عقب‌نشینی، عاقبت گنده‌گویی

گروه سیاسی: حملات بامداد پنجشنبه آمریکا به ایران، در راستای راهبرد جدید ترامپ علیه ایران انجام شد. در این راهبرد، آمریکا وارد یک درگیری محدود با ایران شد. پس از نزدیک به ۶۰ روز آتش‌بس، ترامپ ترجیح داد بدون آنکه وارد جنگ گسترده نظامی با ایران، مانند جنگ ۴۰ روزه شود؛ یک درگیری و تنش کنترل شده با ایران انجام دهد. هدف اصلی آمریکا از این راهبرد، اعمال فشار به ایران برای گرفتن امتیازات بیشتر در مذاکرات بود. در شرایطی که مذاکرات میان طرفین در مراحل پایانی قرار داشت، ترامپ بر این تصور بود با تشدید تنش و حملات نظامی محدود به ایران می‌تواند در مذاکرات امتیازات بیشتری دریافت کند.
با این وجود، واکنش‌ نظامی هوشمندانه ایران به این حملات، باعث شد ترامپ نتواند به اهداف مورد نظر خود برسد. ایران در همان ابتدای درگیری‌های اخیر، تنگه هرمز را به صورت کامل بست. این اقدام ایران باعث افزایش قیمت نفت، همچنین افزایش قیمت سوخت و انرژی در دنیا شد. بر اساس گزارش الجزیره، شروع مجدد جنگ علیه ایران، باعث افزایش قیمت بنزین در نزدیک به ۱۴۰ کشور دنیا شده است. بنابراین اقدام ایران در مسدود کردن تنگه هرمز باعث شد همانند جنگ ۴۰ روزه، هزینه‌های اقدام نظامی آمریکا در اقتصاد جهان نمودار شود.
در کنار این اقدام، ایران حملات خود به پایگاه‌ها و مراکز نظامی آمریکا را بر اساس یک تاکتیک هوشمندانه جدید انجام داد. بر اساس این تاکتیک، ایران با رصد وضعیت پایگاه‌های آمریکا در منطقه، تجهیزات بسیار کلیدی و گران‌قیمت آمریکا را هدف قرار داد. بامداد چهارشنبه هفته گذشته، پس از آنکه آمریکا به بهانه سرنگونی بالگرد آپاچی خود در تنگه هرمز، به برخی نقاط جنوب ایران حمله کرد، نیروهای مسلح ایران بر اساس تاکتیک جدید، ضربات موثری به پایگاه‌های آمریکایی وارد کردند. در این حملات، پایگاه‌های آمریکا در کویت، بحرین و اردن هدف قرار گرفت اما مهم‌ترین اهداف ایران در این عملیات، در پایگاه الازرق اردن قرار داشت. ایران به ۴ هدف‌ کلیدی در این پایگاه حمله کرد. از جمله مرکز کنترل نظامیان آمریکا در منطقه، همچنین آشیانه جنگنده‌های «اف 35» آمریکا در این پایگاه مورد اصابت موشک‌های ایران قرار گرفت. به اعتقاد کارشناسان، یکی از مهم‌ترین دلایل تصمیم ترامپ برای آغاز درگیری‌های جدید با ایران، خسارات ناشی از همین حملات ایران بود. با این حال در جریان حملات بامداد پنجشنبه آمریکا به جنوب ایران، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یک طرح اطلاعاتی-عملیاتی پیچیده را به اجرا گذاشتند و بر اساس این طرح، اهداف کلیدی نظامیان آمریکایی در منطقه را هدف قرار دادند، به گونه‌ای که آسیب‌های واردشده به این پایگاه‌ها بر توان نظامی آمریکا در منطقه اثر مستقیم داشته است. به عنوان نمونه، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد در حملات بامداد پنجشنبه ایران، آشیانه هواپیماهای شناسایی P8 آمریکا در پایگاه‌های شیخ عیسی بحرین و علی‌‌السالم کویت دچار اصابت و آتش‌سوزی شده است.
در حمله‌ای دیگر، ایران با رصد دقیق عملیاتی، تحرکات جنگنده‌های «اف 35» آمریکایی در منطقه را رهگیری کرده و پس از اطمینان از فرود این جنگنده‌ها در پایگاه موفق‌السلطی اردن، آشیانه ۳ جنگنده «اف 35» را با ۶ فروند موشک برد بلند سوخت جامد هدف قرار داد.‌ تصاویر ماهواره‌ای حاکی از اصابت این موشک‌ها به اهداف تعیین‌شده است.
در واقع، ایران با این طرح دقیق اطلاعاتی-عملیاتی، ابتدا تحرکات جنگنده‌های گران‌قیمت آمریکایی را رصد کرده و سپس با پایان مأموریت این جنگنده‌ها، آشیانه‌های آنها را هدف قرار داد. این طرح پیچیده نیروهای مسلح ایران، هم باعث کاهش توان عملیاتی-رزمی نظامیان آمریکایی در منطقه می‌شود و هم خسارات مالی قابل توجهی به تجهیزات گران‌قیمت آمریکایی در منطقه وارد می‌کند.
البته حملات تلافی‌جویانه ایران به این موارد محدود نشده است. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای مسلح ایران، همانند جنگ ۴۰ روزه، تجهیزات راداری پیشرفته آمریکا در منطقه را نیز هدف قرار داد. به عنوان نمونه، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد در حملات بامداد پنجشنبه ایران، رادار پیشرفته آمریکا در جبل‌الدخان بحرین مورد اصابت قرار گرفته است. کور شدن توان راداری ارتش آمریکا در منطقه، باعث افزایش ضریب موفقیت حملات موشکی ایران به پایگاه‌های نظامی و دیگر اهداف تعیین‎شده در منطقه می‌شود.
در مقابل این حملات ایران اما طرف آمریکایی سعی کرده بود یک اقدام نمایشی را به اجرا بگذارد. در واقع ترامپ با پرهیز از وارد شدن به یک درگیری فراگیر، صرفاً به دنبال انتقال پیام تهدید تنش بود تا در مراحل نهایی بتواند امتیازات بیشتری از ایران دریافت کند. در مقابل، نیروهای مسلح ایران بدون توجه به این راهبرد ترامپ، میزان تسلط اطلاعاتی-عملیاتی خود را به رخ آمریکایی‌ها کشیدند.

گنده‌گویی درباره خارک 
پس از درگیری بامداد پنجشنبه میان ایران و آمریکا، ادبیات رئیس جمهور آن کشور علیه ایران رادیکال‌تر شد. ترامپ پس از دریافت گزارشات مربوط به خسارت نیروهای آمریکایی در این درگیری، رو به تهدید دوباره ایران آورد؛ تهدیداتی که به اعتقاد کارشناسان، نشان‌دهنده ناتوانی وی در تحقق اهدافش است. رئیس جمهور آمریکا در این راستا مدعی شد ارتش آن کشور به دنبال اشغال تنگه هرمز است و پس از آن، آمریکا بر صنعت نفت و گاز ایران مسلط خواهد شد. گزافه‌گویی ترامپ در حالی مطرح شد که در طول جنگ 40 روزه نیز او بارها درباره اشغال جزیره خارک و تسلط بر منابع نفتی ایران ابراز تمایل کرده بود؛ هدفی که هیچ‌گاه نتوانست حتی به سوی آن گام بردارد. پس از توقف جنگ، روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشت طرح اشغال جزیره خارک، به دلیل عدم تضمین موفقیت و ریسک بالا بویژه در قبال تلفات نظامیان آمریکایی، از روی میز پنتاگون برداشته شد. کما اینکه دقایقی پس از تکرار این ادعا توسط ترامپ، شبکه سی‌ان‌ان نیز در گزارشی به غیرعملی بودن اشغال خارک توسط آمریکا اشاره کرد. به هر حال، در ایران، تهدید ترامپ درباره اشغال جزیره خارک به عنوان یک تلاش ناکام دیگر برای عقب‌نشینی ایران از خطوط قرمز خود در مذاکرات فهمیده شد. ترامپ روز پنجشنبه همچنین مدعی شد امشب (بامداد جمعه) حمله‌ای سنگین و بسیار هزینه‌ساز علیه ایران انجام خواهد داد. او یک بار دیگر درباره حمله به زیرساخت‌های ایران گفت. رئیس جمهور آمریکا مدعی شد ایران در مذاکرات به گونه‌ای رفتار کرده که همه تصور کنند مقامات آمریکایی احمق هستند و به همین خاطر، او به ارتش آمریکا دستور داد پنجشنبه شب یا بامداد جمعه، یک حمله سنگین به ایران انجام دهد. با این وجود، ساعاتی پس از این تهدید، ترامپ در پستی که در تروث منتشر کرد، گفت از حمله به ایران صرف نظر کرده و توافق در آستانه امضاست. 
وی تلاش کرد وانمود کند تهدیدات او باعث شد ایران نهایتاً توافق را بپذیرد. با این حال انتشار متن تفاهم ایران و آمریکا برای پایان جنگ و از سرگیری مذاکرات، به وضوح نشان می‌دهد متن مورد توافق، تقریباً همان مفاد یادداشت تفاهمی است که 2 هفته قبل واسطه‌های پاکستانی در ایران نهایی کرده بودند اما از سوی ترامپ پذیرفته نشد. یعنی در واقع، همان متن مورد تایید ایران در مذاکره با عاصم منیر، نهایتاً توسط ترامپ پذیرفته شد. بر اساس گزارش منابع مطلع، ترامپ پس از مشاهده نتیجه درگیری های اواسط هفته گذشته، همچنین ناامیدی از عقب‌نشینی ایران، نهایتاً همان متن یادداشت تفاهم 2 هفته گذشته را که تلاش داشت چند تغییر اساسی در آن انجام دهد، پذیرفت. به عبارتی ترامپ هم در میدان جنگ با پاسخ محکم ایران مواجه شد و هم در میز مذاکره نهایتاً ناگزیر به پذیرش شروط ایران شد.