رئیسجمهور آمریکا آتشبس ۲ هفتهای با ایران را که بامداد دیروز به پایان میرسید، تمدید کرد؛ تصمیمی که نهتنها با مواضع قبلی او در تضاد بود، بلکه نشانهای روشن از تغییر محاسبات راهبردی کاخ سفید به شمار میرود. ترامپ که پیشتر بارها تأکید کرده بود آتشبس موقت است و در صورت عدم تمکین ایران از زورگوییهایش، تمدید نخواهد شد، این بار نهتنها آن را تمدید کرد، بلکه به صورت تلویحی از تداوم نامحدود آن سخن گفت. این تغییر، در چارچوب رفتاری ترامپ که مبتنی بر تهدید سریع برای کسب امتیاز است، یک عقبنشینی آشکار محسوب میشود.
این اقدام، نمونهای دیگر از سلسله عقبنشینیهایی است که از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران مشاهده شده است. ترامپ از همان ابتدا تلاش داشت با تهدیدهای شدید و ضربالاجلهای رسانهای، ایران را وادار به تسلیم سریع کند اما نتیجه چیزی نبود که وی میخواست.
در همین رابطه روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز در گزارش اخیر خود، تاکید کرد ترامپ با کشوری مواجه شده که اساساً منطق متفاوتی در مذاکره دارد. این رسانه اشاره کرد: «ترامپ فردی عجول و هیجانی است، در حالی که رهبری ایران سرسخت و مقاوم است؛ ترامپ خواستار نتایج فوری است، ایران نگاه بلندمدت دارد؛ ترامپ به دنبال توافقی نمایشی و رسانهای است، ایران به جزئیات دقیق اهمیت میدهد؛ ترامپ باور دارد فشار سخت میتواند اطاعت ایجاد کند اما ایران حاضر است هزینههای سنگین را برای حفظ منافعش تحمل کند».
بنا بر اذعان نیویورکتایمز، همین رویکرد سرسختانه ایران بارها باعث شده تهدیدهای فوری ترامپ کارایی لازم را نداشته باشد و در نهایت خود او ناچار به عقبنشینی شود.
نمونه بارز این عقبنشینی، به روز سهشنبه بازمیگردد که ترامپ تنها چند ساعت پیش از اعلام تمدید یکطرفه آتشبس، صراحتا گفته بود «هیچ تمدیدی در کار نخواهد بود» و حتی ایران را به بمباران گسترده تهدید کرده بود اما چند ساعت بعد، در چرخشی آشکار، اعلام کرد به دلیل درخواست ارتشبد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، حملات متوقف میشود و فرصت بیشتری به دیپلماسی داده خواهد شد.
این تغییر موضع ناگهانی، از سوی شبکه خبری سیانان نیز به عنوان «عقبنشینی آشکار» ارزیابی شد.
سیانان این تغییر موضع را نشانهای از شکست یک استراتژی بزرگتر میداند. از نگاه این رسانه، مهمترین نکته این است که استراتژی استفاده از تهدید نظامی برای وادار کردن ایران به تسلیم، بارها شکست خورده است. در نتیجه، اعتبار تهدیدهای آمریکا کاهش یافته و ایران توانسته موقعیت خود را تقویت کند. سیانان تاکید کرد تغییر ناگهانی مواضع ترامپ، در حالی رخ داد که او عصر همان روز به همراه تیم امنیت ملی خود در کاخ سفید در حال بررسی گزینههای پیش رو در قبال ایران بود تا بررسی کند در مقابله با ایران، آیا باید مسیر تشدید تنش و اقدام نظامی ادامه یابد یا به سمت دیپلماسی حرکت کرد که در نهایت، تصمیمی که اتخاذ شد، نشان داد دستکم در مقطع فعلی، گزینه دوم بر اولی ترجیح دارد.
در همین حال، روزنامه لوموند - چاپ فرانسه - تمدید آتشبس از سوی رئیسجمهور آمریکا را نه یک پیروزی، بلکه نشانهای از «مدیریت بحران در برابر بنبست نظامی» دانست. به این معنا که در حال حاضر آمریکا نه توان ادامه جنگ را دارد و نه توان تحمیل توافق را.
