ملت امام رضا

اجتماع دیروز «امام‌ رضایی‌ها» در سالروز میلاد حضرت علی بن موسی‌الرضا(ع) به یکی از مهم‌ترین صحنه‌های حضور مردمی در سراسر کشور تبدیل شد؛ حضوری که هم رنگ و بوی نشاطی خاص از میلاد امام هشتم داشت و هم نشانه‌های جدی‌تری از همبستگی، وفاداری و اعلام پایبندی بر مواضع خدشه‌ناپذیر. روز گذشته، در شهرهای مختلف ایران، مردم به خیابان‌ها آمدند تا هم این مناسبت مذهبی را گرامی بدارند و هم در قالب این اجتماع گسترده، بار دیگر بیعت خود را با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی اعلام کنند. به همین دلیل هم باید گفت این حضور، فقط یک مراسم مناسبتی نبود، بلکه به نوعی تبدیل شد به یک نمایش سراسری از پیوند مردم با باورهای دینی و جایگاه ولایت فقیه در شرایط خاص این روزهای کشور. در تهران، این اجتماع شکل ویژه‌تری به خود گرفت. مسیر برگزاری، از میدان امام حسین(ع) تا میدان آزادی تعیین شده بود. مسیری ۱۰ کیلومتری که عملا به یک محور زنده از حضور ایرانیان تبدیل شد. برنامه از ساعت ۱۶ آغاز شد و طبق اعلام رسمی قرار بود تا ساعت ۲۱ ادامه داشته باشد اما آنچه در واقع اتفاق افتاد، فراتر از این زمان‌بندی بود. با تاریک شدن هوا، جمعیت نه ‌تنها کمتر نشد، بلکه در برخی نقاط بیشتر هم شد و حضور مردم تا پاسی از شب ادامه یافت. این حضور شبانه، در ادامه همان تجمعات شب‌های گذشته بود که حالا در قالب یک اجتماع بزرگ، شکل منسجم‌تری به خود گرفته بود و بعد از پایان رسمی برنامه هم در برخی میادین و خیابان‌ها ادامه داشت. در طول این مسیر ۱۰ کیلومتری، فضا فقط یک راهپیمایی ساده نبود. بنا بر گزارش‌های موجود، بیش از ۲ هزار موکب مردمی و وابسته به نهادهای مختلف، در طول مسیر مستقر شده بودند که هر کدام به‌ نوعی در حال خدمت‌رسانی بودند؛ از پذیرایی با چای گرفته تا ایجاد فضاهای فرهنگی، اجرای سرود و برنامه‌های مختلف برای کودکان و خانواده‌ها. حضور این موکب‌ها باعث شده بود فضای مسیر، صمیمی‌تر و زنده‌تر شود. خانواده‌ها، جوان‌ها و حتی کودکان دهه نودی در این فضا حضور داشتند و هر کدام به شکلی در حال مشارکت در این اجتماع بودند.
در نقاط مختلف مسیر هم برنامه‌های متنوعی اجرا شد. در میدان انقلاب، سرودخوانی و اجرای برنامه‌های جمعی حال‌وهوای خاصی ایجاد کرده بود و رزم‌نوازان ارتش جمهوری اسلامی ایران با اجرای سرود ملی، فضای رسمی‌تری به مراسم داده بودند. یا مثلا در میدان امام حسین(ع) ماکت موشک «خیبرشکن» که حضور چشمگیری در موج‌های پی در پی عملیات «وعده صادق 4» علیه دشمن آمریکایی- صهیونیستی داشت، به نمایش گذاشته شده بود که توجه بسیاری از مردم را به خود جلب کرد. 
در کنار اینها، غرفه‌هایی هم به یاد شهدا، از جمله 168 کودک شهید مدرسه شجره طیبه میناب که در نخستین ساعات آغاز جنگ توسط ارتش تروریست آمریکا به شهادت رسیدند، بر پا شده بود که بُعد دیگری از فضای این اجتماع را نشان می‌داد. اما این اجتماع فقط محدود به تهران نبود. همزمان در شهرهای مختلف کشور هم مردم به خیابان‌ها آمدند و اجتماعات مشابهی برگزار شد. همین موضوع نشان می‌داد موضوع فقط یک برنامه در پایتخت نیست، بلکه یک حرکت سراسری است که در نقاط مختلف ایران جریان دارد. از شهرهای بزرگ گرفته تا کوچک، مردم در این مراسم شرکت کردند و همین موضوع، به این اجتماع بعد ملی داد. نکته مهم این است که اجتماع امام رضایی، پنجمین سالی است که در کشور برگزار می‌شود اما فضای امسال آن تفاوت قابل ‌توجهی با سال‌های قبل داشت. در سال‌های گذشته، این مراسم بیشتر حال‌وهوای جشن و شادی داشت و مردم برای برگزاری یک مناسبت مذهبی شاد به خیابان می‌آمدند اما امسال شرایط فرق کرده بود. جنگ ۴۰ روزه اخیر که از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان تحمیل شد، تأثیر محسوسی بر فضای عمومی جامعه گذاشت و این تأثیر در این اجتماع هم کاملا دیده می‌شد. غم ناشی از شهادت مظلومانه امام حکیم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای، شهادت فرماندهان عالی‌رتبه نظامی کشور و شهادت برخی مقامات سیاسی و تعداد قابل توجهی از هموطنان‌مان بر اجتماع دیروز سایه افکنده بود. 
