اهل بیت ایران

گروه سیاسی: نخستین روز از آیین 2 روزه وداع مردم با پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی، صبح شنبه ۱۳ تیرماه در حالی در مصلای امام خمینی(ره) تهران آغاز شد که شور حضور مردم، ساعت‌ها پیش از شروع رسمی مراسم، برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده را تحت تأثیر قرار داد. اگرچه طبق اعلام قبلی قرار بود درهای مصلی از ساعت ۶ صبح به روی عزاداران گشوده و مراسم نیز از همان زمان به صورت رسمی آغاز شود اما از ساعات پایانی شب جمعه، خیابان‌های اطراف مصلی آرام ‌آرام مملو از جمعیتی شد که می‌خواستند جزو نخستین افرادی باشند که در مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب اسلامی حضور می‌یابند. هرچه از نیمه‌شب می‌گذشت، بر شمار این جمعیت افزوده می‌شد. خانواده‌ها، جوانان، سالمندان، زنان و مردانی که از نقاط مختلف تهران و شهرهای دیگر خود را به محل مراسم رسانده بودند، در سکوتی آمیخته با اندوه و انتظار، چشم به درهای بسته مصلی دوخته بودند.
تراکم جمعیت در ورودی‌های مختلف مصلی به اندازه‌ای افزایش یافت که مسؤولان برگزاری مراسم ناچار شدند زمان بازگشایی درها را تغییر دهند. در نهایت، در حالی که هنوز هوا کاملاً روشن نشده بود و حدود 2 ساعت و نیم تا آغاز رسمی مراسم باقی مانده بود، در‌های مصلای امام خمینی(ره) از حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد به روی عزاداران گشوده شد. با باز شدن درها، سیل جمعیت با نظم و آرامش وارد شبستان‌ها و محوطه‌های داخلی مصلی شد؛ جمعیتی که ساعت‌ها انتظار کشیده بود تا در نخستین لحظات وداع با رهبر شهید انقلاب اسلامی حضور داشته باشد.
از همان لحظات نخست، فضای مصلی حال و هوایی متفاوت به خود گرفت. شبستان‌ها به تدریج از جمعیت انباشته و هر لحظه بر تعداد حاضران افزوده می‌شد. برخی در سکوت به قرائت قرآن مشغول بودند، برخی دیگر ذکر می‌گفتند و گروهی نیز با چشمانی اشکبار، چشم به جایگاه اصلی مراسم دوخته بودند. هنوز برنامه رسمی آغاز نشده بود اما فضای عمومی مصلی نشان می‌داد این مراسم برای بسیاری از حاضران صرفاً یک آیین رسمی نیست، بلکه لحظه‌ای برای وداعی عاطفی و تاریخی محسوب می‌شود.
در بیرون از مصلی نیز شرایط تفاوتی با داخل نداشت. خیابان‌های شهید بهشتی، قنبرزاده، بزرگراه شهید سلیمانی، بزرگراه مدرس و دیگر مسیرهای منتهی به محل برگزاری مراسم، از نخستین ساعات بامداد شاهد حرکت مستمر جمعیتی بود که پیاده یا با استفاده از ناوگان حمل‌ونقل عمومی راهی مصلی می‌شدند. ایستگاه‌های مترو اطراف مصلی با حجم بالای مسافران مواجه بودند و در طول مسیر، پرچم‌های سیاه، بیرق‌های عزاداری و تصاویر رهبر شهید انقلاب اسلامی، جلوه‌ای ویژه به فضای شهر بخشیده بود.
با نزدیک شدن به ساعت آغاز رسمی مراسم، سکوت حاکم بر شبستان‌ها جای خود را به نوای روح‌بخش قرآن کریم داد. احمد ابوالقاسمی، قاری بین‌المللی قرآن کریم، با تلاوت آیاتی از کلام‌الله مجید، نخستین بخش رسمی برنامه را آغاز کرد. طنین آیات قرآن در فضای وسیع مصلی، حال و هوایی معنوی و آرامش‌بخش ایجاد کرده بود و هزاران نفر از حاضران با سکوت کامل به تلاوت قرآن گوش سپرده بودند.
پس از پایان تلاوت قرآن، برنامه با پخش سرود ملی جمهوری اسلامی ایران ادامه یافت. همزمان با آغاز سرود، جمعیت حاضر یکپارچه از جای برخاستند و با احترام، سرود ملی را همراهی کردند. سکوت، نظم و هماهنگی هزاران نفر در این لحظات، جلوه‌ای خاص به فضای مراسم بخشیده بود. 
با پایان سرود ملی، فضای مصلی به‌تدریج رنگ و بوی سوگواری به خود گرفت. نوای مرثیه ماندگار «عزا عزاست امروز» در شبستان‌های مصلی طنین‌انداز شد و به‌سرعت از بلندگوها به خیابان‌های اطراف نیز رسید. همزمان با پخش این مرثیه، عزاداران با سینه‌زنی و همخوانی اشعار، فضای مراسم را سرشار از اندوه و دلدادگی کردند. بسیاری از حاضران اشک می‌ریختند و گروهی دیگر با زمزمه اشعار این مرثیه، احساسات خود را ابراز می‌کردند.
دقایقی بعد، مهم‌ترین بخش آغازین مراسم فرارسید؛ پیکرهای مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی و اعضای خانواده شهید ایشان در جایگاه اصلی مراسم قرار گرفت. با استقرار پیکرهای مطهر، فضای مصلی بیش از پیش تحت تأثیر قرار گرفت و موجی از احساسات در میان عزاداران شکل گرفت. هزاران نفر با قرائت صلوات، ذکر و اشک، آخرین ادای احترام خود را به رهبر شهید انقلاب اسلامی به جا آوردند. بسیاری تلاش می‌کردند از فاصله‌ای هرچند دور، نگاهی به جایگاه اصلی مراسم داشته باشند و در این وداع تاریخی سهیم شوند.
در همین حال، جمعیت حاضر همچنان رو به افزایش بود. درهای مصلی همچنان پذیرای عزادارانی بود که از نقاط مختلف کشور خود را به تهران رسانده بودند. برخی کاروانی آمده بودند، برخی به صورت خانوادگی و شماری نیز به صورت انفرادی راهی مراسم شده بودند. 
پس از استقرار پیکرهای مطهر، فضای مراسم به طور کامل وارد بخش مرثیه‌سرایی و سوگواری شد. نخستین نوحه‌ها و مراثی، اشک را بر چشمان بسیاری از حاضران جاری کرد و صدای همخوانی جمعیت، بار دیگر شبستان‌های مصلی را در بر گرفت. این آغاز ساعاتی بود که با تلاوت قرآن، مرثیه‌خوانی، شعر، نوحه و حضور گسترده مردم، نخستین روز وداع تاریخی با رهبر شهید انقلاب اسلامی را رقم زد.
با آغاز بخش‌های اصلی مراسم، فضای مصلای امام خمینی(ره) بیش از پیش رنگ و بوی سوگواری به خود گرفت. هزاران عزادار که از ساعات اولیه بامداد در شبستان‌ها و محوطه‌های مختلف مصلی مستقر شده بودند، در کنار جایگاه اصلی مراسم، با چشمانی اشکبار و دستانی رو به آسمان، برنامه‌های مختلف آیین وداع را دنبال می‌کردند. در هر گوشه‌ای از مصلی، حلقه‌هایی از عزاداران دیده می‌شد که با زمزمه صلوات، ذکر و دعا، خود را برای ادامه مراسم آماده می‌کردند. سکوت‌های کوتاه میان برنامه‌ها، خیلی زود جای خود را به نوای مرثیه و نوحه داد و فضای مراسم بار دیگر آکنده از صدای سینه‌زنی و همنوایی جمعیت شد.
نخستین مداحی‌های مراسم با اجرای مهدی رسولی آغاز شد. او با قرائت مرثیه و نوحه، فضای معنوی مصلی را بیش از پیش تحت تأثیر قرار داد و حاضران با اشک و سینه‌زنی، نوحه‌های او را همراهی کردند. بسیاری از عزاداران در این لحظات دست بر سینه، با چشمانی اشکبار و زمزمه اشعار، اندوه خود را ابراز می‌کردند.
