شکست سنگین ترامپ و نتانیاهو در اروپا

حسین مهدی‌تبار: در روزهای اخیر، مجارستان یکی از مهم‌ترین تغییرات سیاسی دهه‌های اخیر اروپا را تجربه کرد. «ویکتور اوربان» نخست‌وزیر طولانی‌مدت این کشور که ۱۶ سال قدرت را در دست داشت، در انتخابات پارلمانی ۱۲ آوریل با شکستی قاطع روبه‌رو شد و به «پیتر مجار» رهبر حزب تیسا باخت. طبق نتایج رسمی، با شمارش بیش از ۹۸ درصد آرا، حزب تیسا ۱۳۸ کرسی از ۱۹۹ کرسی پارلمان را به دست آورد و حزب اوربان تنها ۵۵ کرسی نصیبش شد. اوربان خودش این نتیجه را «دردناک اما روشن» خواند و به رقیب تبریک گفت. 
این شکست، بزرگ‌ترین شکست قاطع یک دولت حاکم در تاریخ دموکراتیک مجارستان به شمار می‌رود و با مشارکت بالای ۸۰ درصدی مردم یعنی بالاترین میزان از زمان سقوط کمونیسم در سال ۱۹۸۹ همراه بود! اما این فقط یک تغییر داخلی نبود؛ این انتخابات ضربه‌ای سنگین به 2 متحد کلیدی اوربان یعنی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو وارد کرد و نشان داد چگونه سیاست‌های خارجی و داخلی به هم گره خورده‌اند.
اوربان سال‌ها به عنوان یکی از نزدیک‌ترین حامیان رژیم صهیونی در اتحادیه اروپایی شناخته می‌شد. او نه‌تنها از سیاست‌های اسرائیل دفاع می‌کرد، بلکه عملاً به عنوان سد محکم تل‌آویو در اروپا عمل می‌کرد. هر بار اتحادیه اروپایی قصد صدور بیانیه انتقادی یا اعمال تحریم علیه رژیم را داشت، مثلاً درباره شهرک‌سازی‌ها یا اقدامات در غزه، اوربان از حق وتو استفاده ‌کرد و مانع ‌شد. این وتوها بدون استثنا تکرار می‌شد. حتی وقتی دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت نتانیاهو را صادر کرد، اوربان اعلام کرد این حکم در مجارستان اجرا نخواهد شد و حتی فرآیند خروج مجارستان از این دیوان را آغاز کرد. 
روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارانوت 2 روز پیش از انتخابات تیتر زد: «اگر اوربان سقوط کند، اسرائیل ممکن است دیوار آتش خود در اتحادیه اروپایی را از دست بدهد». این نگرانی واقعی بود، چون اوربان تنها رهبر اتحادیه اروپایی بود که همیشه در برابر فشارهای ضداسرائیلی ایستادگی می‌کرد. نتانیاهو هم به نوبه خود اهمیت زیادی به اوربان می‌داد. مارس ۲۰۲۶، «یائیر نتانیاهو» پسر نخست‌وزیر رژیم، در کنفرانس حزب راست در مجارستان حضور یافت و علناً از اوربان حمایت کرد. نتانیاهو خودش هم پیامی ویدئویی فرستاد و اوربان را صخره‌ای محکم در برابر تهدیدها خواند. این حمایت‌ها فراتر از روابط دیپلماتیک معمولی بود. 
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا فقط چند روز پیش از انتخابات به بوداپست رفت، در کنار اوربان ایستاد و از او حمایت کرد. ترامپ هم علنا اوربان را فوق‌العاده خواند و قول داد با تمام قدرت اقتصادی آمریکا از او دفاع کند. این رویدادها نشان ‌داد اوربان نه فقط نخست‌وزیر مجارستان، بلکه نماد تلاش ترامپ برای تغییر رهبران اروپا به سمت راست بود. ترامپ بارها گفته بود می‌خواهد رهبران اروپا را عوض کند و راست‌گرایان را به قدرت برساند اما همه چیز تغییر کرد. حالا این باخت، تلاش‌های ترامپ برای به قدرت رساندن راست‌گرایان در اروپا را زیر سؤال می‌برد. پیتر مجار که حزب او در انتخابات پیروز شده، وعده داده هر تصمیم اتحادیه اروپایی درباره اسرائیل را مورد به مورد بررسی کند، نه مثل قبل که اوربان همیشه وتو می‌کرد. این تغییر، هرچند تدریجی، به معنای پایان دوران دیوار آتش است. رسانه‌های صهیونی هم نوشتند اسرائیل حالا متحد کلیدی‌اش در اروپا را از دست داده و ممکن است تحریم‌ها علیه تل‌آویو آسان‌تر شود. این شکست برای ترامپ هم سنگین است. ترامپ که همیشه اوربان را الگویی برای راست جهانی می‌دانست، تلاش زیادی کرد او را نگه دارد اما دخالت ونس و حمایت‌های علنی ترامپ نه‌تنها کمکی نکرد، بلکه شاید حتی به ضرر اوربان تمام شد.
