گروه سیاسی: اقدام تنشزای آمریکا در روزهای اخیر، نه تنها نقض آشکار آتشبس بوده، بلکه چشمانداز هرگونه ادامه مسیر مذاکرات در اسلامآباد را نیز با ابهام جدی مواجه کرده است. پس از اقدام به محاصره دریایی ایران، حالا حمله مستقیم نظامیان آمریکایی به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای عمان، نقض آشکار آتشبس، مصداق بارز دزدی دریایی و تشدید تنش علیه ایران است.
روز گذشته ناوشکن آمریکایی «یواساس اسپروانس» یک کشتی باری ایرانی به نام «توسکا» را در آبهای دریای عمان هدف قرار داد. این حمله به گونهای طراحی شده بود که با تخریب اتاق مهندسی یا همان موتورخانه کشتی، آن را عملا از حرکت بازدارد. پس از این اقدام، نیروهای نظامی آمریکا وارد عرشه کشتی شده و آن را اشغال کردند. این جزئیاتی بود که رئیسجمهور آمریکا رسما آن را منتشر کرد. این اقدام ارتش تروریست آمریکا در چارچوب توقف جنگی که بین ایران و آمریکا در جریان است، نقض صریح آتشبس به شمار میرود، بویژه آنکه کشتی توسکا یک شناور تجاری غیرنظامی بوده و هدف قرار دادن و اشغال آن یک اقدام نظامی و تجاوز آشکار است. آمریکا مدعی شده این کشتی در حال نقض تحریمها و عبور از محاصره دریایی ایران بوده است. با این حال چنین ادعایی نهتنها فاقد مشروعیت حقوقی است، بلکه خود محاصره دریایی نیز اقدامی تجاوزکارانه و غیرقانونی محسوب میشود.
در پی این حمله غیرقانونی، قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا(ص) واکنشی صریح و هشدارآمیز نشان داد. سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا، اقدام آمریکا را «دزدی دریایی و مسلحانه» توصیف و تأکید کرد این اقدام قطعا بیپاسخ نخواهد ماند. سرهنگ «احمد ذوالفقاری» اظهار کرد: «آمریکای متجاوز با نقض آتشبس و راهزنی دریایی، با شلیک به سوی یکی از کشتیهای تجاری ایران در آبهای دریای عمان و از کار انداختن سیستم ناوبری آن، با پیاده کردن تعدادی از تفنگداران تروریست خود روی عرشه شناور یادشده، آن را مورد تجاوز قرار داد».
سرهنگ ذوالفقاری هشدار داد: «نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا را بزودی پاسخ میدهند و تلافی خواهند کرد».
قرارگاه مرکزی خاتم در ادامه اعلام کرد نیروهای مسلح به دلیل حفظ جان خانوادههای کارکنان کشتی ایرانی، عملیات خود را به تعویق انداختهاند. در اطلاعیه این قرارگاه آمده است: «پس از تجاوز آشکار تکاوران تروریست آمریکا به کشتی تجاری ایرانی در آبهای دریای عمان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران آماده برخورد قاطع با نیروهای متجاوز آمریکایی بودند، لکن به دلیل حضور برخی خانوادههای کارکنان کشتی یادشده، برای حفظ جان و امنیت آنها که هر لحظه در خطر بودند، با محدودیت روبهرو شدند». با وجود توافق آتشبس میان ایران و آمریکا، ترامپ هفته گذشته، یک روز پس از برگزاری دور نخست مذاکرات اسلامآباد، دستور محاصره دریایی ایران را صادر کرد و این یعنی نقض صریح آتشبس. همان زمان صاحبنظران این اقدام آمریکا را یک رفتار تنشزا برای تشدید فشار بر ایران در مذاکرات پاکستان ارزیابی کردند. با این حال، قرارگاه خاتم تصریح کرد پس از اطمینان از امنیت کامل سرنشینان، پاسخ لازم به این اقدام آمریکا داده خواهد شد.
