شهردار علیه جنایتکار

گروه بین‌الملل: در شرایطی که رژیم صهیونیستی همزمان با تداوم حملات پراکنده به مناطق مختلف غزه، ساخت یک دیوار حائل جدید در میانه این باریکه را نیز آغاز کرده و نگرانی‌ها درباره تشدید روند اشغال و تجزیه غزه افزایش یافته است، «ظهران ممدانی» شهردار جوان نیویورک، بار دیگر بر موضع خود درباره لزوم بازداشت نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در صورت ورود به نیویورک تأکید کرد؛ موضعی که در روزهای اخیر به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات سیاسی آمریکا تبدیل شده است.
به گزارش «وطن امروز»، ممدانی در گفت‌وگو با شبکه ABC7 تصریح کرد هر فردی که مشمول حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) باشد، باید با اجرای آن حکم مواجه شود؛ فرقی نمی‌کند آن فرد بنیامین نتانیاهو باشد یا هر مقام سیاسی دیگری. وی همچنین اعلام کرد شهرداری نیویورک ضمن پایبندی به قوانین آمریکا، در حال بررسی ابعاد حقوقی اجرای چنین حکمی است، اما مصمم است در صورت امکان حقوقی، تصمیم خود درباره بازداشت نتانیاهو را بر اساس حکم جلب صادرشده از سوی دیوان کیفری بین‌المللی (ICC)  اجرایی کند. 
اظهارات اخیر ممدانی نخستین موضع‌گیری وی درباره بازداشت نتانیاهو نیست. سیاستمدار شیعه آمریکایی از زمان ورود به شهرداری نیویورک بارها بر ضرورت اجرای حکم بازداشت صادرشده از سوی دیوان کیفری بین‌المللی علیه نخست‌وزیر رژیم تأکید کرده و نشان داده این موضوع بخشی از رویکرد ثابت سیاسی وی در قبال جنگ غزه و حقوق بین‌الملل است، نه یک واکنش مقطعی.
در واقع، سابقه حمایت ممدانی از اجرای حکم بازداشت نتانیاهو به دوران پیش از شهرداری او بازمی‌گردد. پس از آنکه دیوان کیفری بین‌المللی نوامبر ۲۰۲۴ حکم بازداشت نتانیاهو را به اتهام ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در غزه صادر کرد، ممدانی که آن زمان عضو مجلس ایالتی نیویورک بود، تأکید کرد در صورت سفر نتانیاهو به نیویورک، این حکم باید بدون ملاحظات سیاسی اجرا شود.
وی در همان مقطع اعلام کرد اعتبار حقوق بین‌الملل در گرو آن است که احکام قضایی برای همه افراد، بدون استثنا و جدا از جایگاه سیاسی آنان اجرا شود و هیچ کشوری نباید اجرای عدالت را قربانی ملاحظات دیپلماتیک کند.
همچنین در جریان رقابت‌های انتخابات شهرداری نیویورک، ممدانی بارها بر بازداشت نتانیاهو تاکید کرد. ظهران ممدانی در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۵ آشکارا وعده داد در صورت پیروزی، از تمام اختیارات قانونی خود برای اجرای حکم بازداشت نتانیاهو استفاده خواهد کرد.
وی آن زمان با لحنی صریح اعلام کرد: «نتانیاهو جنایتکار جنگی است و جای او در لاهه است». این موضع، یکی از جنجالی‌ترین وعده‌های انتخاباتی ممدانی محسوب می‌شد و واکنش‌های گسترده‌ای را در محافل سیاسی آمریکا و رژیم اشغالگر برانگیخت و اکنون وی در قامت شهردار سیاسی‌ترین شهر آمریکا به دنبال عمل کردن به وعده انتخاباتی خود است.
مواضع ممدانی درباره حمایت از فلسطین و مردم غزه سابقه‌ای طولانی دارد. وی از آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ به یکی از شناخته‌شده‌ترین منتقدان سیاست‌های نتانیاهو در میان سیاستمداران آمریکایی تبدیل شد و بارها عملیات نظامی رژیم در غزه را محکوم کرد.
ممدانی در طول این مدت بارها خواستار برقراری آتش‌بس فوری شد و در تجمعات حامیان فلسطین در نیویورک نیز حضور می‌یافت. وی اکتبر ۲۰۲۳ حتی در جریان یکی از این تجمعات توسط پلیس بازداشت شد؛ موضوعی که نامش را بیش از گذشته در میان فعالان حقوق فلسطینیان مطرح کرد.
حمایت ممدانی از فلسطینی‌ها تنها به موضع‌گیری‌های رسانه‌ای محدود نبوده است. وی پیش از آنکه شهردار شود، در دوران عضویت در مجلس ایالتی نیویورک، طرحی را ارائه کرد که بر اساس آن، مؤسسات خیریه ثبت‌شده در نیویورک از ارسال کمک مالی به شهرک‌های صهیونیست‌نشین در کرانه باختری یا نهادهای مرتبط با شهرک‌سازی منع شوند؛ اقدامی که از نگاه وی در راستای جلوگیری از حمایت مالی از فعالیت‌هایی است که با حقوق بین‌الملل در تعارض است.

چرا مواضع ممدانی اکنون مهم است؟
تکرار مواضع ممدانی برای بازداشت نتانیاهو در شرایط کنونی، هم‌زمان با نزدیک شدن به نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، اهمیت ویژه‌ای یافته است؛ نشستی که احتمال حضور نخست‌وزیر جنایتکار رژیم در آن وجود دارد.
به همین دلیل، تأکید مداوم شهردار نیویورک بر اجرای حکم بازداشت نتانیاهو می‌تواند سفر احتمالی‌اش به آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد و حتی او را ناچار به اتخاذ تدابیر امنیتی و حقوقی ویژه برای ورود به نیویورک کند.
از سوی دیگر تاکنون در فضای سیاسی آمریکا کمتر مقام بلندپایه‌ای حاضر شده به صراحت از لزوم پاسخگویی نتانیاهو در قبال اتهامات مربوط به جنایات جنگی در غزه سخن بگوید. 
ممدانی اما با استناد به حکم دیوان کیفری بین‌المللی، آشکارا از اجرای آن دفاع کرده و بر ضرورت بازداشت نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی تأکید دارد.
همین مساله باعث شده مواضع وی به یکی از محورهای اختلاف میان مقامات آمریکا تبدیل شود؛ در حالی که ممدانی بر ضرورت اجرای حکم دیوان کیفری بین‌المللی تأکید می‌کند، ترامپ اعلام کرده نتانیاهو در آمریکا بازداشت نخواهد شد و دولت فدرال از او حمایت خواهد کرد.
از این رو، اکنون این پرسش مطرح است: در صورت سفر نتانیاهو به نیویورک، آیا دولت فدرال آمریکا مانع هرگونه اقدام احتمالی از سوی مقام‌های محلی خواهد شد یا اینکه اختلاف میان شهرداری نیویورک و کاخ سفید وارد مرحله‌ای تازه خواهد شد.

موانع حقوقی اجرای وعده ممدانی
با وجود مواضع قاطع شهردار نیویورک برای بازداشت نتانیاهو، اما بسیاری از حقوقدانان معتقدند اجرای چنین وعده‌ای با موانع حقوقی قابل توجهی روبه‌رو است.
بر اساس ساختار حقوقی آمریکا، موضوعاتی مانند سیاست خارجی، روابط بین‌الملل و مصونیت رؤسای دولت‌ها در حوزه اختیارات دولت فدرال قرار دارد و شهرداری‌ها اختیار مستقلی در این زمینه ندارند. علاوه بر این، ایالات متحده عضو دیوان کیفری بین‌المللی نیست و خود را ملزم به اجرای احکام این نهاد نمی‌داند.
از همین رو، بسیاری از کارشناسان حقوقی معتقدند شهردار نیویورک از نظر قانونی با محدودیت‌های جدی برای اجرای حکم بازداشت نتانیاهو مواجه است و تحقق چنین وعده‌ای در عمل با موانع فراوانی روبه‌رو خواهد شد.
با این حال، حتی اگر در حال حاضر اجرای وعده بازداشت نتانیاهو از نظر حقوقی امکان‌پذیر نباشد، اظهارات ممدانی حامل پیام سیاسی مهمی است؛ پیامی که نشان می‌دهد فضای سیاسی ـ اجتماعی آمریکا شاید دیگر مانند گذشته برای مقامات صهیونی امن نباشد. همچنین رشد روزافزون جریانات ضدصهیونی در حزب دموکرات می‌تواند در آینده نزدیک کنگره را به سمت و سویی ببرد که با تصویب قوانینی، بازداشت مقامات صهیونیست محکوم‌شده به جنایت علیه بشریت در غزه را امکان‌پذیر کند.