پناه به پکن

گروه بین‌الملل: یک روز پس از آنکه چندین فروند هواپیمای نظامی آمریکا حامل ده‌ها ماشین و تجهیزات امنیتی در فرودگاه بین‌المللی پکن فرود آمدند، رئیس‌جمهور آمریکا وارد چین شد؛ دیداری که تشدید جنگ و تنش‌‎ها میان تهران و واشنگتن بر آن سایه افکنده است. دیدار ترامپ از چین کمی پس از آن انجام شد که وی با کنایه به وضعیت سیال و بسیار حساس آتش‌بس با ایران اعلام کرد این آتش‌بس به دستگاه‌ تنفس مصنوعی وصل است.
به گزارش «وطن امروز»، بسیاری از کارشناسان و ناظران نیز گفته‌اند دیدار روسای جمهوری چین و آمریکا در برهه‌ای حساس برای امنیت جهان انجام می‌شود؛ برهه‌ای که تحت تاثیر جنگ آمریکا علیه ایران، به آسیب دیدن ثبات منطقه‌ خلیج‌فارس منجر شده و اقتصاد دنیا را به‌شدت متزلزل کرده است. ترامپ در حالی که طی روزهای گذشته تلاش داشته است مساله جنگ علیه ایران را در جریان سفر به چین کم‌اهمیت جلوه دهد اما در پستی در فضای مجازی اندکی پیش از فرود در فرودگاه پکن به موضوع ایران اشاره کرد و مدعی شد از واکنش‌های تهران به‌شدت ناراضی است. وی با «کاملاً غیرقابل قبول» خواندن واکنش‌های ایران، بار دیگر ادعاهای جنگ‌طلبانه و تکراری خود درباره بازگشت به جنگ را مطرح کرد. تهدید ایران از سوی ترامپ پیش از فرود هواپیمایش در فرودگاه پکن، نشان داد برخلاف ژست مغرورانه رئیس‌جمهور آمریکا اما او چه بخواهد و چه نخواهد، ناگزیر به پرداختن به موضوع ایران در سفر به پکن است.
روزنامه «هرالد هانزلو» چاپ لندن نیز در گزارشی درباره سفر ترامپ به چین نوشت دستور کارهای مهم مذاکرات وی در پکن تحت‌الشعاع ۳ موضوع مهم است. این روزنامه، مساله ایران را در صدر اولویت‌های مذاکراتی ترامپ در پکن عنوان کرد و ۳ مساله اصلی رئیس‌جمهور آمریکا در چین را شامل این موارد دانست.
ایران: در گزارش این روزنامه چاپ لندن آمده واشنگتن به دنبال استفاده از رابطه اقتصادی قابل توجه پکن با تهران برای متقاعد کردن ایران از سوی چین جهت بازگشت به میز مذاکره است. بر اساس این گزارش، ترامپ به‌شدت به توافق با ایران نیاز دارد و از چینی‌ها خواهد خواست تهران را به مذاکره تشویق کنند.
هرمز: کنترل ایران بر تنگه هرمز و محاصره دریایی ادعایی آمریکا در دریای عمان باعث اختلال ترافیک کشتیرانی در غرب آسیا شده است. این امر همچنین باعث افزایش شدید قیمت جهانی انرژی شده و بسیاری از کشورهای واردکننده نفت از جمله چین نیز تحت تاثیر قرار گرفته‌اند. ترامپ تلاش دارد به واسطه چین از ایران بخواهد بر سر مدیریت ترافیک تنگه هرمز انعطاف نشان دهد و با درخواست‌های واشنگتن همراه شود.
تجارت و تایوان: روزنامه «هرالد هانزلو» مساله تایوان را سومین اولویت وی در سفر به چین عنوان کرده و گزارش داده است اختلافات دیرینه بر سر وضعیت تایوان و تعرفه‌های تجاری ۲ طرف همچنان موضوعات مهمی است که در سفر به چین از سوی ترامپ مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
یک منبع ارشد دیپلماتیک نیز به این روزنامه انگلیسی گفت: «جهان نظاره‌گر پکن است. اگر آمریکا و چین نتوانند درباره ایران به زبان مشترکی برسند، شاهد تابستانی با تشدید بی‌سابقه تنش‌ها خواهیم بود».

