ترامپ در هزارتوی تنگه

مهدی حسنی: رئیس‌ جمهور فعلی آمریکا در چشم تحلیلگران بین‌المللی، با طرح کودکانه «پروژه آزادی» تنگه هرمز که ۳ شب پیش آن را توئیت کرد، در حال تبدیل شدن به یکی از «واقعیت‌نافهم‌ترین» رؤسای جمهوری تاریخ آن کشور است؛ تنها رئیس‌ جمهوری که اشتباه پشت اشتباه می‌کند و میل ندارد خود را از دام بیرون بکشد. «مکس بوت» نویسنده برجسته آمریکایی و عضو شورای روابط خارجی آمریکا که سابقه فعالیت به‌ عنوان تحلیلگر جهانی سی‌ان‌ان و مشاور سیاست خارجی کارزارهای انتخاباتی جمهوری‌خواهان را در کارنامه دارد، در آخرین یادداشت خود در سایت شورای روابط خارجی آمریکا بخوبی نشان می‌دهد چرا ایده ترامپ از هم‌اکنون یک شکست تمام‌عیار است. 
بوت در ابتدای یادداشت خود به روشنی نشان می‌دهد ایده پروژه آزادی ترامپ، در حقیقت تنها بحرانی‌تر کردن منطقه بدون دستاورد است: «تلاش برای گشودن تنگه هرمز با توسل به زور، می‌تواند آتش درگیری‌های گسترده‌تر را دوباره شعله‌ور کند و ناوهای جنگی آمریکا را در آبراهی باریک و با فرصتی اندک برای واکنش، در معرض حملات ایران قرار دهد. این موارد می‌تواند به‌سرعت «پروژه آزادی» را که با وعده‌های مبهم کمک نظامی اما بدون اعلام عملیات واقعی اسکورت کاروان‌ها آغاز شد، به اقدام نسنجیده و نیم‌بند دیگری در دل بحرانی تبدیل کند که از یک اشتباه به اشتباهی دیگر در نوسان است. تا زمانی که ایران توانایی حمله به کشتی‌های تجاری را داشته باشد، خطوط کشتیرانی معدودی خطر عبور از این مهلکه را به جان خواهند خرید». 
وی نشان می‌دهد چطور سلسله اشتباهات ترامپ در آغاز جنگ علیه ایران اسلامی، با این تصور کودکانه که با ترور و به شهادت رساندن رهبر عالی ایران، نظام فروخواهد پاشید، آغاز شد اما ایران رفتاری عمیقاً متفاوت از خود نشان داد و بر همین اساس، هیچ لزومی ندارد دست از اعمال حکمرانی خود بر تنگه هرمز بردارد: «اکنون با گذشت حدود ۱۰ هفته از آغاز جنگ، تلاش اخیر [پروژه آزادی] گواه دیگری است بر اینکه جنگ آنگونه که ترامپ انتظار داشت، پیش نرفته است. حکومت ایران سرنگون نشده و ایرانیان هیچ تمایلی به پذیرش خواسته‌های آمریکا مبنی بر دست کشیدن از برنامه هسته‌ای، برنامه موشکی یا حمایت از نیروهای نیابتی منطقه‌ای خود ندارند.
حکومت ایران نه‌تنها کوتاه نیامده، بلکه با واکنشی تند و بهره‌گیری از پهپادها، قایق‌های تندرو و مین‌های دریایی، تنگه هرمز را که گلوگاه عبور ۲۰ درصد نفت جهان است، عملاً مسدود کرده است». 
