گروه بینالملل: برخلاف آب و تابی که کاخ سفید درباره دستاورد سفر ترامپ به چین مطرح کرده است اما در داخل آمریکا بسیاری از ناظران و کارشناسان گفتهاند رئیسجمهور آمریکا با دست خالی از پکن بازگشت و نشستهای دونالد ترامپ با شی جین پینگ، هیچ پیشرفتی درباره مسائل کلیدی روابط ایالاتمتحده و چین نداشت.
به گزارش «وطن امروز»، تارنمای آمریکایی پلیتیکو در گزارشی درباره نتایج سفر ترامپ به پکن نوشت: به نظر میرسید ترامپ از تمام آنچه در طول سفر به چین، درباره آن بحث کرده بسیار راضی است اما اینکه ۲ طرف واقعا تا چه اندازه به توافق رسیدهاند، مشخص نیست. ترامپ از فروش ۲۰۰ هواپیمای بوئینگ به چین خبر داد اما این کمتر از نیمی از آنچه بود که برخی تحلیلگران و سرمایهگذاران انتظار داشتند. پکن هیچ یک از این توافقات را تأیید نکرد و شرکت بوئینگ نیز به درخواست تأیید این فروش پاسخ نداد.
رهبر چین همچنین درخواست ترامپ مبنی بر آزادی «جیمی لای» فعال به اصطلاح طرفدار دموکراسی و چهره سابق رسانهای زندانی در هنگکنگ را رد کرد. این در حالی است که ترامپ پیش از سفرش متعهد شده بود پروندههای لای و یک کشیش زندانی ناشناس را «مطرح» کند.
روزنامه گاردین نیز در گزارشی با تیتر «ترامپ چین را بدون هیچ پیشرفتی درباره ایران، تایوان یا هوش مصنوعی ترک کرد»، سفر وی به چین را فاقد دستاورد خواند.
عقبنشینی ترامپ از تایوان پس از هشدار شی
عقبنشینی ترامپ از مواضع آمریکا درباره تایوان از دیگر موضوعاتی است که توجه زیادی به آن شده است. «کریگ سینگلتون» از اعضای اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسیها نیز گفت ترامپ مایل است در برابر حساسیتهای رئیسجمهور چین درباره تایوان تسلیم شود.
تارنمای نشریه «ژاپنتایمز» هم در گزارشی اعلام کرد ترامپ پس از سفر به چین، تایوان را از اعلام استقلال برحذر داشت. بنا بر این گزارش، ترامپ پس از هشدار شی، در جریان دیدار با وی در پکن مبنی بر اینکه هرگونه اقدام نادرست درباره این جزیره میتواند ایالاتمتحده و چین را به سمت درگیری سوق دهد، به تایوان درباره اعلام رسمی استقلال هشدار داد.
نشریه چاپ توکیو در ادامه نوشت: ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا سیاست آمریکا در قبال تایوان تغییر کرده است، گفت: «هیچ چیز تغییر نکرده است». با این حال وی تصریح کرد با اعلام استقلال تایوان مخالف است؛ موضعی که به نظر میرسد هرگونه لزوم دفاع ایالاتمتحده از این جزیره در صورت حمله چین را تحتالشعاع قرار میدهد.
ترامپ در مصاحبه با فاکسنیوز که روز جمعه پخش شد، درباره تایوان گفت: «من دنبال این نیستم که کسی مستقل عمل کند؛ من دنبال این نیستم که برای جنگیدن در یک جنگ، نیروهای نظامی (آمریکایی) را ۹۵۰۰ مایل (۱۵ هزار و ۲۹۰ کیلومتر) آنسوتر اعزام کنم. میخواهم آنها آرام بگیرند، میخواهم چین آرام بگیرد».
بنا بر این گزارش، تایوان مهمترین موضوع مذاکرات میان رهبران چین و آمریکا در جریان این سفر بود اما آمریکا درباره آن به هیچ نتیجهای نرسید.
چرا دست خالی؟
کارشناسان زیادی معتقدند بازگشت دست خالی ترامپ از سفر چین ناشی از آن است که آمریکا کارت بازی و قدرت خود در برابر چین را از دست داده و واشنگتن ابزاری برای نفوذ بر پکن ندارد. روزنامه لبنانی الاخبار در این ارتباط نوشت: سفر رئیسجمهور آمریکا به پکن، محدودیت توان آمریکا در تحمیل شرایط خود را نشان داد و نقطه عطفی در آشکار شدن افول آمریکا در صحنه بینالمللی بود.
بر اساس گزارش الاخبار، در حالی که ترامپ تلاش میکرد جو بایدن، سلف خود را به خاطر این افول سرزنش کند، ناظران خاطرنشان کردند پیامهای این سفر منعکسکننده تحولات عمیقی بود که خود آمریکا با آن روبهرو است، از جمله ظهور مداوم قدرتهای رقیب بینالمللی.
کارشناسان روابط بینالملل نیز معتقدند پکن با عملگرایی سرد به فشارهای آمریکا پاسخ داد و هیچ امتیاز قابل توجهی درباره موضع خود در قبال تهران یا در قبال درگیریهای بینالمللی ارائه نداد. در عوض، مراقب بود رابطه خود با واشنگتن را در چارچوب منافع متقابل حفظ کند.
گزارشها نیز نشان میدهد در حالی که حجم تجارت و تبادل اقتصادی بین آمریکا و چین به ۵۰۰ میلیارد دلار نزدیک میشود، آمریکا هر روز با وضعیت دشوارتری برای فائق آمدن بر چین روبهرو است. در مقابل، چین معتقد است وزن اقتصادی رو به رشد و گسترش حضور سیاسی و فناوریاش، به آن حق طبیعی برای مشارکت در شکلدهی نظم جهانی را میدهد. همچنین روابط چین و ایران در چارچوب یک مشارکت استراتژیک بلندمدت جا دارد. این مشارکت محدود به همکاری اقتصادی، انرژی و سرمایهگذاری نیست، بلکه به همگرایی سیاسی عمیق در دیدگاههای آنها درباره نظم بینالمللی و رد هژمونی آمریکا، بویژه در غرب آسیا که یکی از برجستهترین عرصههای رقابت بینالمللی است، گسترش مییابد و هر ۲ طرف مشتاق توسعه هماهنگی مداوم و چندلایه با هدف یافتن سازوکارهایی برای دور زدن تاکتیکهای فشار آمریکا، از طریق تجارت با ارزهای محلی، شبکههای حملونقل و انرژی یا همکاری سیاسی در سازمانها و بلوکهای بینالمللی هستند.
رزمایشهای نظامی مشترک و هماهنگی امنیتی تدریجی بین پکن و تهران، نشاندهنده سطحی از اعتماد استراتژیک است که از روابط سنتی بین ۲ کشور که تنها به منافع جزئی محدود میشود، فراتر میرود.