اندکی بعد، کربلایی‌نریمان پناهی در جایگاه قرار گرفت و با اجرای نوحه و مرثیه، این فضای سوگوارانه را ادامه داد. همزمان با اجرای او، جمعیت با نوحه‌ها همراه شد و صدای سینه‌زنی در بخش‌های مختلف مصلی به گوش می‌رسید. بسیاری از حاضران با بالا گرفتن پرچم‌های عزا و پاسخ به فرازهای نوحه، فضای مراسم را به مجلسی یکپارچه از سوگواری تبدیل کرده بودند.
یکی از بخش‌های اثرگذار مراسم، طنین سلام رهبر مجاهد شهید انقلاب به حضرت سیدالشهدا(ع) بود؛ بخشی که حال و هوایی عاشورایی به مراسم بخشید و ارتباط مفهومی میان فرهنگ شهادت و آیین وداع را در ذهن حاضران پررنگ‌تر کرد. با پخش این سلام، بسیاری از عزاداران به احترام برخاستند و فضای مصلی در سکوتی آمیخته با اشک و اندوه فرو رفت.
در ادامه برنامه، احمد بابایی با حضور در جایگاه، اشعار حماسی و آیینی خود را قرائت کرد؛ اشعاری که در آن، مفاهیمی همچون ایثار، شهادت، وفاداری و ادامه راه شهیدان برجسته بود و با استقبال گسترده حاضران روبه‌رو شد. هنگامی که او در بخشی از شعر خود خطاب به حضرت فاطمه زهرا(س) سرود: «یا فاطمه(س)، ما بعد از این خونخواه فرزند تو هستیم»، صدای همنوایی جمعیت فضای مصلی را فراگرفت و بسیاری از عزاداران این ابیات را همراه شاعر تکرار کردند.
فضای مراسم در ادامه با حضور محسن محمدی‌پناه رنگ و بویی دیگر گرفت. مصرع «باید برخاست، دنیا با آنها و مولا با ماست» که در بخشی از شعر او خوانده شد، با همراهی گسترده جمعیت روبه‌رو و بارها از سوی عزاداران تکرار شد.
در ادامه، محمدرضا بذری با قرائت روضه و مرثیه، حال و هوای مراسم را بار دیگر به اوج اندوه رساند. او در بخشی از مرثیه خود با بیان مصرع «تو علی بودی و از نام تو می‌ترسیدند»، به مجاهدت‌ها و شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت؛ ابیاتی که با اشک، سینه‌زنی و سکوت تأثیرگذار حاضران همراه شد.
در فاصله میان بخش‌های مختلف برنامه، بار دیگر تلاوت آیاتی از قرآن کریم در فضای مراسم طنین‌انداز شد. این بار یونس شاهمرادی، قاری قرآن کریم، آیاتی از کلام‌الله مجید را تلاوت و فضای مصلی را سرشار از معنویت کرد. سکوت کامل هزاران نفر از حاضران هنگام تلاوت قرآن، جلوه‌ای خاص به این بخش از مراسم داده بود. تنها صدایی که در شبستان شنیده می‌شد، نوای دلنشین تلاوت قرآن بود و پس از پایان آن، جمعیت با ذکر صلوات، این بخش را بدرقه کردند.
در بخش‌هایی از مراسم، احساسات عزاداران با سردادن شعارهای هماهنگ بروز پیدا کرد. شعار «انتقام، انتقام» که به صورت یکپارچه از سوی هزاران نفر از شرکت‌کنندگان سر داده شد، برای دقایقی فضای مصلی را تحت تأثیر قرار داد. این شعار در چند نوبت از سوی بخش‌های مختلف جمعیت تکرار شد و با همصدایی گسترده عزاداران همراه بود. پس از فروکش کردن شعارها، مراسم بار دیگر با مرثیه‌خوانی و قرائت اشعار آیینی ادامه پیدا کرد.
با گذشت ساعت‌ها از آغاز مراسم، نه‌تنها از حجم جمعیت کاسته نشد، بلکه همچنان گروه‌های جدیدی از عزاداران وارد مصلی می‌شدند. مسیرهای اطراف محل برگزاری مراسم همچنان مملو از جمعیتی بود که آرام‌آرام خود را به شبستان‌ها می‌رساندند. خادمان مراسم، نیروهای انتظامی، امدادی و خدماتی نیز به صورت مستمر در حال هدایت جمعیت و ارائه خدمات بودند تا مراسم در نهایت نظم برگزار شود.
در بخش دیگری از مراسم، حضور جمعی از اتباع و زائران پاکستانی نیز مورد توجه قرار گرفت. آنان با در دست داشتن پرچم‌ها و نمادهای مذهبی، در کنار دیگر عزاداران در مراسم حضور یافتند و با قرائت صلوات و شرکت در آیین‌های سوگواری، ارادت و همدردی خود را ابراز کردند. 
با ادامه برنامه‌ها، مصلی همچنان مملو از نوای مرثیه، صلوات، دعا و سینه‌زنی بود. هرچند ساعت‌ها از آغاز مراسم گذشته بود اما خستگی در چهره عزاداران دیده نمی‌شد. بسیاری ترجیح داده بودند در همان محل بمانند و تمام برنامه‌های روز نخست وداع را تا پایان دنبال کنند. 
با گذشت ساعت‌ها از آغاز مراسم، نه از شور حضور مردم کاسته شد و نه از حال و هوای معنوی حاکم بر مصلای امام خمینی(ره). جمعیتی که از نخستین ساعات بامداد خود را به محل برگزاری رسانده بودند، همچنان با نظم در شبستان‌ها و محوطه‌های مختلف حضور داشتند و گروه‌های دیگری نیز به صورت پیوسته از مسیرهای منتهی به مصلی وارد محل مراسم می‌شدند. خیابان‌های اطراف همچنان مملو از عزادارانی بود که با پای پیاده خود را به مراسم می‌رساندند.
در ادامه برنامه‌ها، حاج سیدمحمود علوی با حضور در جایگاه، نوحه‌ای سوزناک را اجرا کرد که فضای مراسم را بیش از پیش تحت تأثیر قرار داد. زمزمه فراز «باور نداره چشم بی‌تابم که دیگه آقاشو نمی‌بینه...» به سرعت در میان عزاداران پیچید و بسیاری از حاضران با چشمانی اشکبار، این نوحه را همراهی کردند.
پس از آن، حاج‌امیر عباسی در جایگاه قرار گرفت و با اجرای مداحی و مرثیه، حال و هوای مراسم را در همان فضای عاطفی ادامه داد. هنگامی که او نوای «تنها نگذارم هرگز مقتدا را...» را زمزمه کرد، جمعیت با او همصدا شدند و فضای شبستان‌های مصلی از صدای همخوانی هزاران عزادار پر شد.
در ادامه، حاج‌صادق آهنگران با قرائت روضه‌ای حزن‌انگیز در جایگاه حاضر شد. نوای «فرصت کم است، ای چشم‌ها وقت تماشاست...» فضای مصلی را در سکوتی آمیخته با اندوه فروبرد. بسیاری از حاضران با شنیدن این فرازها، سر بر زانو گذاشته بودند و اشک می‌ریختند.
یکی از آخرین بخش‌های مداحی روز نخست، به اجرای حاج‌میثم مطیعی اختصاص داشت. او با نوحه‌ای حزن‌انگیز، فضای مراسم را به اوج احساسات رساند. زمزمه «خدانگهدار، ای رهبر مستضعفان...» که از بلندگوهای مصلی پخش می‌شد، با همراهی هزاران عزادار تکرار شد و بسیاری از حاضران در حالی که اشک می‌ریختند، این فراز را با صدای بلند زمزمه می‌کردند.
در تمام مدت برگزاری مراسم، برنامه‌ها با نظمی مشخص و بدون وقفه ادامه پیدا کرد. میان بخش‌های مختلف مداحی، تلاوت قرآن، قرائت اشعار آیینی، ذکر مصیبت و مرثیه‌سرایی، فرصت‌هایی برای تجدید آرامش و تمرکز عزاداران فراهم می‌کرد و سپس بار دیگر نوای نوحه و سینه‌زنی در فضای مصلی طنین‌انداز می‌شد.
در کنار عزاداران ایرانی، حضور اتباع و زائران خارجی، به‌ویژه جمعی از شهروندان پاکستانی، از دیگر جلوه‌های مراسم بود. آنان نیز با حضور در میان جمعیت، در برنامه‌های مختلف سوگواری شرکت کردند و با قرائت صلوات، سینه‌زنی و همراهی با مرثیه‌خوانی‌ها، ارادت خود را نسبت به رهبر شهید انقلاب اسلامی ابراز داشتند.