گروه بینالملل: همزمان با ادامه تجاوزات رژیم صهیونیستی، تخریب منازل شهروندان لبنانی و تداوم اشغال بخشهایی از جنوب لبنان، اعلام توافق چارچوب میان دولت بیروت و رژیم صهیونیستی موج گستردهای از اعتراضات و واکنشهای انتقادی را در لبنان به دنبال داشته است. هرچند دولت لبنان این توافق را گامی برای کاهش تنش و برقراری ثبات معرفی میکند اما بسیاری از جریانهای سیاسی، شخصیتهای مذهبی، رسانهها و گروههای مقاومت آن را توافقی یکجانبه و در راستای تأمین منافع تلآویو میدانند.
به گزارش «وطن امروز»، منتقدان معتقدند این توافق نهتنها هیچ تضمین روشنی برای خروج کامل اشغالگران صهیونیست از خاک لبنان ارائه نمیدهد، بلکه با حفظ حق اقدام نظامی رژیم صهیونیستی در خاک لبنان، زمینه استمرار تجاوزات و اشغالگری را نیز فراهم میکند. از نگاه مخالفان، مشروط شدن عقبنشینی اسرائیل به خلع سلاح مقاومت به معنای واگذاری بخشی از حاکمیت لبنان و افزایش شکافهای سیاسی و امنیتی در این کشور است. روزنامه الاخبار لبنان نیز در گزارشی این توافق را «توافقنامهای ننگین و شرمآور» توصیف کرد.
جزئیات توافق چه میگوید؟
واکنشها به توافق اخیر از روز جمعه و پس از آن شدت گرفت که ندا معوض، سفیر لبنان در واشنگتن، در نشست خبری مشترک از امضای توافق چارچوب میان دولت لبنان و رژیم صهیونیستی خبر داد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی رسانهها، از جمله شبکه العربیه، این توافق در ۱۴ بند تنظیم شده و موضوعاتی همچون ادامه مذاکرات، ایجاد سازوکارهای مشترک، واگذاری برخی مسوولیتهای امنیتی به ارتش لبنان در مناطق مشخص و تلاش برای دستیابی به توافقی پایدار را دربر میگیرد.
با این حال جنجالیترین بخش توافق، بندی است که برای رژیم صهیونیستی در برخی شرایط، حق اقدام علیه آنچه «تهدیدات امنیتی» خوانده شده، قائل میشود؛ بندی که از نگاه منتقدان عملاً به معنای اعطای آزادی عمل به ارتش صهیونی برای ادامه حملات و تجاوزات در خاک و آسمان لبنان است.
بر اساس جزئیات منتشرشده، قرار است اختلافات باقیمانده میان لبنان و رژیم صهیونیستی از طریق مذاکرات مستقیم و با میانجیگری آمریکا پیگیری شود. همچنین رسانه آمریکایی آکسیوس گزارش داد ارتش لبنان و ارتش رژیم صهیونیستی درباره 2 منطقه آزمایشی اولیه برای آغاز اجرای مرحلهای توافق به تفاهم رسیدهاند اما جزئیات آن به آینده موکول شده است.
بر اساس این گزارش، بازسازی مناطق جنگزده نیز تنها پس از تأیید خلع سلاح گروههای مقاومت در مناطق تعیینشده آغاز خواهد شد و بازگشت غیرنظامیان به این مناطق نیز منوط به تأیید استقرار کامل نیروهای دولتی خواهد بود.
بسیاری از کارشناسان معتقدند متن توافق نشان میدهد تمام تعهدات رژیم صهیونیستی درباره خروج از جنوب لبنان به آیندهای نامعلوم موکول شده و هیچ ضمانت اجرایی مشخصی برای پایان اشغالگری در آن وجود ندارد.
