ترتیبات ایرانی تنگه

حسین کیامنش: بامداد دیروز ۶ تیر ۱۴۰۵، آب‌های خلیج فارس برای چندمین بار در هفته‌های اخیر به صحنه تبادل آتش مستقیم بین ارتش تروریست آمریکا و نیروهای مسلح ایران تبدیل شد.
ماجرا از آنجا آغاز شد که ارتش تروریست آمریکا مناطقی از سواحل جنوب ایران را هدف قرار داد. بر اساس گزارش رسانه‌های آمریکا به نقل از سنتکام، حملات آمریکا بر سایت‌های رادار ساحلی و مراکز نظارتی و کنترل در جزایر سیریک و قشم متمرکز بود.
فرماندهی مرکزی نظامیان تروریست آمریکا (سنتکام) بلافاصله پس از اقدام تجاوزکارانه، بیانیه‌ای صادر و آن را پاسخ به حمله پهپادی ایران به کشتی تجاری سنگاپوری M/V Ever Lovely در روز قبل (۲۵ ژوئن) اعلام کرد.
این در حالی است که نیروهای مسلح ایران تاکنون ادعای آمریکا مبنی بر هدف قرار دادن این کشتی را تایید نکرده‌ است. این کشتی که تحت پرچم سنگاپور حرکت می‌کرد، هنگام خروج از تنگه هرمز در مسیر ساحلی نزدیک عمان هدف یک پهپاد انتحاری قرار گرفت.
بلافاصله پس از حملات آمریکا، ایران با عملیات پهپادی گسترده به اهداف مرتبط با نظامیان آمریکایی در منطقه پاسخ داد. مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، هدف حملات متقابل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود.
روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور بیانیه‌ای رسمی، جزئیات پاسخ ایران را به طور شفاف تشریح کرد. طبق این بیانیه، نیروی دریایی سپاه در پاسخ به حمله هوایی آمریکا به سواحل جمهوری اسلامی، نقاط استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه را مورد اصابت قرار داد. در این بیانیه آمده است: «به دنبال نقض آتش‌بس رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان، ساعاتی پیش رژیم پیمان‌شکن آمریکا نیز مانند همیشه دست به نقض تعهدات خود زد و به بهانه‌ ممانعت از تردد یک کشتی متخلف از مسیر غیرمجاز در تنگه هرمز، به حمله هوایی به سواحل جمهوری اسلامی ایران اقدام کرد. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در پاسخ به این تجاوز، نقاط استقرار ارتش تروریست آمریکا در منطقه را مورد اصابت قرار داد.
بر اساس بند ۵ تفاهمنامه اسلام‌آباد ترتیبات کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز با جمهوری اسلامی ایران است؛ لکن آمریکا با تحریک جهات مختلف در صدد تخلف از این تعهد بود که پاسخ لازم داده شد و من‌بعد نیز چنین خواهد بود. در صورت تکرار تجاوز، پاسخ ما گسترده‌تر از این خواهد بود».

نقض آشکار تفاهمنامه پایان جنگ
همان‌طور که سپاه پاسداران تاکید کرد، اقدام اخیر آمریکا، رسما نقض تفاهمنامه پایان جنگ بود. این تفاهمنامه که با هدف خاتمه خصومت‌ها، احترام به حاکمیت متقابل و باز کردن ایمن تنگه هرمز امضا شده، بندهایی روشن در خصوص عدم تهدید یا استفاده از زور دارد. حالا حمله به تأسیسات ساحلی ایران، این تعهدات را مستقیماً نقض کرده است.
در همین رابطه وزارت امور خارجه با صدور بیانیه‌ای، حملات هوایی آمریکا به برخی نقاط سواحل ایران را محکوم و ضمن تاکید بر حق خود در پاسخ به این حملات، بر ضرورت پایبندی همه کشورهای واقع در کرانه جنوب خلیج فارس به اصل حسن همجواری و رعایت اصل بنیادین حقوق بین‌الملل مبنی بر ممانعت از استفاده طرف‌های متجاوز از قلمرو و امکانات آنها جهت ارتکاب اقدامات تجاوزکارانه علیه جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد.
بنابر اعلام وزارت امور خارجه «این حملات وحشیانه که تاسیسات نظارت ساحلی ایران را هدف قرار داد، نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد و نیز نقض صریح بند اول یادداشت تفاهم خاتمه جنگ تحمیلی مورخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ است».
دستگاه دیپلماسی در ادامه این بیانیه با اشاره به حملات رژیم اشغالگر و آپارتاید صهیونیستی به لبنان با هماهنگی آمریکا، آن‌ را نقض آشکار بند ۱ یادداشت تفاهم خاتمه جنگ دانست و ضمن تأکید بر حق ذاتی ایران برای دفاع از خود طبق ماده ۵۱ منشور ملل متحد تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران با تمام توان از حاکمیت، امنیت و منافع ملی کشور دفاع خواهد کرد. 
ضربات دفاعی نیروهای مسلح مقتدر جمهوری اسلامی علیه اهداف مرتبط با نیروهای متجاوز آمریکایی بر همین مبنا صورت گرفت. بدیهی است مسؤولیت پیامدهای این وضعیت بر عهده رژیم متجاوز و عهدشکن آمریکا و طرف‌هایی است که به هر نحوی در ارتکاب اقدامات تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران همدستی کنند.

آمریکا در تقلای بازپس‌گیری ابتکار عمل از ایران
اقدام اخیر آمریکا در حمله به نقاطی از ایران را باید در چارچوب تلاش آن کشور برای گرفتن ابتکار عمل از ایران در تنگه هرمز دید. در 120 روز گذشته، تنگه هرمز برای تهران فراتر از یک گذرگاه اقتصادی، ابزاری حیاتی برای بازدارندگی و حفظ تعادل قدرت در برابر واشنگتن بوده است. پس از آغاز جنگ گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، تهران به رغم تلاش‌ها و حملات متعدد و بی‌سابقه آمریکا و رژیم صهیونیستی، توانست کنترل عملی و ابتکار عمل خود بر این آبراه را حفظ و تثبیت کند. آمریکا نیز در تمام این مدت، با وجود همه تلاش‌هایش نتوانسته این ابتکار عمل را از ایران بازپس گیرد.

کریدور موازی در آب‌های عمان؛ استراتژی دور زدن اقتدار ایران
در روزهای اخیر، آمریکا با هماهنگی عمان تلاش کرده یک کریدور موازی در سمت آب‌های ساحلی عمان ایجاد کند. عمان راهنمایی‌های ناوبری صادر کرده و نیروهای آمریکایی پوشش دریایی و نظارتی فراهم کرده‌اند. این مسیر جنوبی در صورت تثبیت، عملا اقتدار و کنترل ایران را دور می‌زند و مشخصاً تلاشی برای «عادی‌سازی» تردد بدون پذیرش کامل حاکمیت و نظارت تهران بر تنگه هرمز است.
در واکنش به این تلاش‌ها، جمهوری اسلامی ایران رسماً به همه کشتی‌ها و شناورهای تجاری هشدار داد هرگونه تردد و عبور از تنگه هرمز باید با هماهنگی کامل ایران و از مسیرهای اعلامی تهران انجام شود.
چهارم تیرماه نیروی دریایی سپاه پاسداران با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «ساعاتی قبل بدون اطلاع و هماهنگی با جمهوری اسلامی ایران از طرف برخی مراجع مسیر جدیدی برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز اعلام شده که این مسیر غیر قابل قبول و کاملاً خطرناک است. به اطلاع همه می‌رساند تنها مسیر مجاز برای عبور از تنگه هرمز همان مسیرهای اعلام‌شده از طرف جمهوری اسلامی ایران است. تردد شناورها در خارج از این مسیرها بسیار خطرناک و ممنوع بوده و اخطار می‌دهیم از هرگونه تردد در خارج از مسیرهای ابلاغی جدا خودداری کنید. هماهنگی با نیروی دریایی سپاه برای عبور از تنگه هرمز از طریق کانال 16 الزامی است و با شناورهای متخلف برخورد خواهد شد».
معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه، روز جمعه هفته گذشته در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «عبور ایمن در تنگه هرمز با ترتیبات مبهم، مسیرهای موازی یا تصمیم‌سازی خارج از ملاحظات ایران، به عنوان دولت‌ ساحلی، تضمین نمی‌شود».
کاظم غریب‌آبادی تاکید کرد: «هر چارچوب معتبر باید بر هماهنگی با ایران و مفاد بند ۵ یادداشت تفاهم اسلام‌آباد استوار باشد در غیر این‌ صورت، نتیجه، تعلیق مسیر تعیین‌شده موازی می‌شود».

کنترل پایدار ایران پس از ۱۲۰ روز جنگ
پس از جنگی که آمریکا ۱۲۰ روز پیش علیه کشورمان به راه انداخت، جمهوری اسلامی ایران توانسته کنترل و ابتکار عمل خود بر تنگه هرمز را به طور مؤثر اعمال کند. با وجود فشارهای نظامی، محاصره دریایی و در ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، ایران با ترکیب ابزارهای نامتقارن، از جمله پهپادهای نظارتی و انتحاری، هشدارهای دریایی و عملیات‌های تنبیهی، تردد از مهم‌ترین آبراه راهبردی دنیا را مدیریت کرده است. 
در سوی مقابل آمریکا به رغم تلاش‌های متعدد، از تلاش نمادین برای اسکورت کشتی‌ها تا پیشنهاد کریدورهای جایگزین، در بازپس‌گیری این ابتکار ناکام مانده است؛ آن هم در شرایطی که در حال حاضر اغلب کشورهای جهان حاکمیت و اعمال کنترل ایران بر تنگه هرمز را پذیرفته‌اند.
با این حال، طرح اخیر آمریکا برای ایجاد مسیر از سمت عمان، تلاشی سیستماتیک و حساب‌‌شده برای دور زدن نظارت مستقیم ایران است. این کریدور، با پشتیبانی لجستیکی و نظامی آمریکا، به دنبال ایجاد یک واقعیت جدید در ناوبری است اما حوادث بامداد شنبه نشان داد این تلاش‌ها نه‌تنها ناپایدار و بی نتیجه است، بلکه برای آمریکایی‌ها هزینه‌زا هم خواهد بود؛ آن هم در شرایطی که ایران طی ماه‌های اخیر عملاً ترتیبی اتخاذ کرده که عبور نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری وابسته به کشورهای متخاصم یا متحدان آنها، بدون جلب رضایت ایران ممکن نباشد.