دود محاصره

گروه بین‌الملل: یمن؛ سرزمینی که بیش از ۱۱ سال است از زمین، دریا و آسمان در محاصره ائتلافی به رهبری آل‌سعود قرار دارد، این روزها در حال نمایش مرحله‌ای تازه‌ از راهبرد بازدارندگی خود است. دولتی که سال‌ها با محاصره اقتصادی، دریایی و هوایی روبه‌رو بوده، اکنون تلاش می‌کند همان معادله را علیه ریاض به اجرا گذارد؛ معادله‌ای که مقامات صنعا از آن با عنوان «محاصره در برابر محاصره» یاد می‌کنند.
به گزارش «وطن امروز»، در شرایطی که حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، برخلاف انتظار واشنگتن و تل‌آویو، نتوانست موازنه منطقه‌ای را به سود آنها تغییر دهد، یمن نیز از هفته گذشته به طور رسمی اعلام کرد عبور شناورها و نفتکش‌های مرتبط با عربستان از آبراهه راهبردی باب‌المندب را مسدود خواهد کرد؛ اقدامی که می‌تواند معادلات انرژی و امنیت دریایی منطقه را وارد مرحله تازه‌ای کند.
در واقع، ائتلاف سعودی تصور می‌کرد با بستن بندرها، تعطیلی فرودگاه‌ها و قطع شریان‌های حیاتی یمن، این کشور ناچار به تسلیم خواهد شد اما اکنون صنعا با اجرای سیاست «محاصره در برابر محاصره»، تلاش می‌کند هزینه ادامه جنگ را مستقیماً متوجه عربستان کند و نشان دهد دوران پاسخ یک‌طرفه به تجاوزات پایان یافته است. از همه مهمتر، اکنون اقدام متقابل یمن علیه عربستان، معادلات انرژی منطقه را وارد مراحل حساسی کرده است.

واکنش سریع یمن
شامگاه جمعه، جنگنده‌های سعودی با انجام چندین حمله هوایی، زیرساخت‌های مخابراتی، مخازن سوخت بندر حُدَیده و جزیره کمران در غرب یمن را هدف قرار دادند. در این حملات دست‌کم یک کارمند مخابرات و یک زن زخمی شدند. سبأ ـ خبرگزاری رسمی یمن ـ نیز گزارش داد تأسیسات مخابراتی و مخازن سوخت بندر راهبردی حدیده در چند نوبت بمباران شده است.
واکنش نیروهای مسلح یمن به حملات شامگاه جمعه سعودی خیلی سریع بود و تنها ساعاتی بعد از تجاوزات ریاض، نیروهای مسلح یمن عملیات تلافی‌جویانه خود را آغاز کردند. سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد در پاسخ به حملات عربستان، ۲ عملیات ویژه علیه تأسیسات حساس شرکت آرامکو انجام شد. به گفته سرلشکر «یحیی سریع»، در عملیات نخست اهداف مهم آرامکو در منطقه جازان با ده‌ها موشک بالستیک، پهپاد و موشک‌های دوربرد هدف گرفته شد و در عملیات دوم نیز تأسیسات آرامکو در منطقه ینبع با موشک‌های بالستیک، کروز و پهپاد مورد حمله قرار گرفت.
همزمان تصاویر منتشرشده از منطقه، تلاش ناموفق سامانه‌های پدافندی پاتریوت برای رهگیری موشک‌ها و پهپادهای یمنی را نشان می‌دهد؛ تصاویری که بار دیگر ناکارآمدی سامانه‌های دفاع هوایی آمریکایی در حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی عربستان را ثابت کرد.
جازان یکی از مهم‌ترین قطب‌های انرژی عربستان در ساحل دریای سرخ محسوب می‌شود. پالایشگاه آرامکو در این منطقه که از سال ۲۰۲۱ به بهره‌برداری رسیده، ظرفیت پالایش ۴۰۰ هزار بشکه نفت در روز را دارد و نیروگاه گازی آن نیز ۲.۵ گیگاوات برق تولید می‌کند. گزارش‌های اولیه حاکی از آن است پس از حملات یمن، برق برخی مناطق جازان دچار اختلال شد.
تصاویر منتشرشده همچنین از وقوع آتش‌سوزی در بخش‌هایی از تأسیسات ذخیره سوخت عربستان حکایت دارد و نشان می‌دهد مخازن بنزین و گازوئیل از مهم‌ترین اهداف حمله بوده‌اند. در ادامه این حملات نیز فعالیت فرودگاه‌های «امیر عبدالمحسن بن عبدالعزیز» در ینبع و «ملک عبدالله» در جازان به طور موقت متوقف شد.

سناریوی ضدنفتی علیه ریاض
کارشناسان معتقدند حمله به تأسیسات نفتی جازان و ینبع تنها یک پاسخ نظامی نبود، بلکه بخشی از راهبرد جدید صنعا برای هدف قرار دادن شریان انرژی عربستان است. به اعتقاد آنان، اگر حملات سعودی ادامه یابد، احتمال گسترش دامنه عملیات یمن به سایر میادین نفتی، پالایشگاه‌ها و خطوط انتقال نفت عربستان نیز وجود دارد.
اهمیت حمله به ینبع از آن جهت است که این منطقه، نقطه پایانی خط لوله شرق به غرب عربستان است؛ خط لوله‌ای که نفت را از میادین شرق آن کشور به دریای سرخ منتقل می‌کند تا وابستگی ریاض به تنگه هرمز کاهش یابد. همزمان با هدف قرار گرفتن این مسیر، صنعا نیز تردد کشتی‌های مرتبط با عربستان را در باب‌المندب متوقف کرد.
در چنین شرایطی با محاسبه مسدود شدن تنگه هرمز توسط ایران، بخش قابل توجهی از مسیرهای صادرات نفت منطقه با اختلال روبه‌رو شده است؛ موضوعی که می‌تواند بازار جهانی انرژی را با شوک تازه‌ای مواجه کند.
بر اساس آخرین گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، در شرایط عادی روزانه ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی، معادل ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت، از تنگه هرمز عبور می‌کند، همچنین 12 درصد عرضه جهانی نفت از باب‌المندب منتقل می‌شود. از سوی دیگر، داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد در برخی دوره‌ها، حجم عبور نفت و فرآورده‌های نفتی از تنگه باب‌المندب به ۷.۴ میلیون بشکه در روز نیز رسیده است. به این ترتیب، ۲ گذرگاه هرمز و باب‌المندب در مجموع یک‌سوم نفت جهان و ۳۰ درصد تجارت دریایی نفت را در اختیار دارند و هر گونه اختلال همزمان در این ۲ آبراهه مهم می‌تواند بازار جهانی نفت را با یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در دهه‌های اخیر روبه‌رو کند.
بانک‌های سرمایه‌گذاری و مؤسسات بین‌المللی انرژی نیز هشدار داده‌اند تشدید ناامنی در دریای سرخ و خلیج فارس می‌تواند قیمت نفت را بار دیگر وارد کانال بالاتر از 120 دلار کند؛ قیمتی که بی‌تردید به جهش دوباره نرخ انرژی در آمریکا و دیگر کشورهای غرب منجر خواهد شد و فشار بر شهروندان و مصرف‌کنندگان در غرب را دوچندان خواهد کرد.

فرار جنگنده‌های سعودی!
در حالی که حملات هوایی عربستان روز شنبه نیز با بمباران مناطقی در استان‌های مأرب و جوف ادامه یافت، وزارت دفاع یمن اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور موفق شدند شماری از جنگنده‌های سعودی را وادار به فرار کنند.
یک منبع نظامی در وزارت دفاع یمن گفت پدافند هوایی این کشور مانع ورود برخی جنگنده‌های متجاوز به حریم هوایی یمن شد و اجازه اجرای مأموریت‌های تعیین‌شده را به آنها نداد.
همزمان ظهر شنبه در حالی که اخبار ضد و نقیض از پاسخ موشکی یمن علیه بخش‌هایی از عربستان سرانجام تایید شد، برخی خبرها نیز حاکی از آن بود پروازهای به مقصد جده و ریاض مسیر خود را تغییر دادند و این تغییر مسیر از ترس پاسخ‌های موشکی یمن به سعودی‌ها انجام شد.

