گروه بینالملل: 20 سال پس از افشای مرگ با شکنجه غیرانسانی صدها زندانی در بند آمریکا در سیاهچالهای قرون وسطایی زندان گوآنتانامو و افشای رسوایی رفتار ضد حقوق بشری ماموران دولت تروریست آمریکا در این زندان، نام گوآنتانامو بار دیگر به خبرها بازگشته اما این بار نه به خاطر آن زندان بدنام، بلکه پایگاه دریایی گوآنتانامو که تأسیسات نظامی آمریکا در آن واقع شده است، بهتازگی در میانه تشدید تنشها میان آمریکا و کوبا، میزبان دیدار مقامات ارشد نظامی ۲ کشور شده است.
به گزارش «وطن امروز»، پایگاه نیروی دریایی خلیج گوآنتانامو یا ایستگاه نیروی دریایی خلیج گوآنتانامو که به گیتمو هم مشهور است، از پادگانهای آمریکا در خلیج گوآنتاناموی کوبا است؛ پایگاهی که آمریکا سال ۱۹۰۳ میلادی در ازای ۲۰۰۰ دلار آن را تا سال ۱۹۳۴ که از آن زمان به ۴۰۸۵ دلار افزایش یافت، برای استفاده به عنوان ایستگاه سوختگیری و نیروی دریایی از دولت وقت کوبا اجاره کرد. این پایگاه در کرانه خلیج گوآنتانامو در انتهای جنوب شرق کوبا واقع شده و قدیمیترین پایگاه نیروی دریایی آمریکا در خارج از آن کشور است.
از زمان انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹، دولت کوبا به طور پیوسته به حضور آمریکا در گوآنتانامو اعتراض کرده و حضور نظامی آمریکا در آن منطقه را بر اساس حقوق بینالملل غیرقانونی دانسته است. هاوانا، آمریکا را متهم کرده غصب گوآنتانامو را به زور به کوبا تحمیل کرده است. وزیر خارجه کوبا سال ۲۰۱۳ در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد از آمریکا خواست پایگاه و «قلمرو غصبشده» گوآنتانامو را به هاوانا برگرداند؛ درخواستی که تاکنون از سوی واشنگتن بیپاسخ مانده اما طی چند روز گذشته و همزمان با تشدید تنشها میان کوبا و آمریکا، این جزیره به محل دیدار مقامات نظامی ۲ کشور تبدیل شده است. خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد ژنرال «فرانسیس دونووان» فرمانده ستاد جنوبی ارتش آمریکا، در دیداری کمسابقه با مقامهای ارشد نظامی کوبا در حاشیه پایگاه دریایی آمریکا در خلیج گوآنتانامو ملاقات کرده است. به گفته این مقام آمریکایی، دونووان در این نشست کوتاه درباره مسائل مربوط به امنیت عملیاتی با هیات کوبایی گفتوگو کرده است.
بر اساس این گزارش، هیات کوبا به ریاست ژنرال «روبرتو لگرا سوتولونگو» معاون اول وزیر نیروهای مسلح و رئیس ستاد کل ارتش کوبا در این دیدار حضور داشته است.
ملاقات مقامات نظامی آمریکا و کوبا در گوآنتانامو تنها چند روز پس از آن انجام شد که «میگل دیاز کانل» رئیسجمهور کوبا، هشدار داد هر گونه حمله نظامی آمریکا به این کشور «به حمام خونی با پیامدهای غیرقابل محاسبه» منجر خواهد شد.
دیدار اخیر در گوآنتانامو دستکم دومین دیدار سطح بالای مقامهای ارشد آمریکا و کوبا در هفتههای گذشته به شمار میرود. «جان راتکلیف» رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، اوایل ماه می به هاوانا سفر و در دیداری نادر با مقامهای وزارت کشور کوبا و رؤسای دستگاههای اطلاعاتی این کشور ملاقات کرده بود.