به همین دلیل، امسال این مراسم جشن نبود و مردم علاوه بر گرامیداشت میلاد امام رضا(ع)، با یک هدف جدی‌تر هم به خیابان آمده بودند: تجدید بیعت با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای سومین رهبر انقلاب اسلامی و اعلام وفاداری به امام شهید امت. در شعارها، دست‌نوشته‌ها و حتی فضای کلی مراسم، این موضوع به‌‌ وضوح دیده می‌شد. مردم پرچم به دست، در طول مسیر حرکت می‌کردند و با سر دادن شعارهایی، بر حمایت خود از نظام جمهوری اسلامی، همچنین لزوم حفظ وحدت ملی تأکید می‌کردند. اما همزمان شدن میلاد امام رضا(ع) با شرایط فعلی کشور باعث شده بود این مراسم یک معنای عمیق‌تر هم پیدا کند. برای بسیاری از ایرانیان، امام رضا(ع) یک تکیه‌گاه معنوی‌اند. در فرهنگ عمومی ایران، این باور وجود دارد که مردم این سرزمین، مورد توجه و عنایت امام هشتم هستند و در سختی‌ها به آن حضرت توسل می‌کنند. همین موضوع باعث شده پیوند عاطفی مردم کشورمان با حضرت رضا(ع) بسیار پررنگ‌تر از سایر شیعیان دنیا باشد. در چنین فضایی، طبیعی است یک اجتماع به مناسبت میلاد ایشان، تبدیل شود به جایی برای بروز این احساسات. بسیاری از شرکت‌کنندگان، حضور خود را نه ‌فقط به‌ عنوان یک شرکت در مراسم، بلکه به‌ عنوان نوعی ادای دین به ثامن‌الحجج(ع) می‌دانستند که در تمام 40 روز جنگ، پشتیبان مردم ایران بود. این نگاه، در شعار «ایران امام رضا» هم خودش را نشان می‌دهد؛ شعاری که در سال‌های اخیر بیشتر شنیده شده و امسال هم در این اجتماع، پررنگ بود. این تعبیر، ریشه در یک نگاه عمیق‌تر دارد. اینکه مردم ایران خودشان را وامدار امام رضا(ع) می‌دانند و معتقدند کشورمان تحت توجه و عنایت ایشان است. 
به همین خاطر هم حضرت ولی‌نعمت ما هستند. در همین چارچوب، یادآوری جمله‌ای که امام شهید انقلاب اسلامی اردیبهشت ۱۴۰۳ فرموده بودند، اهمیت می‌یابد: «ایران، ایران امام رضاست». این جمله، حالا برای خیلی از مردم تبدیل به یک واقعیت قابل لمس شده است. حضوری که در این اجتماع دیده شد، تأیید همین نگاه بود. اینکه مردم، هویت کشورشان را با نام امام رضا(ع) گره‌خورده می‌بینند. از طرف دیگر، باید به این نکته هم توجه کرد که در ۶۰ شبانه‌روز گذشته، مردم در بسیاری از شهرها، بویژه تهران، تجمعات شبانه خود را ادامه داده‌اند و بنا بر فرمایش رهبر انقلاب اسلامی، خیابان را ترک نکرده‌اند اما اجتماع سراسری روز میلاد امام رضا(ع)، این حضور را به یک شکل منسجم‌تر و هماهنگ‌تر درآورد. در واقع، این مراسم بهانه‌ای شد تا مردم در یک زمان مشخص در سراسر کشور، کنار هم قرار گیرند و پیام‌های‌شان را واضح‌تر بیان کنند. یکی از این پیام‌ها این بود که ایران را در پناه امام رضا(ع) می‌دانند و به این باور تکیه دارند. در کنار آن، تجدید بیعت با رهبر جدید انقلاب اسلامی و تأکید بر حمایت از نیروهای مسلح هم از دیگر محورهای مهم این حضور بود. در طول مسیر تهران، این موضوع بخوبی دیده می‌شد. از شعارها گرفته تا نمادهایی که در مراسم وجود داشت، همه نشان می‌داد این اجتماع، فقط یک برنامه مذهبی نیست، بلکه ابعاد سیاسی‌ - ‌اجتماعی هم دارد. حضور ماکت تجهیزات نظامی، سرودهای حماسی و یاد شهدا، همه در کنار هم یک تصویر کامل‌تر از فضای مراسم ارائه می‌کرد. در نهایت می‌توان گفت اجتماع امسال «امام‌ رضایی‌ها» یک اتفاق چندلایه بود. از یک طرف، گرامیداشت میلاد حضرت رضا(ع) بود، از طرف دیگر صحنه‌ای برای اعلام وفاداری به امام شهید امت اسلام و همبستگی و بیعت با رهبر سوم انقلاب اسلامی و در عین حال، ادامه‌ای از حضور مداوم مردم در خیابان‌ها طی هفته‌های گذشته. این ترکیب باعث شد این مراسم، نسبت به سال‌های قبل، معنای متفاوت‌تری به خود بگیرد.