایران بسیار بیشتر ارزیابی میشود، تا آنجا که ارزیابی پنتاگون حاکی از آن است در 2 هفته گذشته و در جریان جنگ علیه ایران، واشنگتن حداقل ۱۹ میلیارد دلار برای جنگ هزینه کرده است؛ هزینهای که بسیار گسترده و برای اقتصاد آمریکا سنگین به شمار میآید. پیشتر نیز نیویورکتایمز در گزارشی فاش کرده بود هزینه جنگ علیه ایران در 6 روز نخست بیش از ۱۱.۳ میلیارد دلار برآورد شده و این رقم در جلسه محرمانه پنتاگون با قانونگذاران در کنگره اعلام شده است. در گزارش نیویورکتایمز البته گفته شده بود این برآورد بسیاری از هزینهها مانند استقرار نیروها و تجهیزات پیش از حملات اولیه را شامل نمیشود. مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) هم در ارزیابی خود از هزینه آمریکا در جنگ ایران اعلام کرده هزینه ۱۰۰ ساعت نخست عملیات حدود ۳.۷ میلیارد دلار بوده و این رقم معادل حدود ۸۹۱.۴ میلیون دلار هزینه در هر روز است.
ترامپ و رویارویی با جنگ بیسرانجام
بسیاری از رسانههای آمریکایی نیز گفتهاند هر روز با ادامه جنگ علیه ایران، ترامپ بیش از گذشته در باتلاق جنگ جدید گرفتار میشود. در همین ارتباط نیز سیانان گزارش داده است رئیسجمهور ایالات متحده هماکنون با جنگی روبهرو است که ممکن است کنترل آن از دست واشنگتن خارج شود. سیانان ادامه داد تحولات میدانی، بحران در تنگه هرمز، پیامدهای اقتصادی و پیچیدگیهای سیاسی نشان میدهد روایت ادعایی ترامپ از پیروزی با واقعیتهای جاری این جنگ همخوانی نداشته و نشانههای متعددی وجود دارد که نشان میدهد این درگیری برای آمریکا با چالشهای جدی همراه شده است. این شبکه آمریکایی در ادامه افزود: در حال حاضر پیامدهای اقتصادی جنگ علیه تهران در داخل آمریکا در حال آشکار شدن است و افزایش بهای انرژی و فشار بر هزینههای زندگی میتواند به مسالهای سیاسی برای دولت ترامپ تبدیل شود بهویژه در شرایطی که انتخابات میاندورهای در پیش است.
جهان ناامن، میراث جنگ ترامپ
اگر ناامنی بیشتر جهان را مهمترین نتیجه جنگ مشترک ترامپ و نتانیاهو علیه ایران توصیف کنیم، توصیف به نسبت دقیقی انجام دادهایم، چون در پانزدهمین روز جنگ علیه ایران، تارنمای نشریه اقتصادی اکونومیست در گزارشی از تاثیر اختلال در عرضه نفت و گاز ناشی از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران خبر داده و ارزیابی کرده است که حتی در صورت پایان این جنگ نیز جهان وارد یک دوره ناامنی در بخش انرژی شده است. این نشریه انگلیسی هشدار داده است هر اتفاقی که بیفتد، جهان وارد دوران جدیدی از ناامنی انرژی میشود. شوک ناشی از جنگ جاری میتواند عظیم باشد. جهان کمتر از سال ۱۹۷۳، زمانی که تحریم اعراب باعث چهار برابر شدن قیمت نفت خام شد، یا سالهای ۱۹۸۰-۱۹۷۹ که انقلاب ایران و جنگ ایران و عراق به عرضه نفت ضربه زد، به نفت وابسته است. آن زمان، هنوز سوزاندن نفت برای تولید برق رایج بود و امروز کمتر از نفت برای این منظور استفاده شده و بیشتر برای تأمین سوخت بخش حملونقل و تولید محصولات پتروشیمی کاربرد دارد. اکونومیست در ادامه تاکید دارد حتی زمانی که جنگ پایان یابد، جهان تغییر خواهد کرد و آمریکا حتی اگر بیمه ارزانقیمتی برای نفتکشها فراهم کند، ظرفیت دفاع از تکتک آنها را ندارد. بنابراین، تنشهای ژئوپلیتیک موجب اختلال در بازارهای انرژی خواهد شد. تنشها و ناامنی اقتصادی ناشی از جنگ ترامپ و نتانیاهو علیه ایران به شرق آسیا هم سرایت کرده و بر اساس گزارش بیزنس تایمز، بازارهای انرژی جنوب شرق آسیا، همزمان با تنشها در تنگه هرمز با افزایش قیمت مواجه شدهاند؛ بهگونهای که برخی تحلیلگران هشدار میدهند قیمت نفت ممکن است تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد. بنیانگذار یک شرکت مشاوره راهحلهای لجستیکی در اندونزی میگوید: «جنگ در آسیای غربی، میتواند امور لجستیکی در جنوب شرق آسیا را بهشدت مختل کند». تحلیلگران و معاملهگران میگویند اگر قیمت نفت برنت بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، میتواند با افزایش هزینههای انرژی، فشار بر رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران را افزایش دهد. بهای قیمتها نهتنها مشتریان را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه میتواند حجم ارسال کالا بهویژه در بخشهای حساس را 5 تا ۱۵ درصد کاهش دهد.
