شعله‌های خشم

حسین کیامنش: در بحبوحه جنگ ۴۰ روزه آمریکا علیه ایران، یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت‌نمایی واشنگتن در منطقه، ناو هواپیمابر «جرالد فورد» بود؛ پیشرفته‌ترین و گران‌ترین ناو هواپیمابر ارتش تروریست آمریکا که با ارزشی بالغ بر ۱۳ میلیارد دلار، مثلا نماد برتری دریایی ایالات متحده است. این ناو در روزهای آغازین جنگ، نقش محوری در اجرای حملات هوایی علیه اهداف ایرانی ایفا می‌کرد و جنگنده‌های مستقر بر آن به صورت مستمر در عملیات‌های تجاوزکارانه مشارکت داشتند. با این حال، حادثه‌ای که اسفندماه گذشته برای این ناو رخ داد، تصویری متفاوت از واقعیت‌های میدانی جنگ را آشکار کرد؛ تصویری که حالا شبکه سی‌ان‌ان با انتشار اسناد و تصاویر جدید، ابعاد تازه‌ای از آن را فاش کرده است. ماجرا از آنجا آغاز شد که اواسط ماه مارس، همزمان با حضور ناو جرالد فورد در عملیات‌های نظامی علیه ایران، آتش‌سوزی گسترده‌ای در یکی از بخش‌های داخلی آن رخ داد. همان زمان، نیروی دریایی متجاوز آمریکا با انتشار بیانیه‌ای کوتاه تلاش کرد اهمیت حادثه را کمرنگ جلوه دهد. در این بیانیه ادعا شد آتش مهار شده، تنها ۲ ملوان دچار جراحات سطحی شده‌اند و مهم‌تر از همه، ناو همچنان «کاملاً عملیاتی» است. این روایت به گونه‌ای طراحی شده بود که چنین القا کند حادثه تأثیر قابل توجهی بر مأموریت‌های جرالد فورد نداشته است. گذشت زمان اما نشان داد واقعیت با روایت رسمی فاصله قابل توجهی دارد. نخستین نشانه‌ها زمانی آشکار شد که رسانه‌های آمریکایی گزارش دادند ناو فورد ناچار شده برای انجام تعمیرات به پایگاه دریایی آمریکا در بندر کرت یونان منتقل شود؛ اتفاقی که به خودی خود با ادعای «عملیاتی بودن کامل» ناو همخوانی نداشت. در همان مقطع مشخص شد آتش‌سوزی موجب اختلال در بخشی از مأموریت‌های ناو شده و این شناور مدتی از چرخه عملیات‌های رزمی فاصله خواهد گرفت. اکنون گزارش جدید سی‌ان‌ان پرده از ابعاد بسیار گسترده‌تر حادثه برداشته است. تصاویر ویدئویی‌ای که این شبکه تلویزیونی آمریکایی به صورت اختصاصی منتشر کرده، نشان می‌دهد محل استراحت خدمه به طور کامل در آتش سوخته است. تخت‌های خواب ملوانان به توده‌هایی از فلزات پیچ‌خورده و سوخته تبدیل شده، سقف بخش‌های آسیب‌دیده بر اثر حرارت شدید تخریب شده و کابل‌ها و تجهیزات داخلی ناو نیز دچار خسارات جدی شده‌ است. به بیان دیگر، آنچه ابتدا به عنوان یک آتش‌سوزی محدود معرفی شد، در واقع حادثه‌ای بوده که بخش قابل توجهی از فضای داخلی ناو را از بین برده است. اهمیت ماجرا زمانی بیشتر می‌شود که سی‌ان‌ان به نقل از یک ملوان حاضر در ناو گزارش می‌دهد شدت آتش به اندازه‌ای بوده که برخی خدمه تصور می‌کردند احتمال از دست رفتن کامل کشتی وجود دارد. این ملوان گفته است در جریان عملیات مهار آتش، خدمه عملاً با این ذهنیت می‌جنگیدند که یا باید آتش را خاموش کنند یا شاهد نابودی ناو باشند. شاید مهم‌ترین بخش افشاگری سی‌ان‌ان اما مربوط به علت گسترش آتش باشد. بر اساس این گزارش، سامانه اطفای حریق ناو که باید به صورت خودکار وارد عمل می‌شد، در زمان حادثه عملکرد مؤثری نداشته است. به همین دلیل صدها نفر از خدمه مجبور شدند به صورت دستی برای مهار آتش وارد عمل شوند. این مساله برای ناوی که پیشرفته‌ترین فناوری‌‌های دریایی آمریکا را در اختیار دارد، یک شکست فنی قابل توجه محسوب می‌شود. خود نیروی دریایی آمریکا نیز تاکنون نتوانسته توضیح قانع‌کننده‌ای درباره علت عملکرد نامناسب این سامانه ارائه کند و اعلام کرده تحقیقات همچنان ادامه دارد. ابعاد خسارات واردشده نیز بسیار فراتر از چیزی است که ابتدا ادعا شد. طبق گزارش‌ها حدود ۶۰۰ ملوان دسترسی به محل استراحت خود را از دست دادند و بخش بزرگی از تأسیسات مرتبط با خدمات رفاهی ناو دچار آسیب شد. همچنین خدمه برای بیش از ۳۰ ساعت به طور مداوم درگیر مهار آتش، پاکسازی آثار آن و جلوگیری از شعله‌ور شدن مجدد بودند. چنین وضعیتی به‌خوبی نشان می‌دهد حادثه صرفاً یک آتش‌سوزی محدود نبوده، بلکه بحران عملیاتی مهمی برای بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر جهان به شمار می‌رفته است. نکته مهم‌تر اینکه بر خلاف ادعاهای اولیه پنتاگون، این آتش‌سوزی مستقیماً بر توان رزمی ناو تأثیر گذاشته است. فرمانده عملیات دریایی نیروی دریایی آمریکا بعداً اعتراف کرد جرالد فورد تا ۲ روز پس از مهار آتش قادر به از سرگیری پروازهای رزمی نبود. به عبارت دقیق‌تر، مهم‌ترین سکوی هوایی آمریکا در جنگ علیه ایران، مدتی از چرخه عملیاتی خارج شد. این مساله به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که ناو فورد در آن مقطع یکی از اصلی‌ترین مراکز اجرای حملات هوایی علیه ایران محسوب می‌شد. گزارش سی‌ان‌ان همچنین تصویر گسترده‌تری از وضعیت این ناو در طول جنگ ارائه می‌دهد. بر اساس این گزارش، جرالد فورد علاوه بر آتش‌سوزی با مشکلات متعدد دیگری نیز مواجه بوده است؛ از جمله اختلالات مکرر در سامانه فاضلاب و سرویس‌های بهداشتی که زندگی روزمره هزاران ملوان مستقر در ناو را با مشکل روبه‌رو کرده بود. همزمان این ناو و گروه رزمی همراه آن در معرض تهدید دائم موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار داشتند؛ موضوعی که خود مقام‌های آمریکا نیز به آن اذعان کرده‌اند.