ترامپ شکست

گروه بین‌الملل: روز چهارشنبه در حالی که رهبران گروه ۷ در کاخ ورسای فرانسه دور هم جمع شده بودند، رئیس جمهور آمریکا پس از پایان جلسه ناگهان به همراهانش اعلام کرد همین جا می‌خواهد توافق پایان جنگ با ایران را امضا کند. پیش‌تر منابع آمریکایی گفته بودند مراسم امضای تفاهمنامه پایان جنگ، روز جمعه در سوئیس برگزار خواهد شد اما ترامپ در ورسای آنچنان به صورت ناگهانی از امضای تفاهمنامه پایان جنگ در همان جا خبر داد که حتی دستیارانش هم غافلگیر شدند، چون خود وی یک روز قبل گفته بود مراسم امضای توافق جمعه خواهد بود. به گزارش «وطن امروز»، روزنامه «وال استریت ژورنال» بامداد جمعه به نقل از منابع مطلع گزارش داد تصمیم ترامپ برای امضای یادداشت‌تفاهم با ایران طی ضیافت شام با مقامات فرانسوی در کاخ ورسای، همه افراد و حتی دستیاران او را غافلگیر کرد. در این گزارش آمده است: «او به‌طور غیرمنتظره‌ای تصمیم گرفت تفاهمنامه با ایران را در جریان ضیافت شام در کاخ ورسای امضا کند و برخی دستیارانش را که برای مراسم سوئیس در روز جمعه برنامه‌ریزی کرده بودند، غافلگیر کرد». به نظر می‌رسد زمان امضای توافق حتی دست خود ترامپ هم نبوده است و شاید طرف ایرانی زمان موردنظر و دلخواه خود را به طرف آمریکایی تحمیل کرده و به خاطر همین هم رئیس‌جمهور آمریکا ناگهان در مراسم شام در فرانسه خواسته است توافق روبه‌روی دوربین امضا شود. به نظر می‌رسد حتی خود ترامپ هم در زمان امضای توافق تا حد زیادی غافلگیر شده اما از آنجا که تعیین زمان امضای توافق دست خود وی هم نبوده، رئیس جمهور آمریکا راهی نداشته جز اینکه هر زمان ایران بخواهد، توافق را امضا کند و شاید به همین دلیل او ناگهان در ورسای فرانسه توافق پایان جنگ با ایران را امضا کرد. توافق امضاشده میان واشنگتن و تهران برای پایان جنگ البته با رویاپردازی‌های اولیه ترامپ در آغاز جنگ برای تسلیم بی‌قید و شرط تهران فاصله بسیار زیادی دارد و در آمریکا برخی چهره‌های سیاسی و کارشناسان این توافق را سند تسلیم ترامپ توصیف کرده‌اند. در عین حال برخلاف انتظارها، توافق ترامپ با ایران تنها با انتقاد دموکرات‌ها مواجه نشده است، بلکه بخش مهمی از انتقادات از داخل حزب جمهوری‌خواه و جریان محافظه‌کار حامی ترامپ مطرح شده است. بسیاری از منتقدان معتقدند این توافق با مواضع سخت‌گیرانه‌ای که ترامپ سال‌ها علیه ایران اتخاذ کرده بود، در تعارض است. حتی مجری برنامه تلویزیونی آکسیوس در یک گفت‌وگوی حضوری با ترامپ به او گفت: «پیش از شروع درگیری، شما گفته بودید فقط تسلیم بی‌قید و شرط را می‌پذیرید اما تفاهمنامه فعلی هیچ شباهتی به تسلیم بی‌قیدوشرط ایران ندارد». با این حال واکنش‌های انتقادی در واشنگتن به ترامپ درباره توافق با تهران بسیار گسترده به نظر می‌رسد.

جمهوری‌خواهان: ضرر بزرگی کردیم
اصلی‌ترین انتقاد جمهوری‌خواهان به ترامپ این است که توافق، امتیازات اقتصادی و سیاسی قابل توجهی به ایران داده است، از جمله کاهش یا تعلیق بخشی از تحریم‌ها؛ آزادسازی دارایی‌های مسدودشده؛ ایجاد سازوکار سرمایه‌گذاری 300 میلیارد دلاری برای بازسازی؛ پایان محاصره دریایی و بازگشایی تنگه هرمز. جمهوری‌خواهان می‌گویند ترامپ با وجود جنگ علیه تهران اما در نهایت امتیازات گسترده‌ای به ایرانی‌ها داده و در عمل تسلیم آنها شده است.
