محاصره توئیتری

حسین کیامنش: محاصره دریایی ایران توسط آمریکا که واکنش منفعلانه و هیجانی آن کشور به اعمال کنترل کامل ایران بر تنگه هرمز بود، قرار نیست نتیجه دلخواه و مورد انتظار ترامپ را که همان تحت فشار گذاشتن ایران و تسلیم تهران در مقابل دولت تروریست وی است، بدهد. پس از آنکه جمهوری اسلامی ایران به دلیل حملات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی و ناامنی ایجادشده در خلیج‌فارس، تنگه هرمز را به روی کشتی‌ها و نفتکش‌های مرتبط با آمریکا و رژیم، همچنین متحدان آنها مسدود کرد، فشار زیادی به انرژی جهان وارد شد. به همین دلیل با توجه به فشارهای جهانی به ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران، وی تلاش‌های متعددی را برای بازگشایی تنگه هرمز به کار بست. از قبیل تهدید نظامی ایران و تهدیدهای مکرر ناتو برای پیوستن اروپا به جبهه آمریکا علیه ایران که جملگی راه به جایی نبرد. با ناکامی این تلاش‌ها ترامپ تصمیم به محاصره دریایی ایران گرفت که به نظر می‌رسد مانند تلاش‌های قبلی‌اش، قرار نیست به موفقیت مورد نظر رئیس‌جمهور آمریکا برسد. این عدم موفقیت، فصل مشترک تحلیل‌های رسانه‌ها و ناظران خارجی بویژه آمریکایی از وضعیت خلیج ‌فارس است.
در همین رابطه روزنامه نیویورک‌تایمز آمریکا در گزارشی تاکید کرد محاصره‌های دریایی اساسا ابزارهایی تدریجی هستند و انتظار اثرگذاری فوری از آنها با تجربه تاریخی سازگار نیست. این رسانه توضیح داد ترامپ به دنبال دستیابی به یک نتیجه سریع و تعیین‌کننده در برابر ایران است، در حالی که تجربه تاریخی محاصره‌ها نشان می‌دهد این ابزارها معمولاً در بازه‌های زمانی طولانی عمل می‌کنند. نیویورک‌تایمز برای تشریح این موضوع به نمونه‌های تاریخی اشاره کرد؛ از جمله محاصره دریایی جنوب آمریکا در جنگ داخلی که با هدف قطع صادرات پنبه و تضعیف اقتصادی انجام شد اما ۴ سال ادامه یافت. همچنین محاصره دریایی انگلیس علیه آلمان در جنگ نخست جهانی که با وجود ایجاد فشار شدید اقتصادی و انسانی، منجر به تسلیم سریع ژرمن‌ها نشد و جنگ تا سال ۱۹۱۸ ادامه یافت. نیویورک‌تایمز ادامه داد: شخص ترامپ قبلا محاصره علیه کوبا و ونزوئلا را امتحان کرده و شکست خورده است. محاصره کوبا آن کشور را به آستانه فروپاشی انسانی رسانده اما هاوانا تسلیم نشده است. در ونزوئلا هم چند هفته محاصره هیچ امتیازی از مادورو نگرفت و ترامپ مجبور شد با عملیات نظامی خطرناک، او و همسرش را دستگیر کند. با یادآوری همه این موارد، رسانه آمریکایی اذعان می‌کند ایران که از هر دوی این کشورها مقاوم‌تر است، بعید است زیر فشار محاصره کوتاه بیاید. نیویورک‌تایمز برای توضیح این گزاره، به وضعیت فعلی تنگه هرمز اشاره کرد: «تعداد کشتی‌های عبوری از تنگه از ۱۳۰ کشتی در روز پیش از جنگ علیه ایران، به ۸ کشتی کاهش یافته و حتی در روزهایی به تنها یک کشتی رسیده اما نکته جالب این است که قریب به اتفاق کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور کرده‌اند، متعلق یا وابسته به ایران بوده‌اند». نیویورک‌تایمز اذعان کرد از زمان آغاز جنگ، بیش از ۳۰۰ کشتی مرتبط با ایران از این مسیر عبور کرده‌اند. روزنامه آمریکایی همچنین به ظرفیت‌های داخلی ایران برای مدیریت فشار محاصره دریایی اشاره کرد، از جمله وجود ۹۰ میلیون بشکه ظرفیت ذخیره‌سازی نفت که به تهران اجازه می‌دهد در کوتاه‌‌مدت، اثرات اختلال در صادرات را جذب کند. علاوه بر این، بخشی از نفت صادراتی پیش از آغاز محاصره دریایی نیز وارد چرخه انتقال شده و همچنان در بازار جهانی در حال گردش است. به همین دلیل نیویورک‌تایمز تاکید کرد این عوامل باعث شده فشار ناشی از محاصره دریایی، به بحران فوری ساختاری در اقتصاد ایران منجر نشود. در کنار نیویورک‌تایمز، روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز نیز با تمرکز بر داده‌های حمل‌و‌نقل دریایی، تصویر واضح‌تری از ناکامی محاصره دریایی ایران ارائه داد. این رسانه با استناد به داده‌های شرکت‌های ردیابی مانند وورتکسا و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، گزارش داد ده‌ها نفتکش مرتبط با ایران توانسته‌اند از محاصره دریایی عبور کنند. بر اساس این داده‌ها، از زمان آغاز محاصره از سوی آمریکا، حداقل ۱۹ نفتکش مرتبط با ایران از منطقه خارج شده و ۱۵ نفتکش هم وارد سواحل ایران شده‌اند. همچنین دست‌کم ۶ نفتکش حامل نفت خام ایران موفق به عبور شده‌اند