اظهارات مقامات رژیم صهیونیستی نیز نگرانیها در لبنان را تقویت کرده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی پس از اعلام توافق، مهمترین دستاورد آن را ادامه حضور ارتش این رژیم در «منطقه امنیتی» جنوب لبنان دانست و تصریح کرد اسرائیل همچنان در این مناطق باقی خواهد ماند.
وی همچنین مدعی شد هر گونه تغییر میدانی در جنوب لبنان، از جمله اجرای طرح ایجاد مناطق آزمایشی، بر اساس ملاحظات امنیتی تلآویو انجام خواهد شد و تا اطلاع ثانوی اجازه بازگشت نیروهای حزبالله و حتی ساکنان به این مناطق داده نخواهد شد.
به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، همین مواضع نشان میدهد توافقی که دولت لبنان از آن به عنوان دستاورد دیپلماتیک یاد میکند، از نگاه تلآویو ابزاری برای تثبیت حضور نظامی در جنوب لبنان و مشروعیتبخشی به ادامه اشغالگری است؛ موضوعی که علت اصلی شکلگیری موج گسترده مخالفتها در لبنان به شمار میرود.
لبنانیها در سنگر خیابانی
اعلام توافق چارچوبی میان دولت لبنان و رژیم صهیونیستی، نخستین واکنش خود را نه در عرصه سیاسی، بلکه در خیابانهای بیروت نشان داد. در لبنان خیابان همواره یکی از مهمترین عرصههای ابراز مخالفت با تصمیمات سیاسی شتابزده بوده و در مقاطع مختلف، هرگاه جریانهای نزدیک به غرب یا همسو با رژیم صهیونیستی در مسیر اتخاذ تصمیمات جنجالی قرار گرفتهاند، مخالفان با حضور گسترده در خیابانها اعتراض خود را به نمایش گذاشتهاند.
این بار نیز ساعاتی پس از اعلام توافق، گروههایی از شهروندان لبنانی با حضور در مناطق مختلف بیروت، بویژه در ضاحیه جنوبی، علیه آن دست به تجمع و راهپیمایی زدند. معترضان این توافق را «توافق تسلیم» و «گامی در مسیر عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی» توصیف کردند و با سر دادن شعارهایی، مخالفت خود را با هر گونه مذاکره مستقیم با تلآویو اعلام داشتند.
رسانههای عربی گزارش دادند در جریان این اعتراضات، برخی مسیرهای اصلی از جمله میدان سلیم سلام و جاده منتهی به فرودگاه بینالمللی بیروت برای ساعاتی مسدود شد. معترضان دولت لبنان را متهم کردند که با پذیرش این توافق، از مواضع ملی عقبنشینی کرده و امتیازاتی را در اختیار رژیم صهیونیستی قرار داده است.
نکته قابل توجه آن است که این تجمعات بدون فراخوان رسمی حزبالله یا دیگر گروههای مقاومت برگزار شد و بیشتر جنبه خودجوش داشت. با این حال بسیاری از ناظران سیاسی معتقدند در صورت ورود رسمی حزبالله به عرصه اعتراضات و صدور فراخوان برای برگزاری تجمعات سراسری، دامنه مخالفتهای خیابانی میتواند بهمراتب گستردهتر و چندین برابر شود.
با وجود این، به نظر میرسد حزبالله در شرایط کنونی ترجیح داده است پیش از ورود به مرحله اعتراضات خیابانی، از مسیر رایزنیهای سیاسی و گفتوگو با مقامات دولت لبنان، نسبت به پیامدهای این توافق هشدار داده و آنها را از تبعات امنیتی و سیاسی آن آگاه کند.
مخالفت رسمی حزبالله
در کنار اعتراضات مردمی، حزبالله لبنان بهطور رسمی مخالفت خود را با توافق اعلام کرد. شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در سخنرانی خود این توافق را «باطل، مردود، تحقیرآمیز و شرمآور» خواند و تأکید کرد مقاومت خود را ملزم به اجرای آن نمیداند.
وی با انتقاد شدید از مفاد توافق اظهار داشت: دولت لبنان با پذیرش این توافق، در حال مشروعیت بخشیدن به اشغالگری برای سالهای آینده است؛ توافقی که حتی میتواند به الحاق بخشهایی از خاک لبنان توسط رژیم صهیونیستی منجر شود. به گفته وی، مشروط کردن عقبنشینی اسرائیل به خلع سلاح مقاومت، عبور از تمام خطوط قرمز بوده و تهدیدی مستقیم علیه حاکمیت لبنان به شمار میرود.
دبیرکل حزبالله همچنین با اشاره به مسوولیت دولت لبنان گفت: «به مقامات لبنان میگوییم وقت آن رسیده از تصمیماتی که لبنان را به سوی ویرانی سوق میدهد، دست بردارند. ما در سختترین شرایط میدان را ترک نکردیم و هرگز آن را ترک نخواهیم کرد».
وی توافق امضاشده در واشنگتن را «تحقیر حاکمیت لبنان» توصیف کرد و افزود: «کجاست مسئوولیتپذیری مقامات لبنانی در قبال مردم و حاکمیت کشور، در حالی که آمریکا میکوشد اراده خود را تحت عنوان آتشبس بر لبنان تحمیل کند؟»
شیخ نعیم قاسم همچنین مذاکرات مستقیم با رژیم صهیونیستی را «امتیازدهی یکطرفه» دانست و تأکید کرد این روند تنها برای وادار کردن دولت لبنان به پذیرش خواستههای اسرائیل طراحی شده است. به گفته وی، نتیجه چنین مسیری چیزی جز تضعیف مقاومت، نقض قانون اساسی لبنان و خدمت به پروژه توسعهطلبانه رژیم صهیونیستی نخواهد بود.
وی در پایان هشدار داد ملاک قضاوت، نتایج توافق است، نه بازی با واژهها و تفسیرهای سیاسیو آنچه امروز در حال وقوع است، از نگاه حزبالله خیانت به حاکمیت لبنان در نحوه مواجهه با دوست و دشمن محسوب میشود.
در همین راستا حسن فضلالله، نماینده پارلمان لبنان نیز مخالفت مقاومت با این توافق را «جدی و قاطع» توصیف کرد و گفت مقاومت اجازه نخواهد داد دولت تعهدات ناشی از این توافق را در میدان اجرا کند یا سرنوشت لبنان را در اختیار رژیم صهیونیستی قرار دهد. وی تأکید کرد مقاومت با تمام توان از حاکمیت، امنیت و آینده لبنان دفاع خواهد کرد.
توافق با تلآویو؛ نقض تفاهم ایران و آمریکا؟
در کنار انتقادهای داخلی، یکی از مهمترین محورهای مخالفت با توافق لبنان و رژیم صهیونیستی، مساله تناقض و مغایرت آن با تفاهمنامه ایران و آمریکاست. بسیاری از کارشناسان و شخصیتهای سیاسی لبنان معتقدند توافقی که با حمایت مستقیم و فشار زیاد واشنگتن میان بیروت و تلآویو شکل گرفته، در عمل با تعهداتی که آمریکا در تفاهم خود با ایران پذیرفته، در تضاد است.
به اعتقاد این ناظران، آمریکا در تفاهمنامه با ایران متعهد شده بود جنگ در تمام جبههها متوقف شود و رژیم صهیونیستی بدون هیچ پیششرطی از جنوب لبنان عقبنشینی کند اما اکنون همان واشنگتن از توافقی حمایت میکند که عقبنشینی اشغالگران را به خلع سلاح حزبالله مشروط کرده است. از نگاه منتقدان، این شرط نهتنها مغایر مفاد تفاهم ایران و آمریکاست، بلکه به رژیم صهیونی اجازه میدهد حضور نظامی خود را در جنوب لبنان ادامه دهد.
شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله نیز در سخنان خود با اشاره به همین موضوع تأکید کرد «تفاهمنامه ایران و آمریکا» باید مبنای حلوفصل بحران لبنان قرار گیرد، نه توافق چارچوبی امضاشده در واشنگتن.
وی با اشاره به مفاد این تفاهمنامه گفت: بند نخست تفاهمنامه میان ایران و آمریکا بر توقف فوری و دائمی درگیریها در تمام جبههها از جمله لبنان تأکید دارد و همه طرفها را متعهد میکند از هر گونه اقدام نظامی، تهدید به زور و نقض حاکمیت لبنان خودداری کنند. به گفته وی، در بند سوم نیز تصریح شده است مذاکرات نهایی ظرف 60 روز به نتیجه برسد.
دبیرکل حزبالله تأکید کرد تفاهم ایران و آمریکا، امنیت و حاکمیت لبنان را از طریق عقبنشینی کامل رژیم صهیونیستی تضمین میکند؛ امتیازی که به گفته وی «لبنان هرگز تصور دستیابی به آن را نیز نداشت». اما به اعتقاد شیخ نعیم قاسم، دولت لبنان با پذیرش توافق جدید، این برگ برنده را در کنار قدرت بازدارندگی مقاومت، بدون دریافت هیچ امتیازی در اختیار رژیم صهیونیستی قرار داده است.
وی بار دیگر هشدار داد مشروط کردن خروج اسرائیل از لبنان به خلع سلاح مقاومت، پیشنهادی بسیار خطرناک است که از همه خطوط قرمز عبور میکند و لبنان را به ابزاری در خدمت اهداف رژیم صهیونیستی تبدیل خواهد کرد.
اعلام نقض تفاهم ایران و آمریکا تنها به دبیرکل حزبالله محدود نیست، بلکه ایهاب حماده، نماینده پارلمان لبنان نیز با اشاره به تفاهم ایران و آمریکا اظهار داشت عقبنشینی کامل رژیم صهیونیستی، نخستین گام برای ادامه روند مذاکرات محسوب میشود و تأکید بنیامین نتانیاهو بر ادامه حضور نظامی در جنوب لبنان، به معنای نقض صریح تفاهم تهران و واشنگتن است. وی هشدار داد بیتوجهی به این تعهدات، میتواند پیامدهای گستردهای برای منطقه به همراه داشته باشد و وضعیت تنگه هرمز را به حالت گذشته بازگرداند.
هشدارها درباره خطر جنگ داخلی
مخالفت با توافق تنها به انتقاد از مفاد آن محدود نمانده و بسیاری از شخصیتهای سیاسی لبنان نسبت به پیامدهای داخلی اجرای آن هشدار دادهاند. از نگاه آنان، مشروط شدن عقبنشینی رژیم صهیونیستی به خلع سلاح حزبالله میتواند زمینهساز رویارویی میان دولت و مقاومت و در نهایت شعلهور شدن یک بحران داخلی در لبنان باشد.
در همین راستا نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، توافق چارچوب را «فتنهآمیز» توصیف کرد و از مردم خواست در برابر هر اقدامی که وحدت ملی را تهدید میکند، هوشیار باشند.
جالب آنکه چنین نگرانیهایی تنها در لبنان مطرح نشده است. برخی تحلیلگران و رسانههای صهیونیستی نیز اذعان کردهاند نتیجه اجرای این توافق میتواند کشاندن لبنان به یک درگیری داخلی باشد. راویب دروگر، مجری شبکه ۱۳ تلویزیون رژیم صهیونیستی، تصریح کرد طرح اسرائیل در لبنان در عمل با هدف سوق دادن این کشور به جنگ داخلی و قرار دادن دولت لبنان در برابر حزبالله طراحی شده است.
همچنین آلون بندیوید، تحلیلگر و خبرنگار نظامی صهیونیست، با صراحت اعلام کرد جنگ داخلی در لبنان از ابتدا یکی از اهداف راهبردی اسرائیل بوده است. تحلیلگر نظامی صهیونیستی تأکید کرد رویارویی میان دولت لبنان و حزبالله، از نگاه تلآویو سناریویی نامطلوب نیست و حتی میتواند بخشی از اهداف اسرائیل را محقق کند.
در لبنان نیز امین شری، نماینده مجلس و عضو فراکسیون «وفاداری به مقاومت»، با رد مذاکرات مستقیم با رژیم صهیونیستی، هشدار داد تلآویو میکوشد از طریق ایجاد اختلاف میان گروههای لبنانی به اهدافی دست یابد که در میدان جنگ موفق به تحقق آنها نشده است.
جبران باسیل، رئیس جریان آزاد ملی و وزیر خارجه پیشین لبنان نیز نسبت به پیامدهای این توافق هشدار داد و گفت اگر این توافق به بستری برای ایجاد فتنه و شکاف داخلی تبدیل شود، همه جریانهای سیاسی باید از افتادن در این دام پرهیز کنند. وی تأکید کرد اولویت لبنان باید تضمین عقبنشینی کامل رژیم صهیونیستی و جلوگیری از هر گونه تجاوز مجدد باشد، نه پذیرش ترتیباتی که میتواند زمینهساز اختلافات داخلی شود.
خروج اشغالگران از جنوب لبنان؛ وعده بیضمانت
یکی دیگر از محورهای اصلی مخالفت با توافق چارچوبی، تردیدهای جدی درباره اجرای تعهد رژیم صهیونی برای خروج از جنوب لبنان است. اگرچه نواف سلام، نخستوزیر لبنان هدف از این توافق را پایان اشغال، بازگشت ساکنان مناطق مرزی و استقرار کامل حاکمیت دولت از طریق ارتش لبنان عنوان کرده است اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند متن توافق و اظهارات مقامات صهیونیستی، تصویر کاملاً متفاوتی از آینده این توافق ارائه میدهد و گفتهاند خروج صهیونیستها از جنوب لبنان در چارچوب توافق فعلی و از مسیر دیپلماتیک یک خوشخیالی صرف است.
این تردیدها زمانی پررنگتر شد که بسیاری از صهیونیستها پس از توافق اخیر بر ادامه اشغال جنوب لبنان تاکید کردند. همزمان، کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی به نقل از موشه داویدوویچ، رئیس شورای منطقهای «ماته آشر» گزارش داد حفظ حضور ارتش اسرائیل در خطوط مقدم جنوب لبنان برای امنیت این رژیم «حیاتی» است و توافق جدید نیز امکان تداوم این حضور را فراهم میکند.
از نگاه بسیاری از ناظران، این مواضع نشان میدهد برخلاف ادعاهای دولت لبنان، توافق جدید هیچ تضمین روشنی برای پایان اشغالگری ارائه نمیدهد و حتی میتواند به تثبیت حضور نظامی رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان منجر شود.
مخالفت احزاب و شخصیتهای لبنانی
در کنار حزبالله، دیگر جریانهای سیاسی و شخصیتهای لبنانی نیز با این توافق مخالفت کردهاند.
حزب سوسیال ناسیونالیست لبنان در بیانیهای، توافق موسوم به «چارچوب سهجانبه» را نتیجه فشارهای آمریکا دانست و تأکید کرد مذاکره در سایه تجاوزات نظامی و دیکتههای واشنگتن، چیزی جز تسلیم در برابر رژیم صهیونیستی نیست.
این حزب همچنین با رد کامل طرح «خروج مرحلهای» و ایجاد «مناطق آزمایشی»، اعلام کرد پذیرش عقبنشینی محدود رژیم صهیونیستی در عمل به معنای مشروعیت بخشیدن به اشغالگری است. در این بیانیه تأکید شده جنوب لبنان سرزمینی یکپارچه و تجزیهناپذیر است و هر گونه پذیرش «کمربند امنیتی جدید» یا باقی ماندن نیروهای اشغالگر در هر نقطهای از این منطقه مردود است.
