ونس، قربانی ترامپ

گروه بین‌الملل: شامگاه شنبه وقتی «جی‌دی ونس» معاون رئیس‌جمهور آمریکا در پاکستان پشت تریبون رفت و گفت در طول مذاکرات با ایران، ده‌ها بار با رئیس خود، دونالد ترامپ در حال تماس تلفنی بوده است، رئیس‌جمهور آمریکا در میامی در حال تماشای یک مسابقه کشتی کچ بود. گزارش‌ منابع آمریکایی حاکی است همزمان با مذاکرات ونس در اسلام‌آباد، رئیس‌جمهور آمریکا بی‌تفاوت به تماس‌ها و اظهارات معاونش در آن سوی دنیا و پشت خط تلفن، مشغول دیدن ورزشکارانی بود که احمقانه یکدیگر را کتک می‌زدند. 
به گزارش «وطن امروز»، مشخص نیست آیا رئیس‌جمهور آمریکا هنگام تماشای یک رقابت خشن، از نتایج مذاکرات ونس در پاکستان باخبر بوده است یا خیر؟ اما آنچه قطعی به نظر می‌رسد این است که ترامپ چندان تماس‌های معاون خود از پاکستان را جدی نمی‌گرفته و حتی در مواردی پاسخ‌ به تماس‌های او از اسلام‌آباد را رد کرده است، از جمله در جایی که به گفته خبرنگار نیویورک‌تایمز، «مارک روبیو» وزیر خارجه آمریکا همزمان با مذاکرات در اسلام‌آباد، در یک لحظه خم شد تا صفحه نمایش گوشی خود را به ترامپ نشان دهد اما ترامپ با عصبانیت دست او را پس زد. این رفتار ترامپ نشان داد برای او تماس‌های ونس از پاکستان چندان اهمیتی نداشته و شاید به طور کلی رئیس‌جمهور آمریکا به مذاکرات معاون خود در پاکستان توجهی نداشته است. شاید هم ترامپ خبر داشته در مذاکرات با ایران به نتیجه‌ای دست نخواهد یافت، چون پیش‌تر ایرانی‌ها هم در میز مذاکره و هم در میدان جنگ حاضر به عقب‌نشینی از مواضع خود نشده بودند و بر این اساس ترامپ با اطلاع از بن‌بست در مذاکره با ایران، معاون خود را به میز مذاکرات از پیش شکست‌خورده فرستاد تا مسؤولیتی متوجه خودش نشود. این روایت را نشریه آمریکایی آتلانتیک هم تایید کرد و نوشت: ترامپ، ونس را برای مذاکرات انتخاب کرد تا در صورت شکست مذاکرات دست‌کم این شکست به نام شخصی جز ترامپ تمام شود. ترامپ حتی پیش‌تر در میانه جنگ علیه ایران با لحنی طنزآمیز خطاب به ونس گفته بود در صورت عدم دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، جی‌دی ونس را مسؤول این شکست خواهد دانست اما اگر توافق حاصل شود، اعتبار آن را به نام خود ثبت خواهد کرد! در میانه مذاکرات اسلام‌آباد نیز، ترامپ با انتشار پست‌های تهدیدآمیز در عمل به استقبال به بن‌بست کشاندن گفت‌وگو با ایران رفت و به قول برخی رسانه‌ها، ترامپ پشت معاون خود در میانه مذاکره را خالی کرد. وقتی ونس در پاکستان مشغول مذاکره با ایران بود، ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» با لحنی تند و غیرمعمول، مدعی شد ایالات متحده توانسته توان نظامی ایران را «کاملا نابود» کند و حتی از کشته شدن بسیاری در ایران سخن گفت؛ ادعاهایی که نه‌‌تنها با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد، بلکه تاثیری به‌شدت منفی بر روند مذاکرات دیپلماتیک گذاشت و به گفته ناظران، این اظهارات ترامپ فضای مذاکرات جی‌دی ونس در پاکستان را تیره و تار کرد. در واقع زمان‌بندی اظهارات ترامپ بیش از هر چیز جنجال‌برانگیز بود، چون این پیام درست در حالی منتشر شد که ونس به‌ همراه تیمی از مذاکره‌کنندگان آمریکایی در حال انجام گفت‌وگوهای حساس با طرف ایرانی در اسلام‌آباد بود. به گفته تحلیلگران، چنین مواضعی از سوی ترامپ در عمل تلاش‌های دیپلماتیک ونس را تضعیف و پیام‌های متناقضی را به تهران ارسال کرد.