یک شرکت لجستیک تایلندی که روزانه حدود ۲ میلیون بسته جابهجا میکند، اعلام کرده است: برای افزایش بهرهوری، مدیریت بهتر هزینه سوخت و بهینهسازی مسیرهای حملونقل ضروری است. تایلند که در سال گذشته حدود ۵۱ درصد نیاز نفت خام خود را از آسیای غربی تامین کرده است، در شرایط کنونی یکی از آسیبپذیرترین اقتصادهای جنوب شرق آسیا محسوب میشود و اگرچه بانکوک برای حفاظت ذخایر داخلی، دستور داده صادرات نفت متوقف شود اما گزارشها نشان میدهد این کشور تنها برای ۳۸ روز ذخیره نفت دارد.
نشریه دیلیتایمز هم در گزارشی عنوان کرد بزرگترین شرکت تاکسی سنگاپور نیز بخشی از افزایش بهای سوخت را برای رانندگان خود تقبل کرده و با همکاری پمپبنزینها، یارانه ۲۰ درصدی برای رانندگان در نظر گرفته است. همچنین برخی شرکتهای لجستیک نیز اعلام کردهاند به دنبال توسعه ناوگان خودروهای برقی خود هستند تا اثر افزایش قیمت سوخت را کاهش دهند.
کاهش تولید نفت عربستان سعودی
همزمان با ورود جنگ علیه ایران به هفته سوم، گزارشها حاکی است میزان تولید نفت عربستان با کاهش 20 درصدی به حدود ۸ میلیون بشکه در روز رسیده است. بر اساس اعلام رویترز، 2 منبع آگاه اعلام کردند: عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان در بحبوحه جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تولید نفت خام خود را از 2 میدان بزرگ فراساحلی کاهش داده است. بر این اساس تولید روزانه این کشور حدود ۲ میلیون بشکه کاهش یافته و به حدود ۸ میلیون بشکه رسیده است. تولیدکنندگان نفت خلیج فارس در خاورمیانه به دلیل مسدود شدن تنگه هرمز، آبراه باریک بین ایران و عمان، از زمان آغاز جنگ ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۲۸ فوریه (نهم اسفند)، مجبور به کاهش زیادی از تولید خود شدهاند.
فشار جنگ ایران روی جهان
از سوی دیگر، تارنمای آمریکایی آلاسکا بیکِن (alaskabeacon) نوشت اداره درآمدهای آلاسکا پیشبینی کرد جنگی که از سوی رژیم صهیونیستی و آمریکا به خاک ایران تحمیل شده باعث افزایش قیمتهای نفت در بیشتر ماههای سال ۲۰۲۶ خواهد شد.
همزمان نشریه گاردین هم درباره پیامدهای تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران گزارش داد افزایش بهای نفت و گاز پس از این حمله میتواند موج تازهای از تورم جهانی ایجاد کرده و روند شکننده بهبود اقتصاد جهان در سال جاری را با خطر جدی مواجه کند.
همچنین «لرد جیم اونیل» اقتصاددان ارشد پیشین مدیریت دارایی گلدمن ساکس و مشاور سابق دولت انگلیس، هشدار داد به نظر میرسد کاخ سفید توجه چندانی به پیامدهای ژئوپلیتیک تحولات اخیر و بمبارانهای پس از آن نداشته است. در گزارش گاردین همچنین به نقش حیاتی تنگه هرمز در بازار انرژی اشاره شده است؛ تنگهای راهبردی که حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت از آن عبور میکند و برآوردهای «بلومبرگ اکونومیکس» هم نشان میدهد کاهش یک درصدی عرضه نفت میتواند قیمتها را حدود 4 درصد افزایش دهد. بر همین اساس، اگر عبور نفت از تنگه هرمز برای چند ماه مختل شود، قیمت نفت ممکن است تا حدود ۸۰ درصد نسبت به سطح پیش از جنگ افزایش یافته و به حدود ۱۰۸ دلار در هر بشکه برسد. همچنین موسسه «آکسفورد اکونومیکس» نیز پیشبینی کرده است در نتیجه جنگ علیه ایران، نرخ تورم تا پایان سال در انگلیس و منطقه یورو حدود ۰.۵ تا ۰.۶ واحد درصد بالاتر از برآوردهای قبلی خواهد بود. گاردین در ادامه مینویسد: افزایش قیمت نفت در حال حاضر نیز فشار مستقیمی بر مصرفکنندگان وارد کرده است. پس از افزایش ۱۷ درصدی بهای نفت خام برنت، قیمت بنزین در ایالات متحده نیز بالا رفته و بر اساس دادههای سرویس ردیابی قیمت گاز، میانگین قیمت بنزین در جایگاههای سوخت این کشور طی روزهای اخیر حدود ۱۵ سنت در هر گالن افزایش یافته است. این گزارش هشدار میدهد در صورت تداوم درگیریها و اختلال در زنجیره تأمین جهانی، هزینههای زندگی در بسیاری از کشورها افزایش یافته و فشار اقتصادی بر خانوارها و دولتها بیشتر خواهد شد.