گروه بینالملل: جنگ دونالد ترامپ و نتانیاهو علیه ایران هزینه بالایی را برای کیف پول آمریکاییها به همراه داشته و در چند روز گذشته این درگیری مرزهای جدیدی از افزایش قیمت بنزین در آمریکا را ثبت کرده است.
طبق گزارش انجمن اتومبیل آمریکا، برای اولین بار از سال ۲۰۲۲ (پس از حمله روسیه به اوکراین)، میانگین قیمت بنزین در سطح آمریکا از ۴ دلار در هر گالن عبور کرد. در واقع قیمت بنزین در آمریکا در حال حاضر در مقایسه با قبل از آغاز جنگ علیه ایران، بیش از یک دلار افزایش یافته است.
به گزارش «وطن امروز»، «پاتریک دی هان» کارشناس آمریکایی پیش از این هشدار داده بود که افزایش قیمت بنزین در آمریکا به بیش از ۴ دلار در هر گالن، «دیوار روانی ثبات اقتصادی» را میشکند و شهروندان آمریکایی را آشفته خواهد کرد. «جرمی سیگل» اقتصاددان ارشد در شرکت مدیریت دارایی WisdomTree در آمریکا هم در یادداشتی نوشت که قیمت بنزین «قابل مشاهدهترین تغییر در اقتصاد برای مصرفکنندگان است و وقتی این قیمت افزایش مییابد، بلافاصله به وضعیت روان اقتصادی خانواده آمریکایی ضربه میزند». با وجود ادعای دولت ترامپ بر موفقیت اقتصادی دولت او، اما جنگ ایران وضعیت اقتصادی آمریکاییها را دشوارتر از گذشته کرده است.
به گفته کارشناسان، این جنگ نهتنها منابع انرژی جهانی را تهدید میکند، بلکه هزینههای تأمین و تولید مواد غذایی، سفر و حملونقل را نیز افزایش داده و همه این وضعیت آمریکا را به سمت رکود اقتصادی احتمالی سوق میدهد. این را نیز باید در نظر داشت که نه فقط قیمت بنزین، بلکه قیمت گازوئیل هم تحت تاثیر جنگ ایران تا 45 درصد به نسبت قبل از جنگ افزایش یافته است. گازوئیل سوخت اصلی در بسیاری از بخشهای حیاتی مانند حملونقل، کشتیرانی، ساختوساز و کشاورزی است و افزایش قیمت گازوئیل میتواند تأثیر منفی بر زنجیرههای تأمین موادغذایی و کالا در سراسر دنیا و از جمله آمریکا داشته باشد. طبق دادههای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، اگرچه آمریکا تولیدکننده عمده نفت است، اما قیمت بنزین در این کشور همچنان وابسته به بازارهای جهانی نفت خام است و هزینه گازوئیل نیز تا حد زیادی تحت تأثیر این معیارهای جهانی قرار دارد. علاوه بر این، هزینههای پالایش، توزیع و عوارض گازوئیل نیز بر قیمت نهایی این حامل انرژی تاثیر خواهد داشت. تاثیرات منفی جنگ ایران روی اقتصاد آمریکا باعث شده سناتور «کریس مورفی» اعتراف کند که دولت «دونالد ترامپ» هیچ راهبردی در قبال ایران ندارد و به طرز بد و شرمآوری در حال باخت این جنگ است. مورفی که یکی از اعضای ارشد کمیته روابط خارجی سنا است، در مجموعهای از پیامها در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: « تاکتیکهای ما در جنگ ایران شکست خوردند و به همین دلیل ایران در حال موفق شدن است».
این مقام آمریکایی همچنین اذعان کرد که آمریکا قادر به نابودی همه پهپادها و قایقهای ایرانی نیست.
تلاش ناکام ترامپ برای کنترل قیمت بنزین
ترامپ همزمان با جنگ ایران تلاش کرده است تأثیر جنگ بر قیمت بنزین را به روشهای گوناگونی کم کند، اما به نظر میرسد تلاشهای ترامپ برای کنترل قیمت بنزین در آمریکا بینتیجه بوده است. ترامپ برای کنترل قیمت بنزین به وزارت انرژی دستور داده است تا ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت را آزاد کند، اما تحویل این میزان نفت حداقل حدود ۱۲۰ روز یعنی تا 3 ماه طول میکشد. براساس گزارش مجله تایم، ترامپ همچنین قانون جونز را به مدت ۶۰ روز لغو کرد و به کشتیهای دارای پرچم خارجی اجازه داده است کالا را بین بنادر آمریکا حمل کنند تا با ورود کشتیهای خارجی به حملونقل بین بنادر آمریکا، هزینههای حملونقل کاهش یابد. ترامپ همچنین اجازه فروش مخلوطهای بنزین با اتانول بالاتر - که معمولاً به دلیل نگرانی از دود و آلودگی بیشتر ممنوع است - را برای کاهش قیمت بنزین صادر کرده است، اما همه این اقدامات تا به امروز بینتیجه و یک تلاش بیهوده از سوی دولت ترامپ برای کنترل قیمت سوخت در آمریکا بوده است، چون با وجود همه این اقدامات، قیمت حاملهای انرژی هر روز در آمریکا رکورد جدیدی را ثبت میکند. مایکل میش، متخصص زنجیره تأمین و استاد اقتصاد در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به فاکس بیزینس گفته است: «همزمان با جنگ ایران، قیمتها مثل موشک بالا میروند و مثل پر پایین میآیند».
خشم آمریکاییها از هزینه جنگ!
شهروندان آمریکایی هم نارضایتی زیادی از ادامه جنگ ایران به دلیل تبعات اقتصادی در داخل آمریکا دارند، تا آنجا که یک شهروند آمریکایی درباره گرانی قیمت بنزین گفت: «۱۲۶ دلار برای پر کردن باک بنزین! ولی میدونی چیه؟ من هنوزم دلم میخواد ایران برنده بشه. دلم میخواد تا هر وقت که لازم دارن همونطور محکم بایستن و فشار رو حفظ کنن. میدونی، ایالات متحده جنگ راه میندازه و اونوقت از ما انتظار دارن که هزینه اون کثافتکاری رو بدیم». سایر گزارشها نیز نشان میدهد این اقشار خاکستری در جامعه آمریکا هستند که بیشتر بر مسائل اقتصادی و معیشتی توجه دارند و همین اقشار خاکستری در حال حاضر در حال چشیدن تاثیرات جنگ ایران مانند افزایش قیمت بنزین هستند و این وضعیت باعث خواهد شد تا اقشار خاکستری آمریکا در جریان انتخابات کنگره، برخلاف خواست ترامپ به مخالفان جنگ و مخالفان رئیس جمهور آمریکا رای دهند. از سوی دیگر در هسته مدافعان محوری و اصلی ترامپ، جناح ماگا و راستهای افراطی طرفدار او ضرباتی سختی به دلیل اثرات منفی جنگ ترامپ علیه ایران خوردهاند و بعضی جناحهای سنتی طرفدار ترامپ به مخالفت با جنگ برخاسته و علیه او شعار میدهند. راهپیمایی بیش از 8 میلیون آمریکایی در مخالفت با سیاستهای ترامپ در داخل آمریکا و تسری این اعتراضات در روزهای اخیر به دیگر کشورهای اروپایی و آسیایی و حتی در کشور تونس در شمال آفریقا، بیانگر جایگاه بسیار ضعیف ترامپ در داخل و خارج آمریکاست. حتی در داخل آمریکا، شهروندان یهودی هم برخلاف تلآویو با جنگ ایران مخالفت کردهاند. در همین ارتباط نتایج یک نظرسنجی منتشر شده در رویترز نشان داده که بیش از نیمی از یهودیان آمریکا با اقدام نظامی این کشور علیه ایران قاطعانه مخالف هستند. بر اساس این نظرسنجی، ۵۵ درصد یهودیان آمریکایی مخالفت خود را با این جنگ اعلام کردهاند. همچنین بیش از نیمی از یهودیان آمریکایی ابراز نگرانی کردهاند که پیشبرد جنگ بهصورت مشترک با تلآویو علیه ایران میتواند در بلندمدت به مسالهای چالشبرانگیز تبدیل شود و تلآویو و واشنگتن را با یک بنبست روبهرو کند.
