گروه سیاسی: پس از 2 هفته درگیری نظامی، آمریکا اکنون 3 شبانهروز است حملات تجاوزکارانه خود به مناطق جنوب ایران را متوقف کرده است. این توقف در حالی رخ میدهد که از اواخر ماه گذشته، بهویژه پس از نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی ترامپ، حملات تجاوزکارانه آمریکا با پاسخهای قاطع، دقیق و هدفمند ایران همراه بود. پایگاههای تروریستی نظامی آمریکا در کویت، بحرین و بهویژه اردن در پی اصابت موشکها و پهپادهای ایرانی متحمل خسارات قابل توجهی شد. یکی از موارد برجسته، هلاکت 3 سرباز آمریکایی در اردن بود که در جریان عبور موفق یک موشک بالستیک ایرانی از میان سامانههای پدافند هوایی چندلایه آمریکا رخ داد. این اصابتها نهتنها خسارات مادی و جانی به بار آورده، بلکه نشاندهنده آسیبپذیری جدی شبکه دفاعی آمریکا و متحدانش در منطقه است.
کارشناسان و تحلیلگران نظامی و سیاسی معتقدند دلیل اصلی توقف موقت حملات آمریکا، از سرگیری مذاکرات عمان با ایران بر سر تنگه هرمز است. در 2 هفته گذشته پس از آنکه آمریکا تفاهمنامه اسلامآباد را نقض و دور جدیدی از جنگ علیه ایران را آغاز کرد، ایران در اقدامی متقابل تنگه هرمز را بست و کنترل عملی بر تردد کشتیها را با جدیت بیشتری دوباره در دست گرفت. این اقدام تأثیر مستقیم بر بازارهای انرژی جهانی گذاشت و فشار اقتصادی قابل توجهی بر دنیا ایجاد کرد. حالا با از سرگیری مذاکرات میان تهران و مسقط درباره نحوه کنترل و مدیریت تردد ایمن در این آبراه حیاتی دنیا، احتمال رسیدن به توافقی میان ایران و عمان بر سر این موضوع افزایش یافته است.
در روزهای اخیر برخی رسانههای خارجی مدعی شدند در سفر اخیر هیأت عمانی به ایران، توافقات اولیه یا اصولی درباره تنگه هرمز حاصل شده است. با این حال، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری روز یکشنبه 4 مرداد در پاسخ به سؤالات خبرنگاران، تصویری دقیقتر ارائه کرد. اسماعیل بقائی اعلام کرد روزهای جمعه و شنبه چند دور گفتوگو در سطح معاونان وزرای خارجه ایران و عمان در تهران برگزار شد. در این مذاکرات 2 طرف درباره اصول مشترک و سازوکارهای عملیاتی برای مدیریت ایمن تردد کشتیرانی در تنگه هرمز، با رعایت کامل حقوق حاکمیتی 2 دولت ساحلی، تبادل نظر کردند. وی تأکید کرد این گفتوگوها مفید بوده و پیشرفتهایی حاصل شده است. هیأت نمایندگی عمان عصر شنبه تهران را ترک کرد اما رایزنیهای فنی و سیاسی میان 2 طرف همچنان ادامه دارد.
در عین حال، سخنگوی وزارت امور خارجه به صراحت اعلام کرد تغییری در وضعیت تردد در تنگه هرمز ایجاد نشده و وضعیت فعلی همچنان پابرجاست.
تأکید بقائی از اهمیت ویژهای برخوردار است. طرف آمریکایی به بهانه اینکه ایران کشتیهای متخلفی را که نسبت به ترتیبات ایرانی برای تردد از تنگه بیاعتنایی کرده بودند مجازات کرده، حمله نظامی را آغاز کرد، تفاهمنامه اسلامآباد را کنار گذاشت و تعهدات خود در آن تفاهمنامه را متوقف کرد. این تعهدات شامل دسترسی ایران به اموال مسدودشدهاش، رفع محاصره دریایی و تعلیق تحریم فروش نفت بود. ترامپ و مقامات آمریکا بارها تأکید کردهاند تا زمانی که تردد در تنگه هرمز به شکلی که واشنگتن میخواهد انجام نشود، حملات را ادامه خواهند داد. رئیس دولت تروریست آمریکا در پاسخ به سؤال خبرنگار شبکه فرانسوی «السیآی» درباره احتمال آغاز دوباره عملیات گسترده نظامی علیه ایران صراحتا اعلام کرد: «اگر به تمام آنچه میخواهیم نرسیم، قطعا این اتفاق خواهد افتاد».
