یکشنبه یا دوشنبه یا...

گروه سیاسی: نخست‌وزیر پاکستان روز گذشته با انتشار یک توئیت، مدعی شد تفاهم‌نامه ایران و آمریکا در مراحل پایانی قرار دارد و احتمالا روز یکشنبه به صورت دیجیتال و از راه دور توسط طرفین امضا خواهد شد. ترامپ با انتشار این توئیت شهباز شریف، نشان داد از این موضوع استقبال می‌کند. بازنشر توئیت شریف در صفحه ترامپ در تروث، نشان‌دهنده تمایل وی برای امضای تفاهمنامه در روز جاری است. با این حال منابع مطلع در ایران می‌گویند هنوز چند موضوع بسیار مهم باقی مانده که لازم است طرف آمریکایی آنها را بپذیرد. یک منبع مطلع در این باره به «وطن امروز» گفت: برخی موضوعات مانند اخذ هزینه خدمات در تنگه هرمز، زمان‌بندی دسترسی ایران به اموال مسدودشده و عقب‌نشینی رژیم صهیونیستی از مناطق اشغالی جنوب لبنان از جمله موضوعاتی است که طرف آمریکایی باید تایید نهایی آنها را به ایران اعلام کند. بر این اساس، زمانی که طرف آمریکایی مطالبات مورد نظر ایران درباره این مفاد را تایید کند، آنگاه به نظر می‌رسد جمهوری اسلامی ایران با امضای تفاهمنامه مخالفتی نداشته باشد. بنابراین برخلاف ژست مقامات آمریکا، هنوز برخی موارد مهم درباره تفاهمنامه باقی مانده که طرف آمریکایی تایید نهایی را درباره آنها نداده است. به همین دلیل مقامات وزارت امور خارجه ایران روزهای جمعه و شنبه تصریح کردند هنوز نمی‌توان زمان مشخصی را برای امضای این تفاهمنامه مشخص کرد. وزیر امور خارجه و عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده ایران، شامگاه جمعه در گفت‌وگوی زنده تلویزیونی توضیحات مفصلی درباره وضعیت تفاهمنامه مورد نظر ارائه کرد. سیدعباس عراقچی در این باره اظهار کرد: ما پیروزی راهبردی‌ای به دست آوردیم و طبیعی است در این زمان است که جنگ باید بر اساس توافقی که پیروزی را تثبیت کند پایان یابد. بنابراین ما به عنوان یکی از ماموریت‌های اصلی خودمان به دنبال تفاهم و توافقی برای تثبیت پیروزی مردم ایران بوده‌ایم و راهگشایی کرده‌ایم. مسؤولیت مذاکره به برادر بزرگوارم جناب آقای دکتر قالیباف سپرده شده و وزارت امور خارجه و سایر نهادها در خدمت ایشان هستند. ما حرکتی را شروع کردیم که الان به انتهای خود نزدیک می‌شود و نتیجه آن یک یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای است.
وی افزود: در رسانه‌ها در مورد این یادداشت تفاهم صحبت می‌شود اما من ترجیح می‌دهم جزئیات این یادداشت تا نهایی شدن آن اعلام نشود، چون ممکن است تا لحظه آخر تغییراتی در آن صورت گیرد. پس از نهایی شدن، قول می‌دهم جزئیات را برای مردم تشریح کنم. عراقچی در ادامه تصریح کرد: در این مذاکرات که منجر به خاتمه جنگ شد، ۲ مرحله پیش‌بینی شده است؛ مرحله نخست امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا و سپس مرحله دوم مذاکرات برای رسیدن به توافق نهایی. موضوع هسته‌ای به مرحله دوم و توافق نهایی موکول شده است. در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان اعلام می‌شود. ما هیچ وقت در این جنگ، لبنان را فراموش نکرده‌ایم، چرا که لبنان و حزب‌الله در این جنگ کنار مردم ایران جنگیدند و ما هم هرگز آنها را تنها نخواهیم گذاشت. آتش‌بسی که اعلام شد آتش‌بس در همه جبهه‌ها از جمله لبنان بود. بر اساس این تفاهم، جنگ در همه جبهه‌ها خاتمه خواهد یافت، از جمله در لبنان و تعهدی داده خواهد شد که دیگر آغازگر جنگی نباشند و از تهدید و زور استفاده نشود. عراقچی به دیگر موضوعات این تفاهمنامه هم اشاره و تصریح کرد: بحث تنگه هرمز هم در یادداشت تفاهم وجود دارد. رفع تحریم‌ها و موضوع بازسازی در قالب یک طرح بازسازی و توسعه اقتصادی در اینجا مطرح شده که سازوکارهای آن در طول مذاکرات بعد توافق خواهد شد. درباره پول‌های مسدودشده ایران نیز سازوکاری مشخص شده است. اینها مواردی است که در یادداشت تفاهم وجود دارد و در مرحله اول درباره آن توافق صورت می‌گیرد. وقتی نهایی و امضا شد حتما جزئیات کامل و بند به بند و کلمه به کلمه را توضیح خواهم داد.