جان بولتون، از چهرههای تندرو آمریکا نیز تصریح کرد: «اظهارات هیجانی و مکرر ترامپ باعث شد مذاکرهکنندگان ایرانی به این جمعبندی برسند که آمریکا در موقعیت ضعف و اضطراب قرار دارد. چنین برداشتی، به طور طبیعی میتواند قدرت چانهزنی ایران را افزایش داده و روند مذاکرات را به نفع آن تغییر دهد». اما چرا چنین تصمیمی اتخاذ شد؟ پاسخ به این پرسش را باید در مجموعهای از عوامل میدانی و سیاسی جستوجو کرد.
نخستین نشانه، در همان سهشنبه قابل مشاهده بود: ترامپ در ساعات اولیه روز اعلام کرد آتشبس تمدید نمیشود اما شامگاه، زمانی که مشخص شد ایران قصد حضور در مذاکرات اسلامآباد را ندارد، تصمیم خود را تغییر داد. این تغییر نشان میدهد برخلاف ادعاهای اولیه، جنگ برای ترامپ اولویت مطلق نیست و او حاضر است در صورت عدم تحقق اهداف سیاسی، از مسیر نظامی فاصله بگیرد.
دوم، تجربه جنگ ۴۰ روزه نقش تعیینکنندهای در این تصمیم داشت. این جنگ نهتنها به اهداف اعلامی آمریکا مانند براندازی جمهوری اسلامی یا نابودی توان موشکی ایران منجر نشد، بلکه هزینههای نظامی، سیاسی و اقتصادی قابل توجهی برای آمریکا و متحدانش در پی داشت. افزایش قیمت انرژی، فشار افکار عمومی داخل آمریکا و نگرانی از وخیمتر شدن وضعیت متحدان منطقهای ایالات متحده، همگی از عواملی بود که ادامه جنگ را برای ترامپ دشوار کرد.
با این حال، این عقبنشینی به معنای کنار گذاشتن کامل گزینه نظامی نیست. تجربه رفتار ترامپ نشان داده او همواره تلاش میکند گزینههای مختلف را روی میز نگه دارد و در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ممکن است بار دیگر به مسیر تقابل نظامی بازگردد. بنابراین تمدید آتشبس را باید بیشتر به عنوان یک «وقفه تاکتیکی» در نظر گرفت تا یک تغییر راهبردی دائم. در مقطع فعلی، واقعیتهای میدانی نشان میدهد ادامه جنگ با ریسکهای جدی برای ترامپ مواجه است؛ بویژه آنکه ۴۰ روز جنگ دستاورد راهبردیای برای ایالات متحده نداشت.
از طرف دیگر، عملکرد ایران در طول جنگ ۴۰ روزه نقش مهمی در تغییر محاسبات آمریکا ایفا کرد. این جنگ نشان داد ایران نهتنها توانایی دفاع مؤثر از خود را دارد، بلکه قادر است به طور مستقیم به منافع آمریکا و متحدانش در منطقه ضربات اساسی وارد کند. مهمتر از آن، برای پنتاگون روشن شد توانایی ایران در حفظ آتش، مداوم و گسترده است. به عبارت دقیقتر، برخلاف برآوردهای اولیهای که دشمن داشت، ثابت شد آمریکا قادر به متوقف کردن حملات موشکی و پهپادی ایران نیست.
علاوه بر این، رفتار ایران در عرصه دیپلماسی نیز حائز اهمیت است. تصمیم تهران برای عدم حضور در مذاکرات اسلامآباد، آن هم در شرایطی که جی دی ونس و اعضای هیات مذاکرهکننده آمریکایی آماده عزیمت به پاکستان بودند، از سوی بسیاری از ناظران و تحلیلگران به عنوان یک اقدام مهم راهبردی تلقی شد. این تصمیم، در واقع پیامی چندلایه به آمریکا داشت.