مشخصا خواسته آمریکا تا این لحظه محقق نشده و تنگه هرمز همچنان تحت حاکمیت و کنترل عملی ایران است. بنابراین توقف فعلی حملات بیش از آنکه نشانه تغییر راهبردی یا پذیرش شروط آمریکا از سوی ایران باشد، به بهانه احتمال شکلگیری توافقی جدید از طریق مذاکرات ایران ـ عمان بوده است. در همین حال، روزنامه نیویورکتایمز در 2 گزارش تفصیلی تحلیلی مبتنی بر گفتوگو با مقامات دولت آمریکا، تصویری روشن از بنبست فعلی رئیسجمهور آمریکا ارائه کرد. این روزنامه نوشت ترامپ که همواره بر غیرقابل پیشبینی بودن خود و آمادگی برای انجام عملیاتهایی که پیشینیانش از آن پرهیز میکردند افتخار میکرد، اکنون خود را در دام جنگی میبیند که راه خروج روشنی از آن ندارد. او جنگ را ۲۸ فوریه با هدف پایان سریع برنامه هستهای ایران و براندازی جمهوری اسلامی آغاز کرد و مدل «ونزوئلا» - تغییر حکومت به نفع کنترل آمریکا - را در ذهن داشت اما 5 ماه بعد هیچیک از این اهداف محقق نشده است. به گزارش نیویورکتایمز، ترامپ اکنون در بازگشت به عملیات جنگی گسترده که سازمانهای اطلاعاتی آمریکا بعید می دانند موفق شود، تردید جدی دارد.
نیویورکتایمز همچنین گزارش داد ترامپ نتوانسته قیمتهای بالای نفت و تأثیر منفی آن بر بازار سهام را کنترل کند. تردد کشتیها در تنگه هرمز که مدتی کوتاه پس از تفاهمنامه موقت بازگشایی شده بود، دوباره به حداقل رسیده و حتی نقطه انسداد دومی در مسیر دریای سرخ و خلیج عدن نیز ایجاد شده است.
در همین حال رئیسجمهور آمریکا که تهدید کرده جزیره خارک یا ذخایر زیرزمینی اورانیوم غنیشده ایران را تصرف می کند، علناً اذعان کرده رغبتی به اعزام نیروهای زمینی ندارد. این محدودیتها او را بهشدت ناامید کرده و به گفته نزدیکانش، رفتارش را حتی نسبت به استانداردهای ترامپی نیز بیثباتتر و غیرقابلپیشبینیتر کرده است.
بنا بر گزارش نیویورکتایمز، نمونههایی از این بیثباتی در روزهای اخیر مشاهده شده: امضای توافق تاریخی هستهای غیرنظامی با عربستان توسط وزیر انرژی و سپس زیر سؤال بردن آن توسط خود ترامپ کمتر از ۲۴ ساعت بعد، اعلام مرگ پروژه پل بینالمللی گوردی هاو با کانادا و اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر کالاهای کانادایی و خودداری ناگهانی از امضای لایحه مسکن 2 حزبی که جمهوریخواهان برای مراسم امضای آن صندلی چیده بودند.
رسانه آمریکایی جزئیات بیشتری از جلسه روز جمعه گذشته ترامپ با مشاوران ارشد و اعضای کابینهاش نیز ارائه کرد. طبق گزارش نیویورکتایمز، یکی از نگرانیهای اصلی و تعیینکننده، کاهش شدید موجودی موشکهای رهگیر پاتریوت و سایر مهمات پدافند هوایی در غرب آسیاست؛ چه، مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی پیشتر تخمین زده بود بیش از ۱۲۰۰ موشک رهگیر پاتریوت - هر کدام به ارزش بیش از ۴ میلیون دلار - در این جنگ مصرف شده و نیمی از موجودی برخی رهگیرهای کلیدی آمریکا به پایان رسیده است. حالا پس از ۱۳ شب متوالی حملات و ضدحملات در ماه جاری، این ارقام به سطوح بحرانی رسیده و همین موضوع یکی از عوامل اصلی تصمیم ترامپ برای عقبنشینی از تشدید حمله بوده است. بنا بر اعلام نیویورکتایمز، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا در جلسات خصوصی هشدار داده از سرگیری عملیات جنگی علیه ایران، شاید از نظر فنی عملی باشد اما موجودی رهگیرهای در اختیار فرماندهی مرکزی آمریکا را به طور خطرناکی کاهش میدهد. مقامات آمریکا نگرانند ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ این کمبودها را در محاسبات خود برای اوکراین و تایوان لحاظ کنند و از ضعف آمریکا در پدافند هوایی بهره ببرند.
نیویورکتایمز 3 گزینه اصلی پیش روی ترامپ را اینطور بررسی کرد: تشدید گسترده حملات نظامی، فشار اقتصادی شدیدتر و طولانیمدت، یا اعلام پیروزی و خروج که هر 3 گزینه از نظر مشاورانش نامطلوب و پرهزینه است.
در همین حال، کانال 12 تلویزیون رژیم صهیونیستی نیز در گزارشی اعلام کرد ترس از تشدید بیشتر تنشها باعث شد ترامپ از گسترش کارزار نظامی علیه ایران در این مرحله خودداری کند. نگرانیهای آمریکا شامل آسیب احتمالی به سیستمهای دفاع هوایی در غرب آسیاست، از این رو ترامپ بهزودی با ایران تشدید تنش نخواهد داشت، زیرا ایرانیها بخش قابل توجهی از سیستمهای دفاعی خلیج فارس را نابود کردهاند.
همچنین آکسیوس، دیگر رسانه آمریکایی گزارش داد در 2 هفته گذشته، هر روز بعدازظهر ترامپ طرحهای حملