گروه بینالملل: کمتر از ۳ ماه پیش، رئیسجمهور آمریکا با آغاز جنگی تمامعیار علیه ایران، مدعی شد به دنبال نابودی کامل برنامه هستهای تهران، محدودیت گسترده تعداد و برد موشکهای ایران، تغییر رفتار منطقهای ایران، از بین بردن گروههای مختلف جبهه مقاومت در منطقه و حتی تغییر حکومت ایران است اما اکنون حتی به اعتقاد بسیاری از جمهوریخواههای تندرو آمریکا، ترامپ به هیچ کدام از اهداف ادعایی خود علیه ایران نرسیده و در وضعیتی قرار دارد که ناچار به توافق با ایران است.
به گزارش «وطن امروز»، ماهنامه آمریکایی «آتلانتیک» در مطلبی به قلم «دیوید فروم» از چهرههای محافظهکار و بهشدت جمهوریخواه آمریکا، با اشاره به شکست رئیسجمهور آن کشور در برابر ایران نوشت: «چرا ترامپ باخت؟». نویسنده توضیح میدهد به اعتقاد او جنگ با ایران به یک شکست سیاسی، راهبردی و حتی شخصی برای ترامپ تبدیل شده است، چون او بدون هیچ دستاوردی در به در دنبال یک توافق برای پایان جنگ با ایران است اما تهران نشان داده چندان تمایلی به توافق با ترامپ نداشته است.
به نوشته نویسنده آمریکایی، ترامپ وارد جنگی گسترده با ایران شد در حالی که نه هدف مشخصی داشت، نه استراتژی روشنی برای پایان جنگ و نه برنامهای برای ایران. او از یک طرف شعار سقوط حکومت جمهوری اسلامی را میداد و از طرف دیگر در نهایت به دنبال توافق با همان حکومت حرکت کرد! ترامپ که خواستار «تسلیم بیقید و شرط» ایران بود، حالا در حال مذاکره برای خروج از جنگ است و بیشتر در پی توافقی است که به خواستههای تهران امتیاز خواهد داد و ایران را بر نفت خلیج فارس مسلطتر از قبل خواهد کرد.
بخش زیادی از متن مقاله آتلانتیک که همزمان با اعلام توافق احتمالی ترامپ با ایران منتشر شد، بر شخصیت ترامپ متمرکز است و نویسنده آمریکایی استدلال میکند وی فرآیندهای حرفهای سیاست خارجی آمریکا را تضعیف کرده و بیشتر به افراد وفادار به خودش تکیه دارد تا متخصصان.
نویسنده تأکید میکند ترامپ در طول جنگ و پس از جنگ با ایران، مرتب مواضعش را تغییر داده: یک روز تهدید به نابودی کامل ایران میکرد، روز بعد از مذاکره حرف میزد، سپس دوباره تهدید نظامی میکرد، بعد ناگهان درباره توافق احتمالی سخن میگفت و همین رفتار باعث شد ایران متوجه شود ترامپ تحمل جنگ طولانی را ندارد و بیشتر دنبال «خروج آبرومندانه از جنگ» است.
فروم نوشت: ترامپ دچار ضعف روانی است و همزمان تورم قیمت انرژی، آشفتگی بازارها، انتخابات میاندورهای پیش روی کنگره، سقوط در نظرسنجیها و فرسایشی شدن جنگ، باعث عقبنشینی وی شد و ایران هم فهمید اگر تسلیم نشود، آمریکا عقبنشینی خواهد کرد و تهران نیز همین کار را کرد.
مقاله افزود: آمریکا با توافق احتمالی با ایران از اهداف اولیهاش عقب نشست و اکنون به جای تمرکز بر توان هستهای ایران به دنبال باز شدن تنگه هرمز، کنترل قیمت نفت و نوعی توافق موقت است و همین تغییر اهداف، نشانه شکست راهبردی ترامپ در برابر ایران است.
مقاله آتلانتیک توضیح میدهد حتی بخشی از جمهوریخواهان هم از روند مذاکرات ناراضی هستند، چون آمریکا در تحقق اهداف سیاسی و راهبردیاش شکست خورد و ایران توانست موقعیت خود را حفظ کند. ماهنامه فوق نوشت: ترامپ نتوانست اراده سیاسی ایران را بشکند و در نهایت مجبور شد از مواضع اولیهاش عقبنشینی کند و این نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا نه فقط در جنگ، بلکه در مدیریت بحران و رهبری استراتژیک هم شکست بزرگی خورد.