تنش در برابر تنش
همزمان با تجاوزات سعودی‌ها، وزارت خارجه دولت صنعا اعلام کرد: «رژیم سعودی به جای پاسخ به درخواست مشروع ملت یمن برای پایان محاصره، مرتکب اشتباهی بزرگ شد که بهای آن را خواهد پرداخت». این وزارتخانه تأکید کرد ریاض مسؤول تمام پیامدهای ناشی از تشدید تنش‌ها خواهد بود.
 ۲ روز پیش از حملات اخیر نیز سرلشکر یحیی سریع هشدار داده بود: «هر گونه تجاوز جدید علیه یمن با عملیات گسترده در عمق خاک عربستان پاسخ داده خواهد شد».
دفتر سیاسی جنبش انصارالله نیز با تأکید بر ادامه معادلات «محاصره در برابر محاصره» و «تنش در برابر تنش» اعلام کرد هر گونه اقدام جدید عربستان بدون پاسخ نخواهد ماند. حزام الاسد، عضو دفتر سیاسی انصارالله تصریح کرد: «بندر در برابر بندر، فرودگاه در برابر فرودگاه و هر گونه تشدید تنش با پاسخی شدیدتر روبه‌رو خواهد شد».
محمد عبدالسلام، رئیس هیات مذاکره‌کننده دولت صنعا نیز تأکید کرد حملات عربستان بار دیگر نشان داد ریاض همچنان بر ادامه محاصره یمن و بسته نگه داشتن فرودگاه بین‌المللی صنعا اصرار دارد. عضو ارشد انصارالله تاکید کرد: «آنچه عربستان باید در این مرحله درک کند این است که با محاسبات اشتباهش، خود را به دشمن آشکار یمن تبدیل کرده است. اصرار و پافشاری بر لجاجت و امتناع از پذیرش حقیقت، عواقب جدی برای امنیت و اقتصاد ریاض خواهد داشت. محاصره دریایی [توسط یمن] صرفاً اولین گام در نبرد محاصره در برابر محاصره است، مردم یمن از حقوق خود دست نخواهند کشید؛ آنها به هر وسیله‌ای که لازم باشد، حق خود را مطالبه خواهند کرد».
پیش از این نیز عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن در اظهاراتی تاکید کرده بود عربستان برای نجات از محاصره باید به یمن غرامت بپردازد. عبدالملک عجری گفته بود: عربستان برای نجات از محاصره و پیامدهای آن باید ۲ اقدام انجام دهد: هم باید به یمن غرامت بپردازد و هم به اشغالگری پایان دهد و از خاک یمن خارج شود.

بیمه‌ها زیر بار محموله‌های سعودی نمی‌روند!
همزمان با ادامه تنش‌ها در دریای سرخ، روزنامه انگلیسی فایننشال تایمز گزارش داد شرکت‌های بزرگ بیمه دریایی، پوشش ریسک جنگ برای کشتی‌های مرتبط با عربستان را به‌شدت محدود کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، کارگزاران بازار بیمه «لویدز لندن» به شرکت‌های بیمه اطلاع داده‌اند از صدور یا تمدید بیمه‌نامه برای کشتی‌هایی که به هر شکل با سعودی ارتباط دارند، خودداری کنند. همچنین برخی شرکت‌های بیمه از جمله اسکولد و ناویوم در حال بررسی لغو پوشش بیمه‌ شماری از شناورهای مرتبط با عربستان هستند.
فایننشال تایمز به نقل از یکی از کارگزاران بیمه نوشت: بازگشت پوشش بیمه‌ برای کشتی‌های مرتبط با عربستان، به کاهش سطح تهدیدها و پایان محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی صنعا در باب‌المندب بستگی دارد؛ موضوعی که می‌تواند علاوه بر افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی، هزینه صادرات نفت عربستان را نیز به شکل محسوسی افزایش دهد.