نه به آزادی ترامپ

گروه بین‌الملل: رئیس‌جمهور آمریکا مدعی پیگیری برنامه‌ای برای بازگشایی تنگه هرمز شده است؛ تنگه‌ای که بیش از یک‌پنجم منابع انرژی جهان از آن عبور می‌کند و در حال حاضر در کنترل کامل ایران قرار دارد. ترامپ مدعی شد نیروی دریایی آمریکا از روز دوشنبه - دیروز - در چارچوب طرحی با عنوان «پروژه آزادی» برای «هدایت» کشتی‌های خارجی گیر افتاده در تنگه هرمز جهت عبور از آن اقدام می‌کند. رئیس‌جمهور پرادعا و پرحرف آمریکا عصر یکشنبه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد ارتش ایالات متحده این اقدام را در پاسخ به درخواست «کشورهایی که در مناقشه خاورمیانه دخالتی ندارند» انجام می‌دهد. ترامپ نوشت: «برای خیر و صلاح ایران، خاورمیانه و ایالات متحده به این کشورها گفته‌ایم کشتی‌های‌شان را به‌طور ایمن از این آبراه‌های محدودشده هدایت خواهیم کرد تا بتوانند آزادانه و به‌درستی به فعالیت‌های خود ادامه دهند». 
به گزارش «وطن امروز»، وی مدعی شد پروژه آزادی هرمز یک روند «بشردوستانه» است و همزمان هشدار داد اگر ایران بخواهد در این روند اختلال ایجاد کند، ارتش آمریکا با استفاده از زور پاسخ می‌دهد. پایگاه خبری آمریکایی آکسیوس این اقدام آمریکا را مهم‌ترین گام دولت ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز از زمان کنترل کامل آن توسط ایران از روزهای آغاز جنگ توصیف کرد؛ اگرچه افزود چگونگی اجرای آن بسیار مبهم است. همزمان فرماندهی مرکزی ارتش تروریست آمریکا در منطقه غرب آسیا موسوم به سنتکام طی بیانیه‌ای اعلام کرد از روز دوشنبه ۴ می/ ۱۴ اردیبهشت، حمایت از «پروژه آزادی» را با هدف احیای آزادی کشتیرانی تجاری از طریق تنگه هرمز آغاز می‌کند. سنتکام همچنین اعلام کرد حمایت نظامی آمریکا از این طرح «شامل ناوشکن‌های موشک‌انداز، بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای مستقر در خشکی و دریا و ۱۵ هزار نیروی نظامی خواهد بود».
شبکه آمریکایی سی‌ان‌ان هم گزارش داد بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط سنتکام و تحلیلگران نظامی، برنامه پنتاگون برای عبور کشتی‌های تجاری از میان تنگه هرمز شامل استفاده از یک شبکه چندلایه نظامی است. این عملیات، ترکیبی از ناوشکن‌های مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده، بیش از 100 فروند هواپیمای جنگنده، سامانه‌های بدون سرنشین و ۱۵ هزار نیروی نظامی را شامل می‌شود تا امنیت عبور و مرور در این آبراه راهبردی را تامین کند.

عملیات بشردوستانه با ناوشکن!
مشخص نیست در حالی که ترامپ مدعی اقدام بشردوستانه شده، چرا این اقدام به اصطلاح بشردوستانه با عملیات نظامی گسترده همراه شده است؟! این در حالی است که در حقوق بین‌الملل بر اساس اصل حاکمیت دولت‌ها (ماده ۲ بند ۴ منشور ملل متحد)، استفاده از نیروی نظامی توسط یک کشور علیه دیگران ممنوع است، مگر در موارد دفاع مشروع (ماده ۵۱) یا با مجوز شورای امنیت تحت فصل هفتم. با این حال جای این سوال است: در حالی که ایران برای عبور بی‌ضرر همه کشتی‌ها از تنگه هرمز به شرط پرداخت هزینه تامین امنیت، مسیر امن از تنگه هرمز را مشخص کرده است، ورود آمریکا با تجهیزات نظامی گسترده برای جلوگیری از عبور کشتی‌ها از مسیر امن ایران چه توجیه حقوقی‌ای خواهد داشت؟
در واقع ترامپ در حالی طرح خود برای تنگه هرمز را بشردوستانه عنوان کرده که بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، ناوشکن‌های کلاس «آرلی برک» که به عنوان ستون فقرات نیروی دریایی آمریکا شناخته می‌شوند، نقشی محوری در این عملیات ایفا می‌کنند. تا اواخر آوریل سال جاری میلادی، ۱۲ فروند از این ناوشکن‌ها در منطقه غرب آسیا مستقر بوده‌اند. در حالی که برخی از این ناوها برای اعمال محاصره غیرقانونی آمریکا علیه ایران در دریای عرب مستقر شده‌اند، سنتکام تاکنون تنها ورود ۲ ناوشکن به داخل تنگه هرمز را برای زمینه‌سازی عملیات مین‌روبی علنی کرده است. سی‌ان‌ان در عین حال افزود با توجه به اینکه این ناوشکن‌ها وظیفه اصلی دفاع هوایی از ناوهای هواپیمابر را نیز بر عهده دارند، تمام آنها وارد تنگه نخواهند شد. 
یورونیوز هم در گزارشی درباره چگونگی اجرای پروژه ترامپ در تنگه هرمز، به نقش پهپادهای آمریکایی در این عملیات اشاره کرد و نوشت: بخشی از این عملیات بر فناوری‌های نوین و پهپادها استوار است. این سامانه‌ها شامل پهپادهای شناسایی هوایی و شهپادهای (شناورهای بدون سرنشین) دریایی هستند که می‌توانند در مجاورت کشتی‌های تجاری حرکت کرده و به‌سرعت به هرگونه تهدیدی واکنش نشان دهند. این تجهیزات بسته به نوع ماموریت و پیکربندی خود، می‌توانند مسلح یا صرفا برای پایش، شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات به کار گرفته شوند.