جنگ ایران، محور اصلی دیدار شی-‌ترامپ
بسیاری از کارشناسان متفق‌القول هستند جنگ ترامپ با ایران یکی از مهم‌ترین محورهای مذاکرات میان واشنگتن و پکن خواهد بود.
«ویل وایسرت» خبرنگار آسوشیتدپرس گزارش داد ترامپ در حالی راهی پکن شده که آمریکا با فشارهای اقتصادی و سیاسی ناشی از جنگ با ایران روبه‌رو است و افزایش قیمت انرژی، نارضایتی عمومی و هزینه‌های سنگین جنگ، موقعیت داخلی رئیس‌جمهور آمریکا را به‌شدت تضعیف کرده است. در مقابل، چین تلاش می‌کند خود را بازیگری باثبات و میانجی‌ نشان دهد.
تحلیلگران نیز معتقدند چین در جریان جنگ آمریکا علیه ایران سیاستی داشته است که از یک سو ایران را به انعطاف تشویق کرده و از سوی دیگر روابط اقتصادی و تجاری خود با تهران را حفظ کرده است.
در بخش دیگری از گزارش آسوشیتدپرس اشاره شده است مساله ایران باعث شده تمرکز اصلی دیدار رئیس‌جمهور آمریکا با رئیس‌جمهور چین از مسائل سنتی مانند تعرفه‌ها و تجارت فراتر رفته و به امنیت انرژی، تنگه هرمز و موازنه قدرت جهانی کشیده شود و چین در این وضعیت دست بالاتری دارد، زیرا آمریکا همزمان درگیر جنگ خارجی و بحران اقتصادی داخلی شده است.

موقعیت ضعیف ترامپ در پکن
در آمریکا نیز کارشناسان در حالی سفر ترامپ به چین را بررسی کرده‌اند که بسیاری معتقدند ترامپ در سفر به چین تحت تاثیر نتایج جنگ با ایران در موقعیت ضعیفی قرار دارد. «جک رید» سناتور آمریکایی در تارنمای هیل - نزدیک به کنگره آمریکا - در گزارشی نوشت: بحران جنگ با ایران، موقعیت آمریکا را در برابر چین تضعیف و ترامپ را در شرایط دشواری وارد مذاکرات پکن کرده است. 
عضو ارشد کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا ادامه داد: ترامپ «بسیار ضعیف» وارد دیدار با شی جین‌پینگ شد، زیرا آمریکا اکنون همزمان با بحران انرژی، با جنگ پرهزینه و فشارهای سیاسی داخلی روبه‌روست؛ مساله‌ای که به سود چین تمام شده است. بر مبنای گزارش هیل، آمریکا به دلیل جنگ با ایران مجبور شده بخشی از توان نظامی و تجهیزات خود را از منطقه آسیا- اقیانوسیه خارج کند؛ اقدامی که به گفته جک رید، بازدارندگی آمریکا در برابر چین را تضعیف کرده است. سناتور آمریکایی معتقد است این وضعیت باعث شده شی با اعتماد به‌ نفس بیشتری وارد مذاکرات با ترامپ شود و ترامپ در موقعیت ضعف قرار گیرد.
سناتور آمریکایی همچنین هشدار داد ایران با کنترل تنگه هرمز عملاً ۲۰ درصد تجارت نفت جهان را تحت تأثیر اقدامات خود قرار داده است. به گفته وی، این بحران موجب افزایش قیمت انرژی، نگرانی در بازارهای جهانی و فشار بر اقتصاد آمریکا شده است. جک رید می‌گوید چین وضعیت بهتری دارد، زیرا طی سال‌های گذشته سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی انرژی‌های جایگزین، زغال‌سنگ و ذخایر استراتژیک انجام داده و کمتر از آمریکا از تنش در خاورمیانه آسیب دیده است. 
روزنامه انگلیسی گاردین هم در گزارشی نوشت ترامپ در موضع ضعف وارد مذاکرات با پکن شده، زیرا جنگ ایران منابع نظامی و سیاسی آمریکا را درگیر کرده و همزمان تورم، گرانی سوخت و انتقادهای داخلی علیه کاخ سفید افزایش یافته است.
اظهارات جنجالی ترامپ پیش از سفر به چین نیز نشان داد او از آشفتگی اقتصادی ناشی از جنگ با ایران آگاه است اما کاری از دستش برنمی‌آید. وی پیش از سفر به چین در پاسخ به خبرنگاران گفته بود هنگام تصمیم‌گیری درباره ایران «به وضعیت مالی آمریکایی‌ها فکر نمی‌کند» و تنها موضوع مهم برای او جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است. این سخنان در آمریکا با واکنش‌های گسترده منفی روبه‌رو شد و بسیاری گفتند اوضاع از کنترل ترامپ خارج شده و او اکنون در حال توجیه این شرایط نامساعد است.