نویسنده جمهوریخواه در پایان مطلب خود نوشت: ترامپ هرگز توجیهی برای جنگ با ایران ارائه نکرد و از کنگره تاییدیه نگرفت. چشمانداز او از ریاست جمهوری، استبدادی و پولدزدانه است: دستور بده، پول بگیر، از چاپلوسی لذت ببر و برای خود بنا بساز. حالا جنگ با شرایط نامطلوب برای آمریکا در حال پایان است، چون ترامپ زودباور و خودفریب است. او یک کلاهبردار است که قربانی حقه خودش میشود. به نظر میرسد واقعا خودش را متقاعد کرده پیروزی بزرگی به دست آورده اما دیگران چنین چیزی را باور نمیکنند!
شاید آینده!
عدم دستیابی ترامپ به اهداف خود در جنگ علیه ایران و تقلای او برای توافق با ایران، در دیگر رسانههای آمریکا نیز مورد انتقاد شدید قرار گرفت. از جمله روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی نوشت کاخ سفید برای بازگشایی تنگه هرمز و جلوگیری از تشدید بحران انرژی، ناچار شده مهمترین خواستههای خود را فعلاً به مذاکرات آینده موکول کند.
نیویورکتایمز در ادامه آورد: برای رئیسجمهوری که تنها ۱۱ هفته پیش گفته بود هیچ توافقی با ایران وجود نخواهد داشت مگر تسلیم کامل، توافق احتمالی فعلی فاصله زیادی با آن شعارها دارد و حتی ترامپ ناچار شده لحن خود را در برابر ایران تغییر دهد. این گزارش میافزاید: تا چند روز پیش، ترامپ اصرار داشت بدون حل موضوع هستهای وارد هیچ توافقی نخواهد شد اما در نهایت عقبنشینی کرد، چون بازگشایی تنگه هرمز ضروری بود و همزمان کاخ سفید تازه متوجه پیچیدگی مذاکره بر سر تأسیسات عظیم هستهای ایران شده است.
روزنامه واشنگتنپست هم در گزارشی درباره توافق احتمالی نوشت: رئیسجمهور آمریکا در حال نزدیک شدن به راهی برای خروج از جنگ با ایران است اما توافق مورد ادعای ترامپ فاصله زیادی با «تسلیم کامل» مورد نظر او در ابتدای جنگ دارد و به نظر میرسد وی و مشاورانش به این نتیجه رسیدهاند که ازسرگیری حملات نظامی برای تحمیل شروط سختتر، ریسک بسیار بزرگی برای اقتصاد جهان و همچنین آینده سیاسی ترامپ دارد.
موقعیت دشوار ترامپ
توافق احتمالی ترامپ با ایران با واکنشهای زیادی در کنگره آمریکا مواجه شده و بسیاری از حامیان وی و نمایندگان جنگطلب از جمله «تد کروز» و «راجر ویکر» از چراغ سبز ترامپ نسبت به توافق با ایران شوک شده و ترامپ را به دلیل عقبنشینی در برابر ایران مورد انتقاد قرار دادهاند.
حال به نظر میرسد ترامپ در تلاش است کنگره را از شوک عقبنشینی در برابر ایران بیرون بیاورد و «اندرو دسیدریو» خبرنگار ویژه کنگره از درخواست رسمی کاخ سفید از نمایندگان کنگره برای حمایت از توافق احتمالی با ایران خبر داده است. دسیدریو، خبرنگار کنونی ویژه کنگره آمریکا در رسانه آمریکایی «پانچباول نیوز» (Punchbowl News) که پیشتر در روزنامه پلیتیکو (Politico) فعالیت داشت، گزارش داد کاخ سفید از قانونگذاران جمهوریخواه خواسته آخر این هفته در حمایت از توافق در حال شکلگیری با ایران توئیت کنند.
وی افزود: برخی این کار را انجام دادهاند اما به گفته یکی از دستیاران ارشد جمهوریخواه، برخی دیگر از بازگشت از تعطیلات کنگره واهمه دارند، چون باید از این توافق که به منزله پذیرش خواستههای ایران است، دفاع کنند.
پانچباول نیوز در گزارشی با عنوان «جمهوریخواهان نسبت به توافق احتمالی ترامپ با ایران نگران هستند»، نوشت: بسیاری از جمهوریخواهان عمیقاً در مورد این توافق دچار سردرگمی هستند، چون ترامپ ناگهان از همه تهدیدات خود علیه ایران عقب نشست و از اعلام توافق با تهران خبر داد!