دور شدن نظامیان آمریکایی از تنگه هرمز از ترس ایران
به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها همزمان با اجرای عملیات خود در تنگه هرمز به‌شدت نگران واکنش و پاسخ نظامی ایران هستند و از این رو نیز نیروهای انسانی و نظامی خود را در محدوده خارج از تنگه هرمز مستقر کرده‌اند. گزارش منابع آمریکایی حاکی از آن است سنتکام ۱۵ هزار نیروی نظامی در منطقه را برای اجرای طرح خود در تنگه هرمز به کار گرفته است اما بررسی‌های عملیاتی نشان می‌دهد بخش عمده این پرسنل در آب‌های تنگه هرمز مستقر نیستند و این عملیات را با تجهیزات از راه دور مانند پهپاد، شهپاد و سایر تجهیزات دریایی کنترل‌پذیر اجرا خواهند کرد. 
گفته شده بخش قابل توجهی از این نیروها متعلق به ۲ ناو هواپیمابر آمریکایی مستقر در خارج از تنگه هرمز هستند؛ به طوری که هر ناو هواپیمابر به تنهایی ۵ هزار پرسنل را در خود جای داده است و وظیفه اصلی آنها، حفظ آمادگی رزمی و پشتیبانی از عملیات هوایی بر فراز آبراهه هرمز است و خارج از محدوده تنگه هرمز به فعالیت خواهند پرداخت.

هشدار روزنامه آمریکایی به ترامپ
در آمریکا نیز روزنامه نیویورک تایمز به طرح ادعایی دونالد ترامپ برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز واکنش نشان داده و درباره آن گفته طرح ترامپ که تلاش می‌کند
با موضوعات انسانی آن را توجیه کند سؤالات زیادی را ایجاد کرده است. در این گزارش آمده، در صورت اجرایی‌شدن این طرح، ممکن است آتش‌بس اعلامی در منطقه نقض شود. طرح ترامپ با خطراتی نیز رو‌به‌رو است، چرا که هنوز موضوع مین‌های کارگذاشته‌شده در تنگه هرمز مطرح است. نیویورک تایمز اضافه کرد، ایران هزاران قایق تندرو در اختیار دارد که می‌تواند عملیات مین‌گذاری را انجام دهد یا کشتی‌های بزرگ را با مشکل رو‌به‌رو کند. علاوه بر این سکوی‌های شلیک متحرک در سواحل مشرف بر تنگه هرمز مستقر‌شده و می‌توانند پهپادها یا موشک‌ها را به سمت کشتی‌ها شلیک کنند.

ابهامات مالکان کشتی‌ها
با وجود ادعای پرآب و تاب ترامپ درباره انجام عملیات دریایی در تنگه هرمز اما گزارش منابع آمریکایی حاکی از آن است ناوهای آمریکایی به صورت مستقیم و سنتی، کاروان‌های کشتی‌های تجاری را در طول مسیر همراهی نمی‌کنند، بلکه حضور آنها بیشتر جنبه نظارتی و واکنشی خواهد داشت. تحلیلگران نظامی نیز گفته‌اند یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف طرح ادعایی ترامپ درباره تنگه هرمز این است که این طرح شامل اسکورت کشتی‌ها نمی‌شود. روزنامه آمریکایی «وال‌استریت ژورنال» هم به نقل از ۲ مقام ارشد آمریکا گزارش داد سازوکار جدید در واقع یک واحد هماهنگی برای ترافیک دریایی تنگه هرمز است و شامل کشورها، شرکت‌های بیمه و سازمان‌های کشتیرانی می‌شود اما این سازوکار شامل اسکورت کشتی‌ها توسط ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا در تنگه هرمز نخواهد شد.
آکسیوس هم به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد در اجرای این طرح، ناوهای جنگی آمریکا «در نزدیکی» حضور خواهند داشت تا در صورت نیاز مانع حمله نظامی نیروهای ایران به کشتی‌های تجاری در حال عبور از تنگه شوند اما این ناوها عملیات همراهی یا اسکورت انجام نخواهند داد. آنگونه که ۲ مقام آمریکایی به آکسیوس گفته‌اند نیروی دریایی آمریکا قرار است در اجرای این طرح، اطلاعاتی درباره بهترین مسیرهای دریایی در تنگه، بویژه مسیرهایی که توسط ارتش ایران مین‌گذاری نشده‌اند، در اختیار کشتی‌های تجاری قرار دهند؛ اقدامی که به نظر می‌‌رسد نوعی راهنمایی و مشاوره باشد، نه ورود مستقیم برای اسکورت و همراهی کشتی‌ها.
اینکه آمریکا در طرح ادعایی ترامپ، کشتی‌ها را اسکورت نخواهد کرد، باعث ناامیدی مالکان کشتی‌ها از اجرای موفق طرح آمریکا شده است. بر اساس گزارش یورونیوز، دیپلمات‌های اروپایی و مالکان کشتی‌ها با اشاره به طرح ترامپ در تنگه هرمز بدون اسکورت کشتی‌ها، گفته‌اند بدون اسکورت کشتی‌ها بعید است وضعیت تنگه به‌طور چشمگیری تغییر کند و شرایط احتمالا مانند ۲ ماه گذشته خواهد بود.

