پس از حمله رژیم صهیونیستی به پارس جنوبی، ترامپ بلافاصله در اظهارنظری اعلام کرد اسراییل دیگر زیرساختهای نفتی و گازی ایران را هدف قرار نخواهد داد. اظهارات اخیر دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «اسرائیل دیگر به پارس جنوبی حمله نخواهد کرد» و تلاش همزمان او برای انکار اطلاع و هماهنگی قبلی آمریکا در این حمله، مشخصا نشانهای روشن از عقبنشینی آشکار او در برابر ایران است.
هدف قرار دادن پارس جنوبی، صرفا یک اقدام تاکتیکی نبود، این حمله تلاشی برای ضربه زدن به یکی از حیاتیترین شریانهای اقتصادی و انرژی ایران بود.
در واقع، دشمن آمریکایی-صهیونی فکر میکرد میتواند بدون پرداخت هزینهای متناسب، زیرساختهای کلیدی ایران را هدف قرار دهد اما نیروهای مسلح ایران تصمیم گرفتند دقیقا همان پاسخی را بدهند که پیشتر هشدارش را داده بودند.
یعنی هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی رژیم صهیونیستی و کشورهای منطقه که با منافع آمریکا گره خورده است. حمله به تأسیسات گازی رأس لفان در قطر، بهعنوان یکی از مهمترین مراکز تولید و صادرات گاز در جهان و همچنین گزارشهایی از هدف قرار گرفتن منافع مرتبط با آمریکا در عربستان سعودی، نشان داد پاسخ ایران نهتنها مستقیم، بلکه بهشدت حسابشده است.
ایران با این اقدام عملا «بازدارندگی متقارن» را به «بازدارندگی هزینهمحور منطقهای» ارتقا داد. به این معنا که هر گونه تعرض به زیرساختهای حیاتی ایران، دیگر صرفا یک واکنش دوجانبه بهدنبال نخواهد داشت، بلکه میتواند کل شبکه انرژی در خلیج فارس را، جایی که منافع آمریکا و متحدانش بهشدت در هم تنیده است، نابود کند.
همین نکته، کلید فهم عقبنشینی ترامپ است. پیش از این، محاسبه در واشنگتن و تلآویو بر این مبنا استوار بود که میتوان با اعمال فشارهای هدفمند، ایران را در موقعیت انفعال قرار داد یا دستکم هزینه پاسخ را برای آن بالا نگه داشت. بویژه ترامپ و نتانیاهو تصور میکردند با این اقدامات میتوانند باعث بازگشایی تنگه هرمز شوند اما پاسخ اخیر ایران این محاسبه را به طور جدی بر هم زد. اکنون هر اقدام تهاجمی نهتنها با پاسخ مواجه میشود، بلکه این پاسخ میتواند بهسرعت به یک بحران منطقهای با تبعات جهانی تبدیل شود.
ضمن اینکه ترامپ برای چندمین بار متوجه شد نمیتواند با این قبیل اقدامات، معادلهای در برابر انسداد تنگه هرمز ایجاد کند. در چنین شرایطی، اظهارات متناقض ترامپ معنای تازهای پیدا میکند. از یک سو، او تلاش میکند با اعلام توقف حملات اسرائیل، سیگنالی برای مهار تنش در حوزه انرژی ارسال کند و از سوی دیگر با انکار نقش آمریکا، میکوشد ایالات متحده را از آتش خشم ایران کنار بکشد. اما نکته قابل توجه این است که این عقبنشینی صرفا یک تغییر لحن نیست، بلکه نشانهای از تغییر درک از «هزینه» است.
از همین رو میتوان گفت آنچه رخ داد، یک درس عملی برای واشنگتن و تلآویو بود؛ اینکه عبور از خطوط قرمز ایران، دیگر بدون تبعات سنگین نخواهد بود و ایران در پاسخ، معادلهای جدید به سود خود میسازد. پس از تغییر لحن ترامپ، سرهنگ ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا(ص) نیز هشدار داد در صورت حمله مجدد به زیرساختهای انرژی کشورمان «پاسخ بسیار شدیدتر است».