ترامپ که در آمریکا و در میان همحزبیهای خود
به خاطر عقبنشینی در برابر ایران زیر فشار قرار دارد، با حمله تند به منتقدانش از هر ۲ حزب دموکرات و جمهوریخواه، گفت هرگونه توافق احتمالی متفاوت از توافقات دورههای گذشته است. رئیسجمهور آمریکا برخی چهرههای جمهوریخواه از جمله «تام تیلیس»، «بیل کسیدی» و «توماس مایسی» را که کاخ سفید را به عقبنشینی در برابر تهران متهم کردهاند، هدف حملات لفظی قرار داد و آنها را سیاستمدارانی ضعیف، بیاثر و «بیوفا» توصیف کرد.
راهی جز توافق نمانده!
در آمریکا بسیاری از کارشناسان معتقدند شرایط اقتصادی و تورم سوخت در آمریکا به مرحله بحرانی رسیده و ترامپ راهی جز توافق با ایران ندارد. در همین ارتباط روزنامه آمریکایی پلیتیکو در گزارشی با اشاره به اینکه میانگین قیمت بنزین در آمریکا به بیش از ۴ دلار و در برخی ایالتها مانند واشنگتن حتی به بیش از ۵ دلار در هر گالن رسیده، نوشت: افزایش قیمت بنزین در آمریکا یک فاجعه سیاسی ملی برای کاخ سفید است و در این وضعیت ترامپ راهی جز بازگشت به میز مذاکره با ایران ندارد.
روزنامه «فایننشالتایمز» چاپ انگلیس هم در گزارشی هشدار داد ادامه جنگ علیه ایران و بالا ماندن نرخ سود اوراق قرضه دولتی ایالات متحده، میلیاردها دلار به پرداختهای بهره بدهی آمریکا اضافه و مالیاتدهندگان آمریکایی را با هزینههای هنگفت اضافه مواجه میکند و در این وضعیت کاخ سفید ناچار به توقف جنگ و توافق با ایران است. در گزارش فایننشالتایمز آمده است: هزینه استقراض دولت آمریکا پس از ۳ ماه درگیری در خاورمیانه به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۷ رسیده است، زیرا سرمایهگذاران به دلیل نگرانی از افزایش تورم ناشی از جنگ، سود بیشتری را از دولت طلب میکنند و این مساله فشار سنگینی بر بودجه آمریکا وارد میکند.
اذعان به قدرت ایران
بسیاری از تحلیلگران و نظریهپردازان برجسته روابط بینالملل در آمریکا نیز بر پیروزی تهران و شکست واشنگتن در نبرد اخیر صحه گذاشته و گفتهاند سایر کشورها در منطقه توانایی به چالش کشیدن ایران را ندارند. پروفسور «جان مرشایمر» نظریهپرداز برجسته روابط بینالملل و استاد دانشگاه شیکاگو، در اظهاراتی در جریان یک مصاحبه با اشاره به تجاوز نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، گفت: وقتی ایالات متحده و اسرائیل باهم با همه توان خود در طول ۴۰ روز حملات هوایی نتوانستند ایران را شکست دهند، کشورهای کوچک منطقه شانس بسیار کمی برای پیروزی در یک رویارویی مستقیم با تهران خواهند داشت.
وی با بیان اینکه امارات در تجاوز علیه ایران با آمریکا و اسرائیل همکاری کرد و به سمت جنگ رفت، افزود: اگر امارات عربی متحده وارد جنگ با ایران شود، تهران میتواند با هدف قرار دادن تأسیسات آبشیرینکن و زیرساختهای انرژی این کشور، امارات را به طور کامل نابود کند.
مرشایمر خاطرنشان کرد: ابوظبی به جای همسویی با تجاوز واشنگتن و تلآویو علیه تهران، باید برای برقراری یک رابطه کاری با ایران تلاش کند، چون ایران توانست قدرت خود در منطقه را پس از جنگ تحمیلشده اخیر آمریکا تثبیت کند.
وی همچنین درباره وضعیت بغرنج فعلی برای ترامپ گفت: اگر اکنون به توافق نرسیم و به مسیر فعلی خود با محاصره ادامه دهیم، این وضعیت تا اواخر تابستان پیامدهای ویرانگری خواهد داشت. به همین دلیل است که اکنون روی ترامپ فشار است تا غائله را ختم کند. مرشایمر تصریح کرد: ترامپ میداند ما از نظر اقتصادی داریم به سرعت به سمت پرتگاه حرکت میکنیم.