شکاف در دولت ترامپ بر سر ایران
اینکه ترامپ با اطلاع از مواضع ایران و محتمل دانستن شکست مذاکرات، ونس را مسؤول مذاکرات کرد و او را به اسلام‌آباد فرستاد، بیش از هر چیز نوعی دام ترامپ برای معاونش را نشان می‌دهد. در واقع ونس که مسؤولیت هدایت مذاکرات با ایران را بر عهده داشت، در شرایط دشواری برای ماموریت خود قرار گرفت، چون اظهارات تند ترامپ در عمل ماموریت ونس را به بن‌بست کشاند و حتی به‌ نوعی او را در وضعیت یک شکست قطعی مقابل ایران قرار داد. شاید اگر ترامپ همزمان با مذاکرات به لفاظی‌های کمتری علیه ایران پرداخته یا دهانش را می‌بست، معاون او هم در مذاکرات اسلام‌آباد در موقعیت بهتری قرار داشت اما این اتفاق نیفتاد و جی‌دی ونس همزمان با تهدیدات ترامپ علیه تهران، یک مذاکره از پیش شکست‌خورده را دنبال می‌کرد.
البته در همان ابتدای جنگ نیز رسانه‌های آمریکایی از اختلاف ترامپ و ونس پرده برداشته بودند، از جمله پلیتیکو به نقل از ۲ مقام ارشد دولت آمریکا اعلام کرده بود ونس، در آستانه تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ نسبت به حمله به ایران تردید داشت. در این گزارش آمده بود: ونس که مدت‌هاست مداخله آمریکا در خارج از کشور را زیر سوال می‌برد، علناً از عملیات ترامپ علیه ایران دفاع کرده اما مقامات کاخ سفید فاش کردند پشت پرده مخالفت خود را اعلام کرده بود. در ادامه این گزارش تاکید شده بود ونس «تردید دارد»، «نگران موفقیت است» و «با جنگ علیه ایران مخالف است». بر اساس گزارش‌ها، تردید ونس نسبت به اقدام نظامی آمریکا علیه ایران برآمده از تجربیات او در نیروی دریایی در عراق است و این مساله گمانه‌زنی‌ها درباره اختلاف بین رئیس‌جمهور آمریکا و معاونش را در وسط جنگ با ایران افزایش داده بود. کارشناسان معتقدند مواضع متناقض ترامپ با معاون خود در زمان مذاکره نشان داد چالش اصلی آمریکا در قبال ایران، صرفاً اختلاف با تهران نیست، بلکه عدم هماهنگی و چندصدایی کاخ سفید در ارتباط با ایران باعث یک بن‌بست جدی در سیاست خارجی آمریکا شده است چون حتی خود سران آمریکا نیز هنوز نتوانسته‌اند به یک سیاست واحد در برابر ایران دست یابند و همین چندصدایی‌ها به سردرگمی سیاست خارجی آمریکا در موضوع ایران منجر شده است.
البته شکاف در آمریکا بر سر ایران تنها محدود به اختلافات ترامپ و معاونش نیست، بلکه گزارش‌ها حکایت از آن دارد حتی در میان پایگاه حزب جمهوری‌خواه نیز درباره جنگ با ایران نشانه‌هایی از شکاف دیده می‌شود و جمهوری‌خواهان جوان‌تر به ‌مراتب کمتر از دیگران از این جنگ حمایت می‌کنند. در همین ارتباط نیز، روزنامه یواس‌اس‌ تودی در گزارشی نوشت نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثر آمریکایی‌ها از جنگ با ایران رضایت ندارند؛ جمهوری‌خواهان مسن‌ عمدتاً از ترامپ حمایت کرده‌اند اما جوان‌ترهای جمهوری‌خواه با جنگ علیه ایران مخالفند.