با کدام ضمانت اجرایی؟
وزیر امور خارجه در ادامه به موضوع ضمانت اجرایی این تفاهمنامه اشاره کرد. عراقچی در این باره اظهار کرد: برخی دوستان در مورد ضمانت اجرایی این توافق سوال می‌کنند یا نگرانی دارند. من عرض کردم اولاً معتقدم جمهوری اسلامی ایران در ۲ نبرد ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و بعد مقاومت در زمان آتش‌بس و مقابله با محاصره دریایی، با همه اینها به گونه‌ای ظاهر شده و قدرت خودش را نشان داده که دیگر هیچ‌وقت هیچ‌کسی حتی فکر اینکه سر به سر مردم ایران بگذارد، سر به سر جمهوری اسلامی‌ بگذارد را نخواهد کرد. ما برای تضمین امنیت خودمان به هیچ‌کس متکی نیستیم، جز ذات لایزال الهی، ملت خود و توانمندی نیروهای مسلح. این را در عمل ثابت کردیم و مطمئنم برای سال‌ها یک بازدارندگی کامل را برای خود ایجاد کردیم که دیگر کسی فکر اینکه به ایران تعرض بکند را نخواهد کرد.
عراقچی افزود: تنگه هرمز الان به عنوان یکی از ابزارهای مهم بازدارندگی ما عمل می‌کند. 

عمل ما در سطح منطقه 
هیچ‌‌کس فکر نمی‌کرد ما اینگونه جنگ را در سطح منطقه گسترش بدهیم، البته در سطح منطقه علیه پایگاه‌های آمریکا تا نتوانند با ما مقابله کنند. بنابراین ما یک تضمین ذاتی برای خودمان ایجاد کردیم، برای امنیت خودمان و برای اینکه کسانی که با ما طرف هستند به تعهدات خودشان پایدار بمانند اما در خصوص این یادداشت تفاهم خاص ما این موقعیت را داریم که چون بعد از این یادداشت مذاکرات ۶۰ روزه برای توافق اصلی و هسته‌ای آغاز می‌شود، اگر آنچه در یادداشت تفاهم آمده اجرایی نشود، توافق اصلی هم پیش نخواهد رفت. بنابراین این خودش تضمینی ایجاد می‌کند که مواردی که در یادداشت تفاهم آمده توسط طرف مقابل رعایت شود.

هرمز چگونه اداره می‌شود؟
وزیر امور خارجه در ادامه به موضوع مدیریت تنگه هرمز اشاره کرد. عراقچی گفت: تنگه هرمز تحت حاکمیت ایران و عمان است. محدوده تنگه هرمز در آب‌های سرزمینی ایران و عمان قرار دارد و این ۲ کشور سالیان طولانی امنیت و ایمنی عبور و مرور در تنگه هرمز را تأمین کرده‌اند، مسیرها را مشخص کرده‌اند، محیط زیست را حفظ کرده‌اند و خدمات امداد و نجات ارائه داده‌اند. تاکنون این خدمات رایگان بود اما تصمیم قطعی جمهوری اسلامی ایران بر این است که آینده اداره تنگه هرمز با گذشته متفاوت خواهد بود. حاکمیت ایران همواره برقرار بوده، اکنون نیز برقرار است و در آینده نیز حفظ خواهد شد اما مدیریت عبور و مرور و ارائه خدمات، دیگر مانند گذشته نخواهد بود. در این زمینه، مشورت‌های نزدیک با عمان به عنوان شریک اصلی انجام شده و به نتایج خوبی رسیده‌ایم. بزودی برنامه مشترک و بیانیه‌های مشترکی اعلام خواهد شد. جلسات کارشناسی متعددی نیز با کشورهای منطقه و دیگر کشورهای ذی‌نفع، از جمله چین برگزار شده است. بر اساس برآوردهای موجود، ۴۰ درصد عبور و مرور کشتی‌ها در این تنگه مرتبط با چین است که به دلیل اهمیت اقتصادی، مشورت‌های لازم با این کشور نیز آغاز شده است. حضور نیروهای مسلح ایران در تنگه هرمز همیشه حفظ خواهد شد و تضمین‌کننده امنیت منطقه است. شمشیر ما همیشه بالای سر تنگه هرمز قرار خواهد داشت؛ این مسلم است و با گذشته فرق خواهد کرد اما برای ما آنچه مهم است، این است که نظام اداره تنگه هرمز معلوم باشد با چه طرفی است و اینکه خدمات دیگر مجانی نخواهد بود، مهم است تثبیت شود. ان‌شاءالله خواهید دید در توافق تثبیت‌شده که خدمات در تنگه هرمز هزینه دارد و آینده اداره هرمز متفاوت از گذشته است ‌و ایران آن را انجام‌ خواهد داد. عراقچی درباره دسترسی به دارایی‌های مسدودشده و رفع محاصره دریایی ایران نیز گفت: اولین موردی که در این‌ توافق به آن اشاره شده، رفع کامل محاصره دریایی آمریکاست. دارایی‌های مسدودشده ایران نیز طبق یادداشت تفاهم، آزاد خواهد شد و هیچ‌یک از دارایی‌های ما مجدد نمی‌تواند مسدود شود.

توافق چه زمانی امضا می‌شود؟
وزیر امور خارجه در ادامه برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری درباره زمان امضای تفاهمنامه نیز گفت: به محض اینکه دیگر آخرین مراحل مذاکرات ما انجام شود، توافق امضا و اعلام می‌شود. این امضا در مرحله اول، به صورت معروف که این روزها می‌گویند، دیجیتالی انجام می‌شود. از راه دور هر طرف امضا می‌کند و بعد اعلام خواهد شد این تفاهمنامه به امضای ۲ طرف رسید. این اعلام می‌شود و تمام می‌شود. همان‌طور که در توئیت امروزم خواهش کردم، رسانه‌ها از گمانه‌زنی‌هایی که می‌تواند فضا را مشوش کند که این فرصت را خدشه‌دار کند خودداری کنند، چرا که بیشتر از همیشه به تفاهم نزدیکیم. یعنی ممکن است در یکی دو روز آینده اتفاق بیفتد، ممکن است در عرض چند روز آینده اتفاق بیفتد.
عراقچی همچنین گفت: این یادداشت تفاهم، هرچند از لحاظ حجم ۲ صفحه یا یک صفحه و نیم است، بیش از ۲ ماه مورد مذاکره و تمام بندها و جملات آن بارها مورد بازبینی قرار گرفته‌ است. گزارش‌ها به موقع به شورای عالی امنیت ملی و نهادهای امنیتی ارائه شده و نیروهای نظامی نیز بر مباحث مهم، از جمله تنگه هرمز و خاتمه جنگ، نظارت داشته‌اند. نتیجه این کار، نتیجه خوبی برای منافع مردم ایران است که پیروزی‌های میدانی کشور را تثبیت می‌کند. این پیروزی‌ها همچنین حضور و اقتدار جمهوری اسلامی ایران را در عرصه داخلی و بین‌المللی تحکیم می‌کند.