که مجموع محموله آنها ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه برآورد می‌شود. این گزارش همچنین تأکید می‌کند برخی از این کشتی‌ها از روش‌های فنی برای کاهش ریسک شناسایی استفاده کرده‌اند؛ از جمله خاموش کردن سامانه‌های موقعیت‌یاب (Transponder)، تغییر مسیرهای ثبت‌شده و انتقال کشتی‌ به‌ کشتی برای پنهان‌سازی منشأ واقعی محموله‌ها. بنا بر اذعان فایننشال تایمز، این داده‌ها نشان می‌دهد حتی در شرایط افزایش فشار نظامی و اقتصادی، شبکه تجارت انرژی ایران همچنان فعال و تطبیق‌پذیر باقی مانده است. به عبارت دیگر، ایران توانسته محاصره دریایی آمریکا را به‌راحتی دور بزند. در تحلیلی متفاوت، دوهفته‌نامه آمریکایی «نشنال اینترست» به جای تمرکز صرف بر داده‌های میدانی، مساله را از زاویه طراحی راهبردی بررسی می‌کند. این رسانه استدلال می‌کند محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا اگر پیش از آغاز جنگ مستقیم اعمال می‌شد، می‌توانست نقش بازدارنده یا فشار مؤثر داشته باشد اما در شرایطی که تنش‌ها به سطح جنگ بالفعل رسیده‌، این ابزار به بخشی از چرخه تشدید بحران تبدیل شده است. نشنال اینترسنت در این تحلیل تأکید می‌کند ایران در واکنش به محیط جدید، ساختار امنیتی و اقتصادی خود را بازطراحی کرده و اکنون از تنگه هرمز نه صرفا به عنوان یک مسیر تجاری، بلکه به عنوان یک اهرم فعال ژئوپلیتیک استفاده می‌کند؛ به این معنا که هرگونه فشار بر این مسیر، به طور مستقیم به واکنش متقابل در سطح منطقه‌ای و حتی جهانی منجر می‌شود. این رسانه در نهایت اذعان می‌‎کند محاصره آمریکا نه ایران را منزوی کرده و نه حمایت بین‌المللی کافی علیه تهران ایجاد کرده است. در ادامه تاکید رسانه‌های بین‌المللی نسبت به بی‌فایده بودن محاصره دریایی ایران توسط آمریکا، خبرگزاری فرانسه نیز تأکید کرد اگرچه محاصره دریایی فشار قابل توجهی بر تجارت دریایی ایران وارد کرده اما نتوانسته جریان صادرات نفت این کشور را متوقف کند. این رسانه در گزارش خود به عبور ده‌ها کشتی از منطقه اشاره کرد و نتیجه گرفت اثرگذاری این سیاست در حد «محدودسازی نسبی» باقی مانده است. در واقع، از دید رسانه فرانسوی، وضعیت موجود نوعی اثرگذاری ناقص و غیرقاطع است. خبرگزاری فرانسه همچنین اذعان کرد محاصره دریایی برای کشوری همچون ایران، با دارا بودن ۱۵ کشور همسایه و مرزهای متعدد زمینی در چهارراه ترانزیتی جهان، بی‌معناست.
در کنار منابع رسانه‌ای، داده‌های شرکت کپلر نیز تصویر میدانی تکمیلی‌ای از وضعیت محاصره دریایی ارائه می‌دهد. بر اساس این داده‌ها، در برخی روزها ۹ کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند و در سایر مقاطع نیز جریان تردد ادامه داشته است. این داده‌ها نشان می‌دهد برخلاف انتظار و ادعای آمریکایی‌ها، تنگه هرمز همچنان برای ایران فعال است.
علاوه بر همه اینها، نیروهای مسلح ایران نیز اقدام متقابل را در مواجهه با اقدامات غیرقانونی آمریکا در حمله به نفتکش‌ها و کشتی‌های غیرنظامی و اشغال آنها در دستور کار قرار داده است. در همین رابطه در واکنش به اشغال کشتی تجاری توسکا توسط ارتش تروریست آمریکا، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۲ کشتی مرتبط با آمریکا و رژیم موقت صهیونیستی را در تنگه هرمز توقیف کرد.
در اطلاعیه نیروی دریایی سپاه که روز چهارشنبه هفته گذشته منتشر شد، آمده است: «نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در راستای کنترل هوشمند تنگه هرمز، یک فروند کشتی متخلف به نام
 «MSC-FRANCESCA» متعلق به رژیم صهیونیستی و یک فروند شناور متخلف به نام «EPAMINODES» که بدون مجوز و با انجام تخلف‌های مکرر و دستکاری در سامانه‌های کمک‌ناوبری و به مخاطره انداختن امنیت دریانوردی قصد خروج مخفیانه از تنگه هرمز را داشتند، با اشراف اطلاعاتی رزمندگان این نیرو شناسایی و در راستای احقاق حقوق ملت شریف ایران در تنگه هرمز متوقف کرد. شایان ذکر است این شناورها به منظور بررسی محموله و اسناد و مدارک به آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران منتقل شدند.
نیروی دریایی سپاه مجدد تاکید می‌کند هرگونه اقدام برای مختل کردن اجرای قوانین اعلامی جمهوری اسلامی برای تردد در تنگه هرمز، نیز فعالیت مغایر عبور ایمن از این آبراه راهبردی به صورت مداوم توسط نیروی دریایی سپاه مورد رصد قرار گرفته و با متخلفان برخورد قاطع و قانونی انجام می‌شود».