دست رد شرکای آمریکا به عملیات بشردوستانه(!) ترامپ
در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا طرح خود در تنگه هرمز را بشردوستانه عنوان کرده اما از همان ابتدای اعلام طرح ترامپ، شرکای غربی آمریکا از مشارکت در این طرح به اصطلاح بشردوستانه خودداری کردند. از جمله رئیس‌جمهور فرانسه در حاشیه نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان پایتخت ارمنستان، اعلام کرد پاریس قصدی برای مشارکت در عملیات نظامی جهت بازگشایی تنگه هرمز ندارد و بر راه‌حل دیپلماتیک میان ایران و آمریکا تاکید کرد. امانوئل مکرون با اشاره به طرح ادعایی ترامپ درباره تنگه هرمز افزود:‌ چارچوب چنین اقدامی از سوی آمریکا همچنان مبهم است و فرانسه تمایلی به حضور در عملیات نظامی در تنگه هرمز ندارد. مکرون در ادامه سخنانش با اشاره به وابستگی‌های اروپا از نظر امنیتی گفت: ما احتمالاً هزینه وابستگی‌های خود به چین را تجربه خواهیم کرد؛ در این شکی نیست. وی افزود: یک خطر بزرگ برای اروپا، شتاب گرفتن تقابل میان چین و ایالات متحده است و اروپا تصمیم گرفته بیدار شود و به هیچ قدرت بزرگی وابسته نباشد.
از سوی دیگر، نیوزیلند دیگر شریک آمریکا نیز پس از اعلام ترامپ برای انجام عملیات در تنگه هرمز، هر گونه ورود به عملیات نظامی در این آبراهه را رد کرد. «دیوید سیمور» معاون نخست‌وزیر نیوزیلند در گفت‌وگو با شبکه رادیویی «نیوزتاک زِد بی» درباره درخواست آمریکا برای حمایت و کمک از سوی متحدانش در تنگه هرمز بیان کرد: «ما وارد منطقه درگیری نخواهیم شد».
حتی همزمان با اعلام طرح ترامپ در تنگه هرمز، آمریکا از چین برای کمک در روند بازگشایی تنگه هرمز کمک خواست و «اسکات بسنت» وزیر خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد «ما در حال بازگشایی تنگه هرمز هستیم و من از چینی‌ها می‌خواهم در حمایت از این عملیات بین‌المللی به ما بپیوندند». درخواست آمریکا برای ورود چین به بازگشایی تنگه هرمز در حالی است که 2 روز پیش از این، نماینده دائم چین در سازمان ملل در جلسه‌ای علنی در شورای امنیت گفته بود دلیل اصلی مسدود شدن تنگه هرمز اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران است.  «فو چونگ» با اشاره به تشدید استقرار نظامی آمریکا در غرب آسیا و تحمیل محاصره دریایی علیه ایران گفته بود این «رفتاری خطرناک و غیرمسؤولانه» است.
پیش‌تر نیز طی بیش از ۲ ماه گذشته که ایران کنترل تنگه هرمز را در نتیجه تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در دست گرفت، آمریکا بارها از کشورهای اروپایی و ناتو درخواست مشارکت در عملیات نظامی دریایی در تنگه هرمز را کرد که کشورهای اروپایی هیچگاه حاضر به همراهی با این عملیات نظامی در تنگه هرمز نشدند.

تبلیغات انتخاباتی!
در عین حال کارشناسان معتقدند ادعای مطرح‌شده از سوی ترامپ درباره انجام عملیات جدید نظامی در تنگه هرمز بیش از آنکه یک اقدام جدی باشد، بیشتر رنگ و بوی انتخاباتی دارد. «ابراهیم درویش» کارشناس عرب در واکنش به اظهارات ترامپ درباره عملیات در تنگه هرمز نوشت: همانند بسیاری از اظهارات ترامپ، ادعای اخیر او درباره تنگه هرمز نیز تلاش ناموفق دیگری برای آرام کردن بازارها، بویژه افزایش قیمت نفت است که به دلیل شانس اندک پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر مطرح شده است.