این حزب همچنین تصریح کرد حاکمیت لبنان نه در اتاقهای مذاکره آمریکا، بلکه از طریق مقاومت، اراده ملت و خروج کامل نیروهای اشغالگر محقق خواهد شد و هر توافقی که این اصول را نادیده بگیرد، فاقد مشروعیت ملی است.
شیخ علی الخطیب، نایبرئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان نیز توافق چارچوبی را در راستای تحقق اهداف رژیم صهیونیستی دانست و هشدار داد این توافق، ثبات داخلی لبنان را تهدید میکند. وی با اشاره به سابقه رژیم صهیونیستی در نقض توافقهای پیشین، اظهار داشت وعدههای دولت لبنان درباره خروج اشغالگران فاقد پشتوانه عملی است و تجربههای گذشته نشان داده است تلآویو به هیچیک از تعهدات خود پایبند نبوده است.
عدنان منصور، وزیر خارجه اسبق لبنان نیز در گفتوگو با شبکه المیادین تأکید کرد توافق جدید، دولت لبنان را در برابر حزبالله قرار میدهد و این مساله میتواند پیامدهای خطرناکی برای وحدت ملی داشته باشد. وی افزود: «هر کس تصور کند اسرائیل بهراحتی از لبنان خارج خواهد شد، دچار توهم شده است؛ اسرائیل همواره با فریب و تعلل، اجرای تعهدات خود را به تأخیر انداخته است».
از سوی دیگر حسن علیق، روزنامهنگار لبنانی، این توافق را «توافقی برای عادیسازی امنیتی» توصیف کرد و مدعی شد دولت لبنان با پذیرش آن، در عمل در مسیر خواستههای رژیم صهیونیستی حرکت کرده است.
شیخ حسین زینالدین، از شخصیتهای دینی لبنان نیز هشدار داد پیامدهای این توافق تنها به مسائل امنیتی محدود نخواهد شد، بلکه حاکمیت، صلح داخلی، ارتش لبنان، توافق طائف و حتی انسجام ملی این کشور را با تهدید مواجه خواهد کرد.
همچنین عمر نشابه، پژوهشگر علوم جنایی با انتقاد از عملکرد مقامات لبنانی، اعلام کرد پذیرش این توافق به منزله دفاع از رژیم صهیونیستی در برابر پیگردهای حقوقی ناشی از جنایتهای جنگی است و چنین اقدامی نهتنها حقوق قربانیان لبنانی و فلسطینی، بلکه عدالت و حقوق بینالملل را نیز زیر سؤال میبرد.
مجموع واکنشها در لبنان حاکی از آن است توافق چارچوبی میان دولت لبنان و رژیم صهیونیستی به جای آنکه به کاهش تنشها منجر شود، موجی از اعتراضات مردمی، مخالفتهای سیاسی و هشدارهای امنیتی را در لبنان به دنبال داشته است، چون مخالفان معتقدند این توافق نه تضمینی برای خروج کامل نیروهای اشغالگر ارائه میدهد، نه مانعی برای ادامه تجاوزات رژیم صهیونیستی ایجاد میکند و نه حاکمیت لبنان را تضمین خواهد کرد. به گفته کارشناسان، چارچوب اخیر توافق بیروت- تلآویو طرحی برای صلح پایدار نیست و تجربههای قبلی در غزه، سوریه و کرانه باختری نشان داده است صهیونیستها به تعهدات خود پایبند نمیمانند و هر توافقی را شروعی برای خواستههای بیشتر میبینند.
گزارش «وطن امروز» از مخالفتهای گسترده در لبنان با توافق بیروت-تلآویو
خیانت به لبنان
رئیس پارلمان لبنان: توافق چارچوب بیروت-تلآویو فتنهآمیز است
ارسال نظر
پربیننده