 مجار‌ها دیدند اوربان بیش از حد به رهبران خارجی وابسته است و کمتر به مشکلات روزمره مردم توجه دارد. تحلیلگران می‌گویند این نتیجه نشان‌دهنده محدودیت‌های پوپولیسم راست است؛ وقتی با مشکلات داخلی روبه‌رو شود. دلایل شکست اوربان چندلایه بود. به عنوان مهم‌ترین مساله، مشکلات اقتصادی داخلی مطرح بود. رشد اقتصادی مجارستان در سال گذشته خیلی پایین بود؛ خیلی کمتر از همسایگانی مثل لهستان یا رومانی. همچنین بیکاری به بالاترین سطح ۱۰ سال اخیر رسیده، سیستم بهداشت و آموزش فرسوده شده و تورم و رکود، زندگی مردم را سخت کرده بود.
مردم از فساد گسترده در حزب اوربان گله داشتند؛ بسیاری از کاربران مجارستانی در شبکه ایکس می‌گفتند فساد اوربان پول‌های اتحادیه اروپایی را به جیب نزدیکان اوربان می‌ریخت. پیتر مجار که خودش قبلاً داخل سیستم اوربان بود، دقیقاً روی این نقاط تمرکز کرد: فساد، ناکارآمدی و نیاز به بازگشت به اروپا برای باز کردن میلیاردها یورو کمک اتحادیه. 
اما 2 عامل خارجی هم نقش داشتند:
اول، اقدامات جنایتکارانه رژیم در غزه و لبنان و درگیری‌های اخیر با ایران که افکار عمومی جهان را علیه اسرائیل و حامیانش برانگیخت. گزارش‌های رسانه‌ای نشان می‌دهد این تنش‌ها حمایت از چهره‌های راست افراطی مثل اوربان را در اروپا سخت‌تر کرد. نسل جوان مجارستان که بیش از ۷۰ درصدشان به مجار رأی دادند، با این مسائل جهانی آشنا بودند و دیگر حاضر نبودند اوربان را به عنوان حامی بی‌قیدوشرط اسرائیل بپذیرند.
دوم، مواضع ضداروپایی رئیس‌جمهور آمریکا: ترامپ در ماجرای جنگ با ایران، اروپا را متهم به کمک نکردن کرد و حتی ناتو را ببر کاغذی نامید. قبل‌تر هم بحران گرینلند بود که ترامپ تهدید به تصاحب آن و اعمال تعرفه‌های سنگین کرد. این سیاست‌ها، همراه با کاهش حمایت آمریکا از اوکراین، اوربان را که همیشه با ترامپ همصدا بود، در چشم مردم مجارستان منزوی کرد. شکست/ بن‌بست ترامپ در جنگ با ایران هم اعتبار جبهه حامیان اوربان را پایین آورد، چرا که مردم دیدند این اتحادها بیشتر به ضرر مجارستان تمام می‌شود. 
پیتر مجار حالا چهره اصلی صحنه است. این سیاستمدار ۴۵ ساله حقوق‌دان، سابقاً نزدیک به اوربان بود اما 2 سال پیش جدا شد و حزب تیسا را تشکیل داد. مجار خود را محافظه‌کاری می‌داند که بشدت حامی اتحادیه است. او قول داده روابط با بروکسل را ترمیم ، کمک‌های مسدودشده اتحادیه اروپایی را آزاد و دموکراسی و حاکمیت قانون را تقویت کند. درباره اسرائیل، او تأکید کرده رابطه ویژه ادامه دارد اما وتوهای اتوماتیک تمام شده. درباره اوکراین هم موضعش محتاطانه است. با این حال به نظر می‌رسد با کنار رفتن اوربان همکاری اتحادیه با اوکراین نیز تسهیل شود.
از دیروز مقامات اروپا مثل اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا جشن گرفتند و گفتند مردم مجارستان اروپا را انتخاب کردند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد بروکسل نفس راحتی کشیده. این انتخابات اثرات گسترده‌ای خواهد داشت. برای جنگ اوکراین، اوربان مانع گسترش کمک‌های اتحادیه اروپایی بود و با پوتین روابط نزدیکی داشت. حالا با رفتن او، اروپا می‌تواند راحت‌تر کمک‌ها را افزایش دهد و تحریم‌های روسیه را تقویت کند. برای ترامپ، این شکست بخشی از الگوی بزرگ‌تر است: دخالت در انتخابات اروپا همیشه نتیجه نمی‌دهد و راست افراطی در برابر نارضایتی داخلی آسیب‌پذیر است. 
 نسل جوان مجارستان  ثابت کرد خواستار دولتی است که به مشکلات واقعی مثل اقتصاد و بهداشت توجه کند، نه فقط به اتحاد با ترامپ و نتانیاهو. مجار قول داده مجارستان را به مسیر اروپایی برگرداند. اروپا منتظر است ببیند این تغییر چقدر عمیق خواهد بود اما یک چیز روشن است: دوران اوربان به پایان رسیده و با آن، یکی از ستون‌های راست افراطی در قاره هم لرزان شده. این نتیجه نه فقط برای مجارستان، بلکه برای کل اروپا و حتی فراتر از آن، پیام مهمی خواهد داشت.