نظم جدید منطقه پس از توافق با ایران
تحلیلگران و رسانههای عرب منطقه نیز توافق احتمالی با ایران را به منزله شکست واشنگتن از تهران و شکلگیری نظم جدید منطقهای توصیف کردهاند. روزنامه لبنانی «الاخبار» در مطلبی به قلم «حسین ابراهیم» نوشت: با نزدیک شدن به تفاهم آمریکایی- ایرانی، به نظر میرسد منطقه در آستانه یک نظم جدید است که به دههها تحریم و جنگ علیه تهران پایان میدهد و افول پروژه هیمنه اسرائیل را به نفع توازنهای پیچیدهتر ایران تثبیت میکند.
روزنامه لبنانی افزود: با امضای قریبالوقوع یادداشتتفاهم بین ایران و آمریکا، کل منطقه در حال آماده شدن برای ورود به دوران جدیدی است که از زمان انقلاب اسلامی ایران تاکنون بیسابقه است و پیشبینی میشود ایران برای اولین بار از سال ۱۹۷۹ از تحریمها، محاصرهها و جنگها رهایی یابد. این آزادی پس از یک دوره فشار، از جنگ ایران و عراق در سالهای ۱۹۸۸ - ۱۹۸۰ تا جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران حاصل میشود.
الاخبار افزود: در اصل، این توازن جدید قدرت بر این واقعیت استوار است که آمریکا و اسرائیل نتوانستند با زور به اهداف جنگی خود دست یابند و از آنجا که این اهداف اساساً اسرائیلی هستند، تلآویو بازنده اصلی این توافق خواهد بود.
رسانه لبنانی ادامه داد: طبیعی است ایران، پس از رهایی از تحریم و جنگ، نقش بیشتری در بازسازی ساختار امنیتی منطقه داشته باشد. همچنین طبیعی است روابط ایران و همسایگانش در خلیج فارس مثبتتر شود، مگر با همسایگانی که همچنان روی تلاشهای جدید اسرائیل برای هدف قرار دادن تهران به هر نحوی قمار میکنند؛ همانطور که در مورد ابوظبی در طول جنگ ۴۰ روزه اتفاق افتاد.
روزنامه انگلیسی «گاردین» نیز در تحلیلی به بررسی اثرات جنگ آمریکا و رژیم علیه ایران بر کاهش اعتماد به واشنگتن در منطقه غرب آسیا پرداخت و در این ارتباط نوشت: منطقه در حال تغییر شکل دادن برای تطابق با قدرت کاهشیافته ایالات متحده است. «آندریاس کریگ» دانشیار کالج کینگز لندن به گاردین گفت: «احتمالاً روزهای پایانی امپراتوری آمریکا در خاورمیانه را میبینیم. در سراسر خلیج فارس، سرخوردگی کامل از نفوذ آمریکا و توانایی ایالات متحده برای رهبری وجود دارد».
شکست واشنگتن در برابر صبر تهران
در میان تحلیلگران، شکست آمریکا در برابر مقاومت ایران مورد اشاره بسیاری قرار گرفته است. یکی از سیاستمداران عراقی با اشاره به روند مذاکرات آمریکا و ایران گفت: صبر و استقامت تهران در مذاکرات به میزبانی پاکستان منجر به شکست آمریکا و ارتش آن شد. بر اساس گزارش تارنمای المعلومه، «ضاری الدلیمی» تاکید کرد: ایران با خرد جمعی تیم مذاکرهکننده خود، پیروزیاش را بر بزرگترین ارتشهای جهان ثابت کرد.
وی اظهار کرد: اخبار رسیده از ایران نشان میدهد این کشور ترامپ را مجبور به پذیرش بیقید و شرط شروطش کرده است و صبر و استقامت ایران در مذاکرات به میزبانی پاکستان منجر به شکست آمریکا و ارتش آن شد.
سیاستمدار عراقی تاکید کرد: ایران با توجه به شجاعت و پایداریای که در این رویارویی از خود نشان داد و به نفع آن تمام شد، خود را به عنوان کشور و دولتی بزرگ ثابت کرده است که مردمش باید به آن افتخار کنند. ملتهای بزرگ اینگونه هستند که وقتی استقامت میکنند، بدون شک پیروزی چشمگیری به دست میآورند. آمریکا در نهایت تسلیم شد و به شروط ایران تن داد و ایران در جنگ پیروز شد.