جزئیات بیشتری درباره محتوای مذاکرات یا نتایج احتمالی این دیدارها منتشر نشده، اما این دیدارها در حالی انجام شده که روابط واشنگتن و هاوانا طی دهههای گذشته عمدتاً پرتنش بوده و تماسهای مستقیم نظامی میان ۲ طرف به ندرت انجام میشد. در حال حاضر نیز دیدارها میان هیاتهای کوبا و آمریکا در شرایطی انجام شده که رئیسجمهور آمریکا طی هفتههای گذشته بارها کوبا را به تجاوز نظامی تهدید کرده است و حال به نظر میرسد ترامپ در حال شدت بخشیدن به تحرکات خود در ارتباط با کوباست.
تشدید تنش با هاوانا پس از شکست در هرمز
آمریکا در چند هفته گذشته حضور نظامی خود را در نزدیکی سواحل کوبا افزایش داده است و هفته گذشته نیز ناو هواپیمابر یواساس نیمیتز و گروه رزمی همراه آن وارد منطقه کارائیب شدند؛ تحرکاتی که از سوی دیگر همزمان است با تقلای ترامپ برای توافق با ایران و همین همزمانی باعث افزایش گمانهزنیها درباره ارتباط تنش نظامی با کوبا پس از بنبست ترامپ در تنگه هرمز شده است.
«اوون جونز» کارشناس انگلیسی درباره ارتباط تشدید تنش نظامی آمریکا با کوبا همزمان با بنبست ارتش آمریکا در برابر ایران گفت: به قول فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، آمریکا در برابر ایران تحقیر شد اما این تحقیر اشتهای ترامپ برای درگیری جدید را کاهش نداده و وی به دنبال ماجراجویی نظامی در جاهای دیگر برای سرپوش گذاشتن بر جنگ بینتیجه با ایران است.
روزنامه گاردین نیز در یادداشتی نوشت: ترامپ و تیمش خود را متقاعد کردهاند فتح جزیره کوبا که تقریباً ۷ دهه در برابر واشنگتن مقاومت کرده و با ۱۱ میلیون نفر جمعیت این روزها زیر فشار سخت تحریمهای اقتصادی آمریکا بهشدت آسیب دیده است، میتواند شکست بارز آمریکا در خلیج فارس در برابر ایران 90 میلیونی را کمرنگ کند و هاله برتری نظامی ایالات متحده را بار دیگر پس از تحولات بینتیجه در خلیج فارس احیا کند.
اظهارنظرهای این روزهای ترامپ هم نشان میدهد او بهشدت دنبال نشان دادن یک دستاورد از خود پس از شکست در برابر ایران است. ترامپ در اظهارنظری مدعی شده شاید بتواند افتخار تصرف کوبا را داشته باشد و این موضعگیری او نشان میدهد رئیسجمهور جنجالی آمریکا این روزها چشم به کوبا دوخته است.
اشغال کوبا آسان است؟
اگرچه جنگ اقتصادی ایالات متحده علیه کوبا تا حد قابل توجهی توانسته فشار زیادی روی شهروندان کوبایی وارد آورد اما این تحریمها تازگی ندارد و کوباییها حدود ۷۰ سال است در حال دست و پنجه نرم کردن با تحریمهای آمریکا هستند. با این حال به نظر میرسد آمریکاییها روی فشار اقتصادی به عنوان زمینه لازم برای مداخله نظامی در کوبا حساب کردهاند ولی آیا واقعا ترامپ به صرف وجود فشار اقتصادی در کوبا میتواند روی تجاوز نظامی موفق علیه کوبا حساب کند؟
حتی با وجود شرایط سخت اقتصادی نیز بسیاری از شهروندان کوبایی مخالفت خود را با هر گونه تجاوز آمریکا اعلام کردهاند. یک نقاش کوبایی به خبرنگار گاردین گفت: «کوباییها همیشه از خودشان دفاع کردهاند؛ با قمه، با چوب». او در ادامه افزود این یک سنت کوبایی است که به قرن شانزدهم برمیگردد، به رهبر بومیان هاتوی که با مهاجمان اسپانیایی جنگید. نقاش کوبایی همچنین گفت: «فکر نمیکنم هیچ آمریکاییای بتواند به اینجا بیاید و سعی کند اراده خود را تحمیل کند، زیرا تاریخ به آنها نشان داده نمیتوانند در کوبا دوام بیاورند».