تحلیلگر مشهور آمریکایی در عین انتقاد به پروژه بی‌سرانجام آزادی، تمام ایده محاصره آمریکا را زیر سوال می‌برد و آن را برگرفته از خوشبینی‌‌ای ساده‌لوحانه می‌داند: «به نظر می‌رسد ترامپ گمان می‌کند این محاصره همان راهکار معجزه‌آسایی است که سرانجام ایران را به زانو در خواهد آورد. ترامپ ۲۳ آوریل به خبرنگاران گفت اگر آنها نتوانند نفت خود را به جریان بیندازند، کل زیرساخت‌های نفتی‌شان منفجر خواهد شد. به نظر می‌رسد اطمینان ترامپ به قدرت محاصره ایالات متحده، ریشه در پیش‌بینی‌های بیش از حد خوش‌بینانه‌ای دارد که معتقد است ظرفیت ذخیره‌سازی نفت صادرنشده ایران بزودی تکمیل خواهد شد و اگر تهران بخواهد چاه‌های نفت را ببندد، به زیرساخت‌های تولیدی‌اش آسیب دائم وارد خواهد شد. بیشتر کارشناسان حوزه انرژی با دیده تردید به این ادعاها می‌نگرند». بوت این ایده ساده و خام را کنار می‌گذارد: «رابین میلز، کارشناس صنعت نفت در یادداشتی برای مرکز سیاست جهانی انرژی در دانشگاه کلمبیا نوشت محاصره صادرات نفت ایران توسط ایالات متحده، آسیب فاجعه‌بار یا حتی چندان جدی‌ای به صنایع بالادستی نفت ایران وارد نخواهد کرد. در صورت کاهش یا لغو این محاصره، ایران احتمالاً قادر خواهد بود به‌سرعت تولید خود را در سطح ۷۰ درصد از سر بگیرد و در عرض چند ماه، بخش عمده‌ای از ظرفیت پیش از جنگ خود را بازیابی کند». وی در متن نشان می‌‌دهد ترامپ هیچ تصوری از ایران ندارد و به همین دلیل هم محاصره فایده‌مند نخواهد بود: «ایران از سال ۱۹۷۹ به اشکال مختلف با تحریم‌های آمریکا مواجه بوده و ثابت کرده توانایی سازگاری و بقا را دارد. تهران اکنون در حال تغییر مسیر تجارت خود از خلیج ‌فارس به سمت دریای خزر و مسیرهای زمینی منتهی به کشورهای همسایه نظیر جمهوری آذربایجان، چین، پاکستان، ترکیه و ترکمنستان است. ایران جزیره‌ای مانند کوبا نیست که بتوان آن را به‌ آسانی با یک محاصره دریایی منزوی کرد». 
نویسنده در رابطه با از سرگیری دوباره جنگ هم ابراز ناامیدی می‌کند و آن را اقدامی بی‌چشم‌انداز می‌داند: «برخی تندروها به ترامپ می‌گویند می‌تواند با چند هفته حمله هوایی بیشتر، کار ایران را تمام کند اما هیچ دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم نیروی هوایی آمریکا در ماه مه ‌تعیین‌کننده‌تر از ماه مارس عمل خواهد کرد و در مقابل، دلایل متعددی برای این نگرانی وجود دارد که حملات هوایی آمریکا اقدامات تلافی‌جویانه بیشتری را از سوی ایران علیه اهداف انرژی در سراسر خلیج ‌فارس برانگیزد. تلاش‌های آمریکا برای کمک به عبور کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز در تقابل با محاصره ایران نیز می‌تواند نتیجه مشابهی در پی داشته باشد. این امر تنها به وخامت تبعات درگیری‌ می‌افزاید».  
بوت عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را از ابتدا یک «افتضاح» می‌داند و بخوبی می‌نویسد ترامپ چاره‌ای جز بیرون کشیدن خود از این ورطه بی‌آبرویی و ناتوانی ندارد و آرزو می‌کند پس از پایان رسمی جنگ، تنگه هرمز به وضعیت پیشین بازگردد: «هرچه ترامپ زودتر بپذیرد هیچ راه‌حل نظامی‌ای برای بحران کنونی وجود ندارد، بهتر است. تنها دیپلماسی می‌تواند جهان را از این باتلاق بیرون بکشد. 
اکنون پس از شکست مفتضحانه عملیات خشم حماسی، بهترین چیزی که می‌توانیم واقع‌بینانه به آن امید داشته باشیم، بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است؛ زمانی که تنگه هرمز به روی همه باز بود»