عدم همراهی چین با آمریکا
با وجود آنکه بسیاری گفته‌اند ترامپ امیدوار است چین از روابط اقتصادی خود با ایران برای توافق و کاهش تنش با واشنگتن استفاده کند اما همزمان کارشناسان امیدی ندارند که چینی‌ها با خواسته‌های رئیس‌جمهور آمریکا همراهی کنند. در واقع اگرچه چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران محسوب می‌شود و روابط اقتصادی نزدیکی با تهران دارد اما در عین حال گزارش‌ها نشان می‌دهد تمایلی ندارد در کنار آمریکا علیه ایران قرار گیرد. 
پکن از یک سو خواهان ثبات بازار انرژی است و از سوی دیگر نمی‌خواهد روابط راهبردی و اقتصادی خود با تهران را قربانی سیاست‌های واشنگتن کند. تحلیلگران می‌گویند همین مساله باعث شده در حالی که آمریکا به همکاری پکن نیازمندتر از گذشته شده است اما چین در مذاکرات با آمریکا درباره ایران جانب احتیاط را رعایت و از نزدیکی به خواسته‌های واشنگتن در برابر تهران خودداری کند.
دیوید اسمیت، روزنامه‌نگار انگلیسی نیز در گزارشی درباره اهداف سفر ترامپ به چین در سایه تنش با ایران نوشت: چین تمایل ندارد مستقیماً در کنار آمریکا علیه ایران قرار گیرد. پکن ضمن تأکید بر ثبات بازار انرژی، همچنان روابط اقتصادی و راهبردی خود با تهران را حفظ و به تازگی نیز از «حقوق هسته‌ای ایران» حمایت کرده و همین مساله، مذاکرات را پیچیده‌تر ساخته است.
آسوشیتدپرس نیز در گزارشی نوشت: اگرچه آمریکا از چین می‌خواهد از نفوذ اقتصادی خود بر ایران استفاده کند تا تهران را به بازگشایی تنگه هرمز متقاعد کند اما پکن تمایل ندارد مستقیماً در کنار آمریکا علیه ایران قرار گیرد، زیرا ایران یکی از تأمین‌کنندگان مهم انرژی چین است و روابط پکن‌- ‌تهران بسیار همسوتر از روابط پکن - ‌واشنگتن است.

سایر موضوعات
البته باید توجه داشت علاوه بر مساله ایران، روابط آمریکا و چین تحت تاثیر یکسری موضوعات مهم دیگر نیز قرار دارد. رویترز گزارش داد ترامپ در جریان سفر به چین، به مسائل دیگری از جمله اختلافات تجاری و تعرفه‌ای میان ۲ کشور، مساله تایوان، صادرات فناوری و تراشه‌های هوش مصنوعی، محدودیت‌های آمریکا علیه شرکت‌های چینی و رقابت ۲ کشور بر سر فناوری‌های پیشرفته و هوش مصنوعی نیز خواهد پرداخت. 
رویترز نوشت: ترامپ در سفر به چین هیأت بزرگی از مدیران شرکت‌های آمریکایی را نیز همراه خود برده است؛ از جمله ایلان ماسک، تیم کوک، جنسن هوانگ و لری فینک. گفته شده هدف از حضور این چهره‌ها، گسترش همکاری‌های اقتصادی و کاهش تنش‌های تجاری میان واشنگتن و پکن است، هرچند ارزیابی‌ها چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای را از اهداف این سفر ارائه نمی‌دهد.
در این میان ماده مخدر فنتانیل نیز یکی از محورهای احتمالی مذاکرات ترامپ در چین عنوان شده است. آمریکا مدت‌هاست شرکت‌های چینی را متهم می‌کند آگاهانه مواد اولیه را در اختیار گروه‌هایی قرار می‌دهند که در تولید این ماده مخدر نقش دارند. اتهامات واردشده از سوی ترامپ علیه چین درباره ماده مخدر فنتانیل در حالی است که چین سال ۲۰۱۹، فنتانیل را در رده مواد مخدر تحت کنترل طبقه‌بندی کرد و سپس برخی مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید آن را نیز به این فهرست اضافه کرد. ۲ کشور درباره این اتهامات نتوانسته‌اند به یک نتیجه مشترک دست یابند.

چشم‌انداز ناامیدانه
با توجه به تمرکز رسانه‌های بین‌‎المللی بر سفر ترامپ به چین می‌توان گفت دیدار شی و ترامپ صرفاً یک نشست دوجانبه عادی نیست، بلکه تلاشی از سوی ترامپ برای همراه کردن چین در یک فضای پرتنش بین‌المللی است؛ فضای پرتنشی که تحت تاثیر جنگ با ایران به بی‌ثباتی در بازارهای انرژی، اقتصاد جهان و توازن قدرت میان آمریکا و چین منجر شده است، چون جنگ با ایران به افزایش قیمت سوخت، نارضایتی افکار عمومی در آمریکا و اختلافات سیاسی در واشنگتن منجر شده و در این شرایط ترامپ به دنبال یک موفقیت دیپلماتیک در پکن است اما اینکه آیا وی دستاوردی از سفر به چین خواهد داشت یا خیر را باید در زمینه‌های ساختاری روابط ۲ کشور جست‌وجو کرد. در واقع با وجود نمایش‌های تشریفاتی و استقبال رسمی از ترامپ در پکن، انتظار دستیابی به توافق‌های بزرگ اصلا بالا نیست، زیرا اختلافات ساختاری میان ۲ کشور همچنان عمیق است. با این حال هر ۲ طرف تلاش می‌کنند از تشدید تنش جلوگیری و کانال‌های گفت‌وگو را حفظ کنند.