نفت نزولی سعودی

گروه بین‌الملل: یک روز پس از آنکه دولت یمن به‌طوررسمی از آغاز محاصره دریایی سعودی در واکنش به محاصره ۱۱ ساله یمن خبر داد، نیروهای مسلح یمن با استفاده از فرکانس‌های رادیویی (VHF) پیامی صریح به کشتی‌های تجاری مرتبط با عربستان در دریای سرخ و خلیج عدن ارسال کردند. بر اساس گزارش‌ها، نیروهای یمنی به تمام کشتی‌ها دستور داده‌اند بدون توقف در بنادر عربستان از این مناطق عبور کنند. در این پیام تأکید شده است هر گونه توقف یا پهلوگیری در بنادر سعودی به منزله نقض دستورالعمل‌های جدید خواهد بود.
به گزارش «وطن امروز»، این هشدارهای رادیویی بی‌نتیجه نیز نبوده است. خبرگزاری رویترز گزارش داد دست‌کم ۳ نفتکش حامل نفت خام عربستان یا نفتکش‌هایی که قرار بود در آن کشور بارگیری کنند، پس از اعلام محاصره دریایی رژیم سعودی از سوی انصارالله و هشدارهای رسمی نیروهای مسلح یمن، مسیر خود را تغییر داده‌اند.
بر اساس این گزارش، نفتکش غول‌پیکر (VLCC) «شین لونگ یانگ» (Xin Long Yang)  که روز دوشنبه ۲ میلیون بشکه نفت خام عربستان را در بندر ینبع بارگیری کرده و عازم چین بود، در دریای سرخ تغییر مسیر داد و به سمت کانال سوئز حرکت کرد.
نفتکش «رودوس» (Rodos) از نوع آفراماکس نیز که ۷۰۰ هزار بشکه نفت خام عربستان را به مقصد هند حمل می‌کرد، مسیر خود را به سمت سوئز تغییر داد. هم‌زمان، نفتکش غول‌پیکر دیگری به نام «نیو پرایم» (New Prime) که در مسیر بندر ینبع قرار داشت، پیش از ورود به دریای سرخ در نزدیکی سواحل عمان، مسیر خود را تغییر داد و بازگشت.
در همین حال منابع نظامی یمن به «سبأ» خبرگزاری رسمی این کشور اعلام کردند آمار کشتی‌های تغییر مسیر داده پس از هشدار ارتش یمن بیشتر است و تاکنون ۶ کشتی پس از هشدار نیروهای مسلح و اعمال ممنوعیت تردد دریایی برای سعودی، ناچار به بازگشت شده‌اند. این منابع همچنین پیش‌بینی کردند در ساعات آینده نیز کشتی‌های بیشتری ناگزیر به تغییر مسیر خواهند شد.

بی‌نتیجه ماندن تلاش‌های ریاض برای دور زدن هرمز
پس از آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز در اسفندماه سال گذشته، تأسیسات آرامکو در رأس تنوره، دوم مارس هدف حمله پهپادی قرار گرفت و صادرات نفت از این بندر ۴ ماه متوقف شد. آرامکو بارگیری نفت از رأس تنوره را سرانجام ۲۶ ژوئن، یعنی کمتر از یک ماه پیش، از سر گرفت. در این مدت عربستان بیش از ۷۰ درصد صادرات روزانه نفت خام خود را از طریق خط لوله شرق - غرب (پترولاین) به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل کرد. میانگین صادرات نفت از بندر ینبع در هفته‌های اخیر به ۴ میلیون بشکه در روز رسیده است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته تنها ۹۷۳ هزار بشکه بود.
به این ترتیب، بخش قابل توجهی از صادرات نفت عربستان اکنون از بندر ینبع انجام می‌شود و استمرار صادرات از این بندر به امنیت مسیرهای دریایی دریای سرخ و کانال سوئز وابسته است. در چنین شرایطی، هر گونه اختلال در مسیر باب‌المندب می‌تواند صادرات نفت از بندر ینبع را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بر اساس آمارهای منتشرشده، حجم نفت و فرآورده‌های نفتی عبوری از باب‌المندب در ژوئن ۲۰۲۶ به ۷.۴ میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که این میزان سال گذشته ۴.۲ میلیون بشکه در روز بود.
این حجم، معادل ۷ درصد تولید جهانی نفت است و علاوه بر صادرات عربستان از بندر ینبع، محموله‌های عبوری از دریای سرخ به مقصد کانال سوئز، خط لوله سومد و بازارهای آسیایی را نیز در بر می‌گیرد. در صورت بسته شدن کامل باب‌المندب، بخش قابل توجهی از صادرات نفت عربستان با خطر توقف روبه‌رو خواهد شد؛ آن هم در شرایطی که جنگ تاکنون ۱۰ درصد عرضه جهانی نفت را کاهش داده است.

تأثیر محدودیت همزمان هرمز و باب‌المندب بر بازار جهانی نفت
برخلاف حملات دریای سرخ در سال ۲۰۲۳ که امکان تغییر مسیر بخشی از صادرات نفت خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را فراهم می‌کرد، اکنون هم مسیر اصلی در هرمز با محدودیت مواجه است و هم مسیر جایگزین از طریق باب‌المندب با مخاطرات جدی روبه‌رو شده است.
بخش مهمی از صادرات نفت به چین، هند، کره جنوبی و دیگر بازارهای آسیایی به عبور از باب‌المندب وابسته است. در صورت بسته شدن این گذرگاه، نفتکش‌ها ناچار خواهند بود مسیر بسیار طولانی‌تری را از طریق کانال سوئز، دریای مدیترانه، تنگه جبل‌الطارق و دماغه امیدنیک طی کنند؛ مسیری که بین ۴ تا ۶ هزار مایل دریایی به طول سفر می‌افزاید، زمان حمل را تا ۲۰ روز افزایش می‌دهد و سالانه ۷ تا ۹ میلیارد دلار هزینه اضافه به ناوگان جهانی کشتی‌های کانتینری تحمیل می‌کند.
در عین حال، صادرات نفت از بندر ینبع به مقصد اروپا همچنان می‌تواند از مسیر دریای سرخ و کانال سوئز انجام شود، زیرا این مسیر نیازی به عبور از باب‌المندب ندارد. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند در صورت تشدید دوباره تنش‌ها میان یمن و عربستان، کشتی‌های نفتکش و تجاری سعودی در مسیر کانال سوئز نیز ممکن است با مخاطرات بیشتری روبه‌رو شوند.