نوید مؤمن: نهتنها ایران و منطقه، بلکه جهان در سوگ رهبر شهید، مومن و مدبرمان به سر میبرد. بدون شک نمیتوان اندیشههای عمیق، انسانساز و تعالیبخش حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای(ره) را بدون توجه به کلید واژه «گفتمان مقاومت» مورد بررسی و تحلیل قرار داد. در این خصوص نکاتی وجود دارد که مخاطبان مسیر نورانی این رهبر شهید باید نسبت به آنها توجه داشته باشند. نخست اینکه در نگاه عمیق رهبر شهید انقلاب اسلامی، «گفتمان مقاومت» نوعی خودآگاهی تاریخی و تمدنی است. این گفتمان به ملتها، فارغ از هر زمان و مکانی که در آن قرار دارند، یادآوری میکند سرنوشت آنان نباید در اتاقهای تصمیمگیری دشمنان بشریت رقم بخورد و تعیین شود. مقاومت، پیش از آنکه یک کنش میدانی باشد، یک «نظام معنایی» است؛ یعنی مجموعهای از مفاهیم، ارزشها و روایتها که به جامعه میگوید چرا باید مستقل باشد، چرا باید هزینه استقلال را بپردازد، چرا نباید در برابر تحقیر و سلطه تسلیم شود و چگونه میتواند در برابر نظم ناعادلانه جهانی، هویت و اراده خود را حفظ کند. بنابراین مخاطب رهبر شهید انقلاب اسلامی در تبیین گفتمان مقاومت، کل انسانها و وجدانهای بشری هستند.
بیدلیل نیست که معظمله در 10 خرداد 1403 در بحبوحه جنگ غزه و در نامهای خطاب به دانشجویان حامی فلسطین در دانشگاههای آمریکا، آنان را «در طرف درست تاریخ» و بخشی از «جبهه مقاومت» خواندند.
یکی از مهمترین آثار گفتمان مقاومت، رشد روحیه استکبارستیزی در جهان است. استکبارستیزی در اینجا به معنای مواجهه با سلطه، زیادهخواهی، تحقیر ملتها و تقسیم جهان به مرکز و پیرامون است. گفتمان مقاومت، ساختار قدرت جهانی را از حالت طبیعی و بدیهی خارج میکند و نشان میدهد آنچه به نام «نظم بینالملل» معرفی میشود، در بسیاری از موارد، بازتاب منافع استعمارگران نوین است. وحشت آمریکا، رژیم صهیونیستی و دیگر مستکبران جهان این بود که یک جریان فکری بتواند «گفتمان مقاومت» را عمومی و جهانی کند. استعمار نوین تا زمانی به حیات شوم و منحوس خود ادامه خواهد داد که «سلطهگری» خود را عادی، ضروری و حتی مفید جلوه دهد. با این حال عزم امام خامنهای (ره) از ابتدا همین گفتمانسازی جهانی بود. ایشان در این خصوص مسیر بنیانگذار انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) را با شایستگی و صلابت و به بهترین وجه ممکن طی فرمودند.
در نگاه و اندیشه رهبر شهید انقلاب، تثبیت و تقویت جهانی گفتمان مقاومت نقش مهمی در شکستن انحصار روایتهای دروغین در جهان دارد. قدرتهای سلطهگر معمولاً تلاش میکنند خود را نماینده آزادی، حقوق بشر، توسعه و نظم معرفی کنند و مخالفان خود را عقبمانده، افراطی یا خطرناک بنمایانند اما گفتمان مقاومت با تولید روایت بدیل، این تصویر یکجانبه را به چالش میکشد. این گفتمان میپرسد: چگونه میتوان از آزادی سخن گفت اما ملتها را با تحریمهای گسترده مجازات کرد؟ چگونه میتوان مدعی حقوق بشر بود اما در برابر اشغال، تبعیض، فقر ساختاری و غارت منابع سکوت کرد؟ چگونه میتوان از توسعه گفت اما کشورها را در چرخه وابستگی علمی، مالی و صنعتی نگه داشت؟ چگونه میتوان نسلکشی دهها هزار کودک بیگناه را با استناد به قواعدی خودساخته، توحشآمیز و سلطهگرایانه توجیه کرد؟!
رهبر شهید و حکیم انقلاب اسلامی با طرح مکرر این پرسشها در برابر وجدان بیدار انسانهای دنیا، نقش بسزایی در نضج گفتمان مقاومت ایفا کردند. ایشان معتقد بودند تبلورگفتمان مقاومت، مترادف با احیای کرامت ملتهاست. استعمار نوین تنها منابع مادی ملتها را هدف نمیگیرد، بلکه اعتمادبهنفس تاریخی آنان را نیز تضعیف میکند. جامعهای که باور کند بدون اتکا به قدرتهای بزرگ نمیتواند پیشرفت کند، پیشاپیش بخشی از استقلال خود را واگذار کرده است. گفتمان مقاومت با تأکید بر خودباوری، ظرفیت درونی، اتکای به مردم، استقلال علمی و اقتصادی و احیای هویت بومی، این ذهنیت وابسته را به چالش میکشد. بنابراین مقاومت تنها یک شعار سیاسی نیست، یک پروژه بازسازی شخصیت و هویت جمعی در جهان محسوب میشود.
معظمله در طول 37 سال زعامت و ولایت، مفاهیم پراکنده در بطن گفتمان مقاومت را به یک منظومه فکری تبدیل کردند. مفاهیمی چون استقلال، عزت، عدالت، آزادی، معنویت، کرامت، شهادت، ایثار و پیشرفت، وقتی در کنار هم قرار میگیرند، یک گفتمان منسجم میسازند. در اینجا متوجه چرایی خشم بیانتهای دشمنان قسمخورده بشریت نسبت به رهبر شهید انقلاب و افکار و آموزههای ایشان میشویم.
حضرت امام خامنهای (ره) پس از تبلور آگاهی نسبت به ماهیت گفتمان مقاومت، این «آگاهی» را در ایران، منطقه و جهان تبدیل به «اراده» کردند. بسیاری از جوامع ممکن است نسبت به ظلم مستکبران آگاه بودند اما توان یا جرأت تغییر را نداشتند. رهبر شهید انقلاب با استدلال، منش، شجاعت و حیات طیبه خویش نشان دادند ایستادگی در برابر دشمن کاملاً ممکن است. ایشان میان «فهم مساله»، «آگاهی جمعی» و «اقدام عملی» پلی مستحکم ایجاد کردند. وظیفه خونخواهان، دلدادگان و پیروان بیشمار امام خامنهای (ره) در جهان، حفظ این میراث عظیم خواهد بود.
بزرگداشت رهبر شهیدمان حتی پس از تشییع پیکر مطهر ایشان لازم است اما کافی نیست. بهرهگیری واقعی از میراث معظمله، به معنای استخراج اصول، روشها، اولویتها و منطق تصمیمگیری ایشان در خلق، تثبیت و تقویت گفتمان مقاومت در جهان است؛ گفتمانی که همچنان الهامبخش ملتها در مسیر استقلال، عدالت و مقابله با سلطهگری خواهد بود.
نگاه
مقاومت از روایت تا اراده
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها