امید صبوری:
انتخابات ریاست جمهوری و حوادث پس از آن در سال گذشته چنان نمود تأثیرگذاری در تمام عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی داشت که پیش‌بینی احتمال تغییر بارز جهت‌گیری‌ها در تحولات آینده هر حوزه چندان دور از ذهن نبود. این احتمال در حوزه سینما و هنر تصویر، بیشتر قرین یقین بود. برطبق همین پیش‌بینی‌ها، سینماگران در ماه‌های رفته بر این حوادث تلخ و شیرین بیش از پیش متمایل به ورود به حوزه «سینمای سیاسی» شده‌اند و این تمایل در مواردی رنگ عمل نیز به خود گرفته است. چه آنکه نه فقط صدور مجوز ساخت برای آثاری با رنگ و بوی سیاسی بیش از گذشته در اخبار نمود دارد که مستندسازان نیز در نشست اخیر خود با رئیس مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی بر این تمایل صحه گذاشتند و خلأ تولیدات سیاسی- اجتماعی در حوزه مستند را مورد تأکید قرار دادند. در همین زمینه گزارش‌های منتشر شده پیرامون ساخت آثاری با محور «سفرهای استانی» توسط سینماگران داخلی مهر تأیید دیگری بر احیای این تمایل است. تمایلی که با توجه و مدیریت صحیح پتانسیل تبدیل به رویکردی جدی و تأثیرگذار را داراست. در همین حوزه مرور چند اثر سینمایی که برای تبدیل شدن به پیشگامان احیای سینمای سیاسی ایران دورخیز کرده‌اند خالی از لطف نیست.
شاهمرادی‌زاده و «نامزد تقلبی»
در تازه‌ترین خبر منتشر شده پیرامون تولید آثار سیاسی- سینمایی، 2روزگذشته خبر رسید ابراهیم اصغری قصد تولید فیلمی تحت عنوان «نامزد تقلبی» به‌کارگردانی ماشاء‌الله شاهمرادی‌زاده را دارد که یک کار طنز سیاسی است و در آینده‌ای نزدیک کلید می‌خورد. ابراهیم اصغری در توضیح این پروژه گفت: بزودی فیلمنامه «نامزد تقلبی» را برای دریافت مجوز ساخت به معاونت سینمایی ارائه خواهیم کرد و به احتمال قوی اوایل تابستان این کار کلید خواهد خورد. وی افزود: «نامزد تقلبی» یک کار طنز سیاسی است که نگاهی به سوءاستفاده برخی جریانات از دفاع مقدس دارد که فیلمنامه آن را ماشاء‌الله شاهمرادی‌زاده نوشته و قرار است خود وی نیز کار را کارگردانی کند. این تهیه‌کننده سینما خاطرنشان کرد: «نامزد تقلبی» به نوعی اولین کاری است که در فضای سیاسی روز می‌گذرد و باتوجه به رویکرد طنزی که دارد به برخی از رفتارهای نادرست در زمینه سوءاستفاده از دفاع مقدس می‌پردازد که مذاکرات مقدماتی را برای حضور برخی از عوامل انجام داده‌ایم اما از آنجایی که قصد داریم در این پروژه از بازیگران مطرح استفاده کنیم، هنوز مذاکرات‌مان ادامه دارد. اصغری در خاتمه اظهار داشت: ما در تلاش هستیم تا اوایل تابستان «نامزد تقلبی» را جلوی دوربین ببریم که البته بخش زیادی از این موضوع به بازیگران مورد نظر ما بستگی دارد که در آن زمان در پروژه‌ای مشغول به کار نباشند.
سیاسی‌ترین فیلم سینمای ایران؟
اما نمی‌توان در این حوزه به مرور اخبار اقدام کرد و با نام «سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران» مواجه نشد؛ عنوانی که از سوی رسانه‌ها به تازه‌ترین ساخته سینمایی ابوالقاسم طالبی اطلاق شده است. براساس آخرین خبری که 2 روز گذشته درباره این فیلم منتشر شد، ابوالقاسم طالبی که قرار است «اینجا غبار روشن است» را با موضوع رخدادهای انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران مقابل دوربین ببرد، مرحله جدیدی از کار خود را آغاز کرد. این فیلم که تهیه‌کنندگی آن را محمد خزاعی به عهده دارد، چنانكه پیش‌تر گفته شده بود، قرار است برای تهیه اطلاعات لازم درباره چند و چون آن ایام به سراغ 4 نامزد ریاست جمهوری دوره دهم رفته و در مصاحبه‌هایی، مواد لازم را برای پرداخت هر چه بهتر سناریو فراهم آورد. بر این اساس، طالبی و چند تن از همکاران وی در ادامه روند تحقیقات خود، روز جمعه در دیداری 3 ساعته با محسن رضایی به گفت‌وگو نشست. در این دیدار، محسن رضایی با پاسخ به پرسش‌ها و ابهامات کارگردان به بیان تحلیل کلی خود از روند انتخابات ریاست‌جمهوری دهم از پیش از آغاز فعالیت‌های انتخاباتی تا مسائل پیش آمده پس از آن پرداخته است. در همین باره ابوالقاسم طالبی با بیان این نکته که در این دیدار مسائل و ناگفته‌های خوب و مفیدی طرح شده، گفت: در همین حین در حال رایزنی برای گرفتن وقت از 3 نامزد دیگر این انتخابات هستیم. «اینجا غبار روشن است» نام موقت فیلمی درباره حوادث پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال گذشته است که ابوالقاسم طالبی برای کارگردانی آن درخواست مجوز کرده است. درخواست پروانه ساخت این فیلم به تهیه‌کنندگی محمد خزاعی ارائه شده است. این فیلم به دلیل مضمون اعلام شده لقب سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را به خود نسبت داده و فیلمنامه‌اش هم‌اکنون در مرحله تحقیقات و نگارش است. ابوالقاسم طالبی کارگردان نام آشنای سینما و تلویزیون که چندی پیش مجموعه تلویزیونی پر سروصدا و موفق «به کجا چنین شتابان» را روی آنتن شبکه 5 سیما داشت، پیش از این نیز یکی از سیاسی‌ترین فیلم‌های سینمای ایران با عنوان «آقای رئیس‌جمهور» را بر پرده سینماها برده و در آخرین کار سینمایی خود، «دست‌های خالی» با بازی زنده‌یاد خسرو شکیبایی نیز به تبعات جنگ پرداخته بود.
«پایان نامه» کارگردان جوان
در کنار «سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران» عنوان دیگری نیز در جست‌وجوی اخبار این حوزه به چشم می‌آید که متعلق به تازه‌ترین فیلم سینمایی حامد کلاهداری است؛ «صریح‌ترین فیلم سیاسی ایران درباره حوادث بعد از انتخابات». این توصیف که با توجه به جوانی و انگیزه بالای کلاهداری چندان هم دور از انتظار نیست به نام فیلمنامه «پایان‌نامه» در رسانه‌ها ثبت شده‌است. براین اساس کلاهداری قصد دارد فیلم سینمایی «پایان‌نامه» را با موضوع حوادث پس از انتخابات، خردادماه کلید بزند. وی در تشریح این پروژه می‌گوید: در حال آماده‌سازی مقدمات فیلم جدیدم به نام «پایان‌نامه» هستم که با موضوع حوادث بعد از انتخابات تولید خواهد شد و فیلمی سیاسی و قطعا بسیار
پرسر و صدا خواهد بود. وی می‌افزاید: در حال حاضر برادرم هادی کلاهداری مشغول نوشتن این فیلمنامه با کمک مشاوران مختلف است و به عقیده من تاکنون فیلمی که با این صراحت درباره مسائل سیاسی صحبت کند در سینمای ایران نداشته‌ایم. کلاهداری اظهار داشت: قطعا ساخت این فیلم، دستاوردهای خوبی هم برای مردم و هم برای نظام جمهوری اسلامی دارد. کلاهداری تصریح کرد: بزودی درخواست پروانه ساخت این فیلم را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهم داد و اواسط خردادماه این فیلم را کلید می‌زنم. نکته جالب درباره کلاهداری اینکه نخستین فیلم کارنامه او نیز در فضایی مقابل دوربین رفت که شنیده‌ها حکایت از حال و هوای سیاسی آن داشت. «شکلات داغ» که در جشنواره بیست و هفتم رونمایی شد اگرچه چندان مورد توجه منتقدان و داوران قرار نگرفت اما با آنچه قرار بود باشد فاصله‌ای قابل توجه داشت. سجادپور که در‌آغاز راه تولید این پروژه عنوان تهیه‌کنندگی اثر را عهده‌دار بود در گفت‌وگویی درباره «شکلات داغ» تصریح کرده بود: بتازگی پروانه ساخت «شکلات داغ» را به کارگردانی حامد کلاهداری دریافت کردیم و ان‌شاءالله فیلمبرداری آن را در تهران شروع می‌کنیم. وی گفته بود: همزمان با فعالیت‌هایی که در زمینه انتخابات داشتیم، به روال معمول شغل تهیه‌کنندگی، مقدمات تولید فیلم سینمایی را فراهم آوردیم که به خاطر علاقه‌ای که به همکاری با نیروهای تازه نفس و فیلم اولی دارم، حامد کلاهداری را برای کارگردانی آن انتخاب کردم. سجادپور با اشاره به مضمون این فیلم اظهار کرده بود: فیلمنامه از فضای اجتماعی روز برخوردار است و سعی کردیم به بستر وقایع روز جامعه نزدیک باشد و موضوع آن فارغ زمان و مکان است. خط داستانی فیلم، درباره وقایع یک کافی شاپ است که در شرایطی که جامعه در انتظار واقعه بزرگ اجتماعی انتخابات ریاست جمهوری است، این کافی‌شاپ محل رفت و آمد اقشار مختلف جامعه است که تحت تأثیر ورود یک غریبه قرار می‌گیرند و این در روال عادی زندگی آنها تأثیر می‌گذارد. به رغم این توضیحات سجادپور اما فیلمی که به کارگردانی حامد کلاهداری و با نام «شکلات داغ» در جشنواره مقابل دوربین رفت همه چیز داشت جز حال و هوای روزهای انتخابات. با این حال انتظار می‌رود این دومین تجربه سینمایی کلاهداری باب ورود جدی او به عرصه فیلمسازی سیاسی را بگشايد.