نخست، ایران با این اقدام نشان داد دست برتر خود در میدان را حفظ کرده و حاضر نیست این برتری را پشت میز مذاکره از دست بدهد.
دوم، تهران تأکید کرد حاضر نیست تحت فشار و در شرایطی که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند نبوده، وارد مذاکره شود. این نکته، بویژه در پرتو سابقه خروج آمریکا از توافق هستهای، نیز ۲ مرتبه اقدام به حمله به ایران حین مذاکرات، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سوم، ایران این پیام را مخابره کرد که از ادامه جنگ هراسی ندارد و در صورت لزوم، آمادگی لازم را برای تداوم تقابل دارد. کما اینکه دکتر «محمدباقر قالیباف» رئیس قوه مقننه و سرپرست تیم مذاکرهکننده ایران تاکید کرد: «در ۲ هفته اخیر برای رو کردن کارتهای جدید در میدان نبرد آماده شدیم». همچنین فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران نیز هشدار داد: «اگر از این پس دشمن دست از پا خطا کند و تعرضی به این خاک پاک صورت گیرد، اینبار هر جا شما (مردم تسخیرکنندگان خیابان) بگویید، هدف ما خواهد بود».
سردار «سیدمجید موسوی» همچنین خطاب به همسایگان جنوب ایران تصریح کرد: «اگر از جغرافیا و امکانات آنها در خدمت دشمنان برای تعرض به ملت ایران استفاده شود، باید با تولید نفت در منطقه خاورمیانه خداحافظی کنند». عملکرد نیروهای مسلح ایران در جنگ اخیر حاکی از آن است تهدیدها کاملا معتبرند. در نهایت، تصمیم ترامپ برای تمدید آتشبس را باید به عنوان یک عقبنشینی تاکتیکی در برابر واقعیتهای میدان تحلیل کرد. آمریکا در تلاش برای تحمیل سریع اراده خود ناکام مانده و اکنون در موقعیتی قرار گرفته که ناچار به مدیریت بحران به جای حل فوری آن است.
این وضعیت البته به معنای تثبیت کامل شرایط نیست. همچنان احتمال تغییر محاسبات، بازگشت به جنگ یا تلاش برای از سرگیری مذاکرات و رسیدن به توافق وجود دارد اما آنچه در مقطع فعلی روشن است، این است: ایران توانسته با ترکیبی از حضور و حمایت مداوم مردم، مقاومت میدانی و صبر دیپلماتیک، موقعیت خود را در برابر فشار آمریکا تثبیت کند.
نیروی دریایی سپاه ۲ کشتی متخلف را توقیف کرد
فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد ۲ کشتی متخلف توقیف و به ساحل ایران منتقل شدند. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در راستای کنترل هوشمند تنگه هرمز، صبح دیروز یک فروند کشتی متخلف به نام
«MSC-FRANCESCA» متعلق به رژیم صهیونیستی و شناور متخلف «EPAMINODES» را که بدون مجوز و با انجام تخلفهای مکرر و دستکاری در سامانههای کمکناوبری و به مخاطره انداختن امنیت دریانوردی قصد خروج مخفیانه از تنگه هرمز را داشتند، با اشراف اطلاعاتی رزمندگان این نیرو شناسایی و در راستای احقاق حقوق ملت شریف ایران در تنگه هرمز متوقف کرد. شایان ذکر است این شناورها به منظور بررسی محموله و اسناد و مدارک به آبهای سرزمینی جمهوری اسلامی ایران منتقل شدند. نیروی دریایی سپاه مجددا تأکید میکند هر گونه اقدام برای مختل کردن قوانین اعلامی جمهوری اسلامی ایران برای تردد در تنگه هرمز و فعالیتهای مغایر با عبور ایمن از این آبراه راهبردی پس از رصد کامل مورد برخورد قاطع و قانونی قرار خواهد گرفت.
تحلیل رسانههای آمریکا از تمدید یکطرفه آتشبس از سوی ترامپ
بیپلنی در کاخ سفید
ارسال نظر
پربیننده