شاید تصور آمریکاییها از حمله به کوبا این باشد که این کشور از نظر نظامی و جغرافیایی، تواناییای قابل مقایسه با ایران را ندارد اما این وضعیت بدان معنا نیست که اگر واشنگتن بخواهد به کوبا حمله و آن را اشغال کند، مقاومت و جنگی در کوبا در کار نخواهد بود. قابل توجه است که وقتی ایالات متحده زمستان سال گذشته برای ربایش رئیسجمهور ونزوئلا به کاراکاس حمله کرد، ۳۲ سرباز کوبایی حین مقاومت جان باختند و دهها نفر هم زخمی شدند، پس اگر سربازان کوبایی برای ونزوئلا به عنوان کشور همسایه خود حاضر به مقاومت شدند، برای حاکمیت ملت خود چه خواهند کرد؟ بیتردید مقاومت در برابر هر گونه حمله احتمالی آمریکا به کوبا مسالهای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت.
ساختار نظامی کوبا نیز موضوع سادهای نیست که آمریکا بتواند آن را براحتی نادیده بگیرد. «دنیل دپتریس» از اعضای اندیشکده اولویتهای دفاعی واشنگتن در یادداشتی در تارنمای آمریکایی ام.اس نَوْ درباره وضعیت کوبا در برابر تهاجم نظامی آمریکا نوشت: «حزب کمونیست کوبا متحدتر و بادوامتر از دولت مادورو است، به این معنی که تلاشهای آمریکا برای ایجاد شکاف در آن با جستوجوی یک جانشین انعطافپذیر دشوار خواهد بود. ترامپ شاید بتواند بهسرعت درگیر یک مداخله خونین و بیثباتکننده دیگر این بار در کوبا شود اما نمیتواند صفوف مستحکم دولت حاکم بر کوبا را بشکند و کار در هاوانا برای نیروهای آمریکایی بسیار دشوار خواهد بود».
ترامپ در پی دستاوردسازی!
با این حال جدا از اینکه مداخله احتمالی آمریکا در کوبا در نهایت چگونه پیش خواهد رفت، حمله آمریکا به یک کشور دیگر، نشاندهنده بیتوجهی فزاینده ترامپ به افکار عمومی جهان و حتی افکار عمومی آمریکاست. بسیاری از کارشناسان گفتهاند جنگ با ایران بزرگترین اشتباه دوران سیاسی ترامپ بود که به تورم قیمت بنزین در آمریکا منجر شد و شهروندان آمریکایی را خشمگین کرد. در حال حاضر یک مداخله نظامی دیگر این بار علیه کوبا، بیتردید با مخالفتهای بسیاری از جمله در خود آمریکا مواجه خواهد شد.
نظرسنجی YouGov که بهتازگی انجام شده، نشان میدهد بیشتر آمریکاییها با محاصره نفتی کوبا توسط ترامپ مخالفند و ۶۱ درصد شهروندان آمریکا نیز با استفاده از نیروی نظامی ایالات متحده برای حمله به کوبا هم بهشدت مخالفند.
درباره جنگ علیه ایران نیز مخالفتهای زیادی در آمریکا وجود داشت اما ترامپ بدون توجه به مخالفتها خود را در باتلاق جنگ در خلیج فارس انداخت و اکنون که توان خارج شدن از وضعیت جنگی در برابر ایران را ندارد و به گفته بسیاری از کارشناسان در بنبست تنگه هرمز گرفتار شده، آخرین کارت بازی خود را در کوبا میبیند، با این تصور که شاید با کارت جنگ علیه کوبا و سرنگونی دولت هاوانا بتواند دستاوردی برای خود رقم بزند، هرچند مردم کوبا نیز نشان دادهاند براحتی تسلیم نخواهند شد.