ریگان در گور می‌لرزد: «بیل کسیدی» سیاستمدار جمهوری‌خواه و سناتور سابق از ایالت لوئیزیانا با انتقاد از نتیجه جنگ ترامپ علیه ایران و امضای توافق با تهران گفت: ««ریگان در گور خود می‌لرزد. این بزرگ‌ترین اشتباه سیاست خارجی آمریکا در چند دهه اخیر است». سیاستمدار جمهوری‌خواه همچنین گفت ایران «فهمیده است تهدید تنگه هرمز جواب می‌دهد» و دوباره این کار را خواهد کرد.
مماشات ترامپ: «مایک پنس» که در دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ معاون او بود و از چهره‌های مهم حزب جمهوری خواه به شمار می‌رود، در انتقاد از رویکرد ترامپ مقابل ایران به فاکس نیوز گفت: این تفاهمنامه «بوی مماشات ترامپ در برابر ایران را می‌دهد».
توافق به سود ایران: «تد کروز» سناتور جمهوری‌خواه ایالت تگزاس و از دشمنان سرسخت ایران در کنگره آمریکا، درباره صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری پیش‌بینی‌شده برای ایران ابراز نگرانی کرد و به خبرنگاران گفت: «دادن میلیاردها دلار به تهران فکر خوبی نیست. به نظر من متاسفانه رئیس‌جمهور، مشاوره‌های نادرستی دریافت می‌کند و آزاد شدن میلیاردها دلار منابع و کاهش فشارها می‌تواند به سود حکومت ایران تمام شود».
پول برای ایران بیشتر از بودجه جاده‌های آمریکا: «توماس مسی» عضو حزب جمهوری‌خواه که اخیرا در انتخابات مقدماتی کنتاکی شکست خورد هم نگرانی‌هایی را در مورد طرح ۳۰۰ میلیارد دلاری اختصاص داده شده در این توافق‌نامه برای ایران مطرح کرد و در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «۳۰۰ میلیارد دلار، ۵ برابر بیشتر از هزینه سالانه کنگره برای جاده‌ها و پل‌های ما است».
پول در اختیار ایران: «جان کورنن» سناتور جمهوری‌خواه ایالت تگزاس هم گفت این تفاهم «کلی پول به ایران می‌دهد که به نفع ما نیست».
حساب و کتاب جنگ به زیان آمریکا: سناتور «تام تیلیس» از کارولینای شمالی هم درباره تحولات اخیر جنگ علیه ایران و سپس امضای توافق با تهران گفت هزینه - فایده این جنگ و توافق با هم نمی‎‌خواند. تیلیس افزود: «حساب و کتاب کنید: تقریبا ۱۰۰ میلیارد دلار، شاید هم بیشتر خرج شده؛ ۱۳ سرباز ما کشته شد و ۳۶۵ زخمی؛ شرکای ما در خاورمیانه بمباران شدند و تلفات دادند. آیا با این [تفاهم] سود زیادی از این بابت حاصل شده؟»
نمی‌توان ایران را تسلیم کرد: سناتور «راجر مارشال» نیز به عنوان یک سناتور جمهوری‌خواه در مصاحبه با شبکه آمریکایی «سی‌ان‌ان» تاکید کرد: «شما هرگز نمی‌توانید ایران را وادار به تسلیم کامل و پذیرش توافق بی‌قید و شرط کنید».
فاجعه برای واشنگتن: «بن شاپیرو» فعال سیاسی جمهوری‌خواه در واکنش به امضای توافق پایان جنگ با ایران گفت: «به نظر می‌رسد این یادداشت‌تفاهم یک فاجعه است که هیچ‌یک از اهداف شاخصی را که ترامپ در ابتدای جنگ تعیین کرده بود، محقق نمی‌کند».
تشویق به نقض توافق: «مارک لوین» دیگر چهره جمهوری‌خواه نزدیک به لابی صهیونیست‌ها در واشنگتن با اشاره به اینکه توافق به ضرر آمریکاست، خواستار نقض فوری مفاد توافق و ادامه فشار بر ایران از سوی ترامپ شد و به کاخ سفید توصیه کرد از توافق خارج شود. البته سایر سناتورهای جمهوری‌خواهی که به ترامپ نزدیک هستند و حامی جنگ بودند پس از امضای توافق سکوت کرده‌اند و حمایت محدودی در میان جمهوری‌خواهان از امضای توافق ترامپ با ایران دیده می‌شود. «لیندزی گراهام» سناتور جمهوری‌خواه که پرسر و صداترین سناتور حامی جنگ علیه ایران بود، در نخستین واکنش خود به امضای توافق گفت کمی نگران است و پس از اینکه ترامپ با او صحبت کرد، تغییر موضع داد و از وی حمایت کرد.

دموکرات‌ها: ایران قوی‌تر شد
تعداد قابل توجهی از نمایندگان و سیاستمداران دموکرات‌ آمریکا پس از امضای توافق آمریکا با تهران استدلال کردند ترامپ ابتدا با ورود به جنگ، هزینه‌های انسانی و اقتصادی سنگینی بر آمریکا و منطقه غرب آسیا تحمیل کرد اما اکنون توافقی را پذیرفته که بسیاری از اهداف اولیه از جمله نابودی کامل برنامه هسته‌ای ایران در آن وجود ندارد. به گفته آنان، اگر قرار بود در نهایت مذاکره انجام شود چه ضرورتی برای آغاز جنگ وجود داشت؟ در واقع برخلاف جمهوری‌خواهان، اغلب رهبران دموکرات اصل پایان جنگ با ایران را رد نکرده‌اند اما به‌شدت از بی‌نتیجه بودن اقدامات ترامپ در برابر ایران انتقاد کرده‌اند. پایگاه آمریکایی آکسیوس هم در گزارشی نوشت: عمده محورهای مخالفت دموکرات‌ها با توافق ترامپ با تهران به این دلیل است که آنها معتقدند امتیازات اقتصادی و سیاسی بیش از حد به ایران داده شده و توافق از نظر محتوا شباهت زیادی به برجام دارد که ترامپ سال‌ها آن را نقد می‌کرد.
 «آدام اسمیت» عضو ارشد دموکرات کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا در مصاحبه با شبکه سی‌ان‌ان، در انتقاد از تفاهم آمریکا با ایران برای خاتمه جنگ، گفت برخلاف ادعای ترامپ، این توافق «تسلیم بی‌قیدوشرط» ایران نیست. به گفته قانونگذار دموکرات، این جنگ آشکارا نتوانست اهداف آمریکا را محقق کند و ایران را در موقعیت قوی‌تری قرار داد. وی افزود: «به نظر من پایان جنگ قطعاً اتفاق مثبتی است اما همین نشان می‌دهد آغاز این جنگ تا چه اندازه احمقانه بود». نماینده آمریکایی در انتقاد از نتیجه جنگ و تفاهم حاصل‌شده گفت: «این توافق ۱۴ بندی اساساً به این معناست که ما و جهان به ایران پول می‌دهیم تا تنگه هرمز را باز نگه دارد؛ تنگه‌ای که پیش از آغاز جنگ باز بود». او سپس با اذعان به ناکامی آمریکا در دستیابی به اهداف تجاوزش علیه ایران گفت در عین حال، هیچ‌یک از اهداف آمریکا درباره «برنامه هسته‌ای ایران، حمایتش از گروه‌های نیابتی یا برنامه موشک‌های بالستیک این کشور» محقق نشد، «بنابراین این یک شکست کامل برای آمریکاست». وی ادامه داد: البته در نهایت ناچار بودیم به یک توافق برسیم و احتمالاً آن توافق هم قرار نبود چندان مطلوب باشد اما حتی من هم تا حدی از اینکه این توافق تا این اندازه بد است، شگفت‌زده شده‌ام. ما همه‌ چیز به ایران داده‌ایم؛ از رفع تمام تحریم‌ها، چه در حوزه نفت و چه در سایر بخش‌ها گرفته تا ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای کمک به بازسازی این کشور. اسمیت سپس بار دیگر با تاکید بر اینکه دستیابی به یک توافق برای پایان جنگ ضرورت داشت، گفت: «ما به چنین توافقی نیاز داشتیم و احتمالاً باید تا حدی شبیه همین می‌بود اما نمی‌فهمم چرا باید همه چیز به ایران می‌دادیم تا این جنگ را خاتمه دهیم». 
«ریچارد بلومنتال» سناتور دموکرات نیز توافق ترامپ را «شرم‌آور» و «تسلیم‌» توصیف کرد و گفت این توافق عملاً باعث تقویت ایران می‌شود. چاک شومر، حکیم جفریز، کریس ون‌هولن، تیم کین و الیزابت وارن از دیگر سناتورها و نمایندگان دموکرات در کنگره آمریکا هستند که توافق ترامپ با ایران را به دلیل بی‌نتیجه بودن جنگ علیه ایران زیر سوال بردند.

بی‌اطلاعی کنگره از محتوای توافق
بسیاری از اعضای کنگره هم اعلام کرده‌اند پیش از اعلام توافق، متن کامل آن در اختیارشان قرار نگرفته بود. به نظر می‌‎رسد ترامپ از ترس اینکه متهم به تسلیم در برابر ایران شود، محتوای تفاهمنامه پایان جنگ را به صورت رسمی در اختیار اعضای کنگره قرار نداده و پس از امضای توافق حالا بسیاری از اعضای کنگره خواستار در اختیار داشتن محتوای توافق شده‌اند. منتقدان ترامپ در کنگره می‌گویند کاخ سفید نباید توافقی با چنین ابعاد مهمی را بدون نظارت کنگره اجرایی کند. «کریس مورفی» سناتور دموکرات یکی از تندترین واکنش‌ها را به توافق آمریکا با تهران نشان داد و با بیان اینکه تفاهمنامه واشنگتن با تهران یک «سند تسلیم» در برابر ایران است، گفت: ترامپ باید فوراً به مردم آمریکا بگوید در این توافق چه چیزی وجود دارد. او نباید پس از بیش از ۱۰۰ روز جنگ، مردم را در تاریکی نگه دارد. مورفی همچنین جنگ علیه ایران را «یک فاجعه کامل» توصیف کرد و افزود: دولت نمی‌خواهد متن توافق منتشر شود، زیرا این توافق نشان می‌دهد جنگ به اهداف اعلام‌شده خود نرسیده است. نماینده ایالت کنتیکت در سنای آمریکا در ایکس نوشت: «شکست مطلق (آمریکا در) این جنگ و سند تسلیمی که ترامپ به تازگی امضا کرد، کاملاً قابل پیش‌بینی بود». سناتور ارشد دموکرات گفت: «امکان پیروزی در این جنگ وجود نداشت و به همین دلیل است که بسیاری از ما از همان ابتدا با آن مخالف بودیم». قانونگذار کنگره، واقعیات جنگ تحمیلی علیه ایران را با ادعاهای ضد ایرانی مقامات آمریکایی ترکیب کرد: «ما یکصد روز به جنگ با ایران رفتیم اما به‌رغم آن، آنها هنوز برنامه هسته‌ای‌شان را دارند، آنها هنوز موشک‌های‌شان را دارند، هنوز پهپادهای‌شان را دارند و جنگ کارساز نبود». سناتور ارشد آمریکایی افزود: «اغلب ما می‌دانستیم قرار نیست جنگ کارساز باشد. اغلب ما گفتیم اگر وارد جنگ با ایران شوید در نهایت موقعیت ما بدتر از قبل خواهد شد و حالا ما در یک موقعیت فوق‌العاده بدتر هستیم. کل این توافق (تفاهمنامه)، اساسا اینطور خلاصه می‌شود: پرداخت چندین میلیارد دلار به ایران تا تنگه هرمز را باز کند. عجب فاجعه‌ای!»