چرا آمریکا قادر به کنترل قیمت بنزین نیست؟
بهرغم ادعاهای ترامپ درباره مذاکره برای آتشبس، اما طرف ایرانی نشانهای از پایان دادن به جنگ از خود را نشان نمیدهد و فرماندهان نظامی ایران بر انتقام از متجاوزان تاکید دارند. براساس گزارش مجله تایم، این وضعیت به این معنی است که قیمت بنزین در آمریکا همچنان میتواند افزایش یابد، بخصوص که ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را که حدود یکپنجم از عرضه جهانی نفت از آن عبور میکند، در اختیار خود دارد. رسانه آمریکایی «بلومبرگ» هم گزارش داده است ایران با اتکا به موقعیت ژئوپلیتیک خود، توانسته در جریان جنگ، نفوذ و کنترل خود بر یکی از حیاتیترین مسیرهای انرژی جهان را افزایش دهد و از این اهرم برای تأثیرگذاری بر معادلات اقتصادی و سیاسی بهره بگیرد. نشریه «بلومبرگ» در مقالهای اذعان کرده است که پس از یک ماه جنگ، ایران توانسته کنترل خود بر تنگه هرمز را بهطور قابلتوجهی تقویت کند؛ مسیری راهبردی که شریان اصلی انتقال انرژی جهان محسوب میشود. بر اساس دادههای کشتیرانی، در ماه مارس بهطور میانگین تنها حدود ۶ کشتی در روز از این گذرگاه عبور کرده، در حالی که در شرایط عادی این رقم حدود ۱۳۵ کشتی در روز بوده است. همچنین حدود ۸۰ درصد نفتکشهایی که موفق به خروج از تنگه شدهاند، یا متعلق به ایران بودهاند یا به کشورهایی تعلق داشتهاند که روابط نزدیکی با تهران دارند. این گزارش تأکید میکند عملاً تمام کشتیهایی که اکنون از تنگه هرمز عبور میکنند، در مسیرهایی حرکت میکنند که مورد تأیید ایران است؛ اغلب در نزدیکی سواحل این کشور و نه در مسیرهای معمول. بسیاری از این عبورها نیز پس از هماهنگی برای دریافت مجوز عبور ایمن انجام میشود. براساس گزارش بلومبرگ، کنترل ایران بر هرمز، تأثیرات گستردهای بر بازار جهانی انرژی گذاشته است. قیمت نفت برنت در این مدت نزدیک به ۶۰ درصد افزایش یافته و بسیاری از کشورها برای عبور نفتکشهای خود ناچار به تعامل با تهران شدهاند. کشورهایی مانند هند، ترکیه، پاکستان و تایلند برای عبور کشتیهای خود و کاهش فشار انرژی، بهدنبال جلب موافقت ایران بودهاند و در مقابل، صادرات برخی تولیدکنندگان منطقه بهشدت کاهش یافته است. صادرات عراق بیش از ۸۰ درصد افت کرده و صادرات عربستان نیز نسبت به میانگین سال گذشته کاهش قابلتوجهی داشته است. این در حالی است که صادرات نفت ایران نهتنها ادامه یافته، بلکه به حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به میانگین سال قبل افزایش داشته است.
این گزارش همچنین تأکید میکند بستن عملی تنگه هرمز به ایران امکان داده تا مستقیماً بر بازار جهانی انرژی اثر بگذارد و فشار اقتصادی قابلتوجهی ایجاد کند؛ موضوعی که آمریکا در مهار آن با چالش مواجه شده است.