انتقاد از مذاکرات نمایشی ونس
البته این فقط شخص ترامپ نبوده که پشت معاون خود را در مذاکره با ایران خالی کرده، بلکه حتی در داخل آمریکا نیز برخی سیاستمداران مذاکرات ونس در اسلام‌آباد را مورد انتقاد شدید قرار دادند. در همین ارتباط «اندی کیم» سناتور دموکرات ایالت نیوجرسی، روز یکشنبه با انتشار توئیتی تند در شبکه ایکس، عملکرد «جی‌دی ونس» فرستاده ویژه دولت آمریکا در مذاکرات اخیر با جمهوری اسلامی ایران را هدف انتقاد قرار داد و تصریح کرد واشنگتن در این دور از گفت‌وگوها دستاوردی نداشت. وی در توئیت خود نوشت: «آقای ونس واقعاً فکر می‌کرد می‌تواند مناقشات چند دهه‌ای با ایران را ظرف یک روز حل و فصل کند؟ وی ماه فوریه ۵ روز تمام را به گشت و گذار در المپیک زمستانی میلان ایتالیا گذراند. ایران بالاترین سطح مذاکره با آمریکا در طول تاریخ را تجربه کرد و در عین حال همچنان کنترل تنگه هرمز را در دست دارد، در حالی که به نظر می‌رسد ونس کوتاه آمده و عقب نشسته است». سناتور ارشد آمریکایی در ادامه دیپلماسی دولت متبوعش را فاقد برنامه‌ریزی و تخصص لازم خواند و تأکید کرد: «دیپلماسی نیازمند برنامه‌ریزی عظیم، تخصص فنی و پیگیری مستمر است، آن هم بویژه در زمان جنگ. نظامیان ما که در معرض خطر قرار دارند و شهروندان آمریکایی که زیر بار قیمت سرسام‌آور بنزین کمر خم کرده‌اند، شایسته مذاکراتی جدی هستند، نه نمایشی که شاهدش بودیم».

بدترین معاون رئیس‌جمهور تاریخ!
این را نیز باید در نظر داشت که به طور کلی  جی‌دی ونس به عنوان معاون رئیس‌جمهور آمریکا جایگاه چندان مساعدی در افکار عمومی شهروندان آمریکایی ندارد. شاید یکی از دلایل محبوب نبودن ونس در آمریکا این است که او معاون یک رئیس‌جمهور جنگ‌طلب است و این در حالی است که پیش‌تر خود ونس از منتقدان جدی جنگ‌طلبی آمریکا بوده و به‌عنوان چهره‌ای ضدجنگ معروف بوده است. شبکه سی‌ان‌ان در گزارش جدیدی درباره جایگاه ونس در میان افکار عمومی آمریکا نوشت: دولت ترامپ در حال شکستن رکوردهاست، خصوصاً رکورد منفور بودن. جمع‌بندی نظرسنجی‌های موسسه روپر نشان می‌دهد محبوبیت ونس از سال گذشته تاکنون ۲۱ درصد کاهش یافته است. بر اساس این گزارش، ونس در مقایسه با سایر معاونان ریاست جمهوری از نظر تاریخی با امتیاز  منفی ۱۸ بدترین جایگاه را از آن خود کرده است.

چرا ایران خواسته ما را بپذیرد؟
کارشناسان آمریکایی نیز شکست مذاکرات با ایران در اسلام‌آباد را با توجه به خواسته‌های تحمیلی آمریکا پیش‌بینی کرده بودند، از جمله پروفسور «رابرت پِیْپ» استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو و کارشناس امور امنیتی، زیاده‌خواهی آمریکا در قبال ایران را دلیل شکست مذاکرات پاکستان خواند. این چهره شناخته‌شده آمریکایی در صفحه ایکس خود سراغ دلیل ناکامی مذاکرات پاکستان رفت و خواسته غیرمنطقی واشنگتن از تهران درباره ذخایر اورانیوم را دلیل اصلی شکست این گفت‌و‌گوها دانست. پِیپ درباره شکست مذاکرات، آمریکا را مقصر خواند و نوشت: «ایالات متحده از ایران خواست تمام اورانیوم غنی‌شده خود را تحویل دهد؛ همان درخواستی که قبل از جنگ نیز مطرح بود. چرا یک ایران قوی‌تر باید اکنون این را بپذیرد؟ شواهد محکمی وجود دارد که نشان می‌دهد ایالات متحده در دام تشدید تنش گرفتار شده است». اظهارنظر جدید استاد دانشگاه شیکاگو در حالی مطرح شده که او پیش‌تر هم با اشاره به تحولات جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی گفته بود ایران تبدیل به چهارمین کانون قدرت جهانی شد. پیپ همچنین گفته بود ایران، «بزرگ‌ترین شکست آمریکا پس از جنگ ویتنام» را رقم زد.