 «گرگ میکس» عضو کنگره هم به آکسیوس گفت: دولت ترامپ باید متن کامل توافق را در اختیار کنگره قرار دهد، راهبرد خود درباره برنامه هسته‌ای ایران را توضیح دهد و سازوکار اجرای توافق و نحوه نظارت بر آن را تشریح کند. به گفته وی، کنگره نمی‌تواند درباره توافقی با چنین ابعاد امنیتی‌ای بدون دریافت اطلاعات تصمیم‌گیری کند. آسوشیتدپرس هم گزارش داد چندین نماینده و سناتور تأکید کردند توافقی با چنین ابعاد امنیتی و هسته‌ای نباید بدون اطلاع و بررسی کنگره اجرا شود. آنها خواستار برگزاری جلسات استماع، دریافت متن کامل توافق و بررسی تعهدات آمریکا پیش از اجرای آن شدند و گفتند دولت ترامپ تاکنون توضیح کافی درباره تعهدات مالی و امنیتی ارائه نکرده است. الجزیره هم در گزارشی اعلام کرد بسیاری از اعضای کنگره آمریکا گفته‌اند کاخ سفید با انتشار گزینشی اطلاعات، امکان ارزیابی مستقل توافق را از بین برده است. آنان خواستار انتشار متن کامل یادداشت‌تفاهم و ضمائم آن شدند تا مشخص شود تعهدات طرفین دقیقاً چیست.

روایت شکست ترامپ
رسانه‌ها و کارشناسان رسانه‌های متعددی در دنیا تصریح کرده‌اند توافق امضاشده از سوی ترامپ با تهران نشان‌دهنده ضعف کاخ سفید در برابر ایران است. روزنامه فایننشال‌تایمز، عقب‌نشینی ترامپ در مقابل ایران را بعد از لفاظی‌های تند او در آغاز تهاجم نظامی به تهران، نشانه تحقیر شدن او ارزیابی کرد و نوشت: منتقدان ترامپ این سوال را از او می‌پرسند: سازش با تهران ارزش ۴ ماه جنگیدن را داشت؟ فایننشال‌تایمز افزود: توافق با ایران ممکن است راه را برای ازسرگیری کشتیرانی از طریق تنگه هرمز و کاهش قیمت نفت و رونق بازارها هموار کرده باشد اما رئیس جمهور آمریکا را در موضعی تدافعی قرار داده است. 
دوماهنامه فارن پالسی نیز در تحلیلی با انتقاد از نتایج جنگ اخیر آمریکا علیه ایران، نوشت: جنگ اخیر آمریکا علیه ایران، برخلاف ادعاهای ترامپ، دستاورد راهبردی‌ای برای واشنگتن به همراه نداشته و حتی ممکن است به تسریع روند خروج واشنگتن از خاورمیانه منجر شود. فارن پالسی معتقد است کارنامه آمریکا در ۳ دهه گذشته چندان موفق نبوده است. این نشریه آمریکایی همچنین در تحلیل دیگری با عنوان «ایران؛ شکستی بزرگ‌تر از ویتنام» نوشت: این جنگ به «فاجعه‌ای راهبردی» برای واشنگتن تبدیل شده که «به مراتب بزرگ‌تر از شکست آمریکا در جنگ ویتنام» است. پال ماسگریو، استاد دانشگاه جرج تاون در این مقاله تأکید کرد برخلاف ویتنام که مانع پیروزی نهایی آمریکا در جنگ سرد نشد، این جنگ «موقعیت واشنگتن را در سطح جهان تضعیف کرده و پیامدهای آن برای سال‌ها باقی خواهد ماند».
افسر سابق اطلاعاتی تفنگداران دریایی آمریکا و بازرس پیشین تسلیحاتی سازمان ملل نیز در مطلبی با انتقاد از نتایج جنگ ترامپ علیه ایران نوشت ماجراجویی نظامی تحت هدایت اسرائیل با شکست راهبردی ایالات متحده به پایان رسید. «اسکات ریتر» ادامه داد: هزینه‌های اقتصادی واقعی این جنگ ناگفته خواهد ماند؛ تخلیه زرادخانه مهمات هدایت‌شونده دقیق ایالات متحده، میلیاردها دلار زیرساخت‌های تخریب‌شده و آسیب‌دیده در سراسر خاورمیانه و هزینه‌های گزاف جایگزینی که مالیات‌دهندگان آمریکایی باید متحمل شوند، همچنین جان‌های از دست رفته مردم ایران و کودکانی که هنگام تحصیل در مدرسه در میناب کشته شدند. در نتیجه به مردم آمریکا یک پیروزی غیرواقعی فروخته خواهد شد در حالی‌ که آنها قادر به تشخیص تنگه هرمز روی نقشه نیستند، چه رسد به میناب!