دیروز در واکنش به اقدام ارتش آمریکا در سرقت کشتی تجاری توسکا، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان این اقدام را یکی از مصادیق روشن نقض آتشبس دانست و تأکید کرد: «رفتار آمریکا با ادعاهایش درباره تمایل به دیپلماسی، هیچگونه همخوانیای ندارد». اسماعیل بقائی تصریح کرد از همان ابتدای اجرای تفاهم آتشبس، نشانههایی از بدعهدی آمریکا مشاهده شد. به گفته او، اختلافنظرها بر سر شمول آتشبس، از جمله درباره لبنان و سپس اقدامات آمریکا در تنگه هرمز، همگی نشاندهنده نبود اراده واقعی برای پایبندی به توافقات از سوی آمریکاییهاست.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین اظهار کرد «محاصره دریایی یک کشور، طبق اسناد بینالمللی، اقدامی تجاوزکارانه محسوب میشود» بنابراین آمریکا نهتنها تعهدات خود نسبت به توافق آتشبس را نقض کرده، بلکه وارد مرحلهای از رفتارهای خصمانه شده که میتواند پیامدهای گستردهتری هم داشته باشد. در چنین فضایی، طبیعی است روند مذاکرات میان ایران و آمریکا نیز تحت تأثیر قرار گیرد. بر اساس اظهارات بقائی، ایران در حال حاضر هیچ برنامهای برای شرکت در دور بعد مذاکرات در اسلامآباد، پایتخت پاکستان ندارد. اساسا وقتی طرف مقابل همزمان با ادعای مذاکره، دست به اقدامات نظامی و فشارهای غیرقانونی میزند، ادامه گفتوگوها فاقد معناست. به همین دلیل نیز تهران اعلام کرده تا زمانی که شرایط تغییر نکند، محاصره دریایی لغو نشود و نشانهای از حسننیت از سوی آمریکا دیده نشود، دلیلی برای حضور در مذاکرات وجود ندارد.
چه؛ مسعود پزشکیان، رئیسجمهور نیز روز گذشته با انتشار مطلبی در شبکه ایکس نوشت: «علاوه بر بیاعتمادی تاریخی عمیقی که در ایران نسبت به پیشینه رفتار و عملکرد دولت آمریکا وجود دارد، رویکرد غیرسازنده و متناقض مسؤولان آمریکا در روزهای اخیر حاوی یک پیام تلخ است؛ آنها خواهان تسلیم ایرانند و البته مردم ایران زیر بار زور نمیروند».
ادامه وساطت پاکستان
در این میان، پاکستان به عنوان میانجی و میزبان نخستین دور مذاکرات، تلاشهایی برای ایجاد زمینههای برگزاری دور جدید گفتوگوها انجام داده است. بر اساس گزارش رویترز، فرمانده ارتش پاکستان در گفتوگو با ترامپ، به صراحت اعلام کرده محاصره تنگه هرمز مانعی جدی برای ادامه مذاکرات است. فیلدمارشال عاصم منیر از رئیسجمهور آمریکا خواسته به محاصره دریایی ایران پایان دهد. ترامپ نیز در پاسخ گفته این توصیه را بررسی خواهد کرد. این ادعای رویترز البته در حالی است که ترامپ ساعاتی بعد گفت مقامات پاکستان درباره لغو محاصره دریایی با او صحبتی نکردهاند و آمریکا قصدی برای لغو محاصره دریایی ندارد.
روزنامه انگلیسی گاردین نیز با اشاره به اینکه ایران به طور رسمی اعلام کرده به دلیل نقض آتشبس از سوی آمریکا با تداوم محاصره بنادر ایران، فعلا برنامهای برای شرکت در دور جدید مذاکرات ندارد، نوشت: «فضای بیاعتمادی چنان سنگین است که نمیتوان فهمید آیا ترامپ از دیپلماسی صرفا به عنوان پوششی برای حمله نظامی دیگر پس از پایان آتشبس استفاده میکند یا خیر». گاردین تاکید کرد: «مقدمات برگزاری دور دوم گفتوگوها در اسلامآباد فراهم نیست، چرا که ترامپ عجول بارها ضرورت گامبهگام پیش رفتن یا درک حساسیتهای ایران را نادیده گرفته است. ایران ۳ شرط برای ورود به مذاکرات جدید تعیین کرده بود؛ شامل آتشبس در لبنان، پایان محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا و پیشرفت در آزادسازی داراییهای بلوکه ایران در خارج از آن کشور». در این میان به نظر میرسد ترامپ بیش از هر شخص دیگری نیازمند مذاکره و رسیدن به توافق است. رئیسجمهور آمریکا از یک سو به هیچیک از اهداف اعلامیاش در زمان حمله به ایران نرسیده و از سوی دیگر با معضل کاهش محبوبیت در داخل آمریکا مواجه است.
در همین رابطه رسانه آمریکایی انبیسی گزارش داد میزان محبوبیت ترامپ به پایینترین حد خود در دوره دوم ریاست جمهوریاش رسیده، چرا که آمریکاییها از وضعیت اقتصاد خود و جنگ علیه ایران ناراضی هستند.
بر اساس نظرسنجی «میز تصمیمگیری انبیسی» که با همکاری Survey Monkey انجام شده است، به طور کلی تنها ۳۷ درصد بزرگسالان آمریکایی عملکرد ترامپ به عنوان رئیسجمهور را تأیید میکنند، در حالی که ۶۳ درصد عملکرد او را تأیید نمیکنند. طبق این گزارش، نکته قابل توجه این است که نیمی از شرکتکنندگان (۵۰ درصد) اعلام کردهاند «بهشدت» از عملکرد او ناراضی هستند. این پایینترین رتبه ثبتشده برای ترامپ در نظرسنجیهای دوره دوم ریاست جمهوریاش است. همچنین دوسوم پاسخدهندگان، نحوه مدیریت ترامپ در قبال تورم و جنگ با ایران را تأیید نکردند.
همچنین اکثریت قاطع آمریکاییها (۶۱ درصد) معتقدند آمریکا نباید هیچ اقدام نظامی دیگری علیه ایران انجام دهد. این رقم در میان جوانان زیر ۳۰ سال حتی بالاتر رفته و به ۷۴ درصد میرسد که خواستار توقف کامل اقدام نظامی هستند.
مذاکرات در سایه زیادهخواهی!
در حالی که منابع خبری پاکستانی و آمریکایی روز دوشنبه از تلاشها برای برگزاری دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا خبر دادند، ترامپ به گونهای صحبت کرد که دورنمای مثبتی برای مذاکرات قابل تصور نیست. ترامپ از یک سو با اعلام خبر حضور تیم مذاکرهکننده آمریکایی در پاکستان، تلاش کرد نشان دهد آمریکا به توافق و پایان جنگ متمایل است اما از سوی دیگر، درباره مطالبات آمریکا از توافق، مطالبی را مطرح کرد که نشان میدهد با وجود 40 روز جنگ با ایران، همچنان مذاکره و توافق را به معنای تسلیمشدن ایران تلقی میکند. ترامپ روز دوشنبه تصریح کرد فقط درباره موضوع هستهای با ایران صحبت میکند. به عبارتی او میگوید درباره تنگه هرمز و تثبیت کنترل آن توسط ایران صحبت نخواهد کرد. این در حالی است که در دور نخست مذاکرات اسلامآباد، طرف آمریکایی کنترل تنگه هرمز توسط ایران را پذیرفته بود.
از سویی، ترامپ مواضع زیادهخواهانهای در قبال برنامه هستهای ایران دارد. او اصرار دارد برنامه غنیسازی ایران تا 20 سال تعطیل، تاسیسات هستهای ایران تخریب و همه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران نیز به صورت یکجا تحویل آمریکا شود.
این زیادهخواهی در حالی است که ترامپ مدعی شده در ازای این اقدام ایران، هیچگونه نقلوانتقال مالی، بویژه آزادسازی اموال بلوکه شده ایران صورت نخواهد گرفت. مجموعه این زیادهخواهیها نشان میدهد دولت آمریکا همچنان به زعم خود خواستار تسلیم ایران است.
بر همین اساس اکنون بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی معتقدند بر خلاف ادعاهای ترامپ مبنی بر تمایل به توافق، او عملا شرایط را به گونهای رقم زده که دوگانه «تسلیم - جنگ» را به ایران تحمیل کند. در مقابل، ایران، هم قبل از جنگ، هم در جنگ و هم در مذاکرات اسلامآباد نشان داده به هیچ عنوان این دوگانهسازیها را نخواهد پذیرفت. ایران در مذاکرات قبل جنگ، پیشنهادات سخاوتمندانهای به طرف آمریکایی ارائه کرد، به گونهای که بوسعیدی، وزیر خارجه عمان نیز آن را پیشنهادی برای توافق نامید. نکته قابل تامل اینکه در مذاکرات اسلامآباد، ایران مجددا همان پیشنهادات را روی میز گذاشت و مطالبات خود بویژه لغو همه تحریمها و پذیرش کنترل تنگه هرمز را مطرح کرد. به اعتقاد کارشناسان، بسته پیشنهادی ایران کاملا منطقی و زمینهساز توافق منطقی است.
با این حال، مواضع ترامپ نشان میدهد اساسا نگاهی غیرمنطقی و زیادهخواهانه به موضوع مذاکره دارد؛ نگاهی که قطعا نمیتواند با آن ایران را وادار به عقبنشینی کند.
رئیسجمهور با اشاره به بیاعتمادی تاریخی عمیق ایران نسبت به آمریکا و رویکرد غیرسازنده و متناقض مسؤولان آمریکایی در روزهای اخیر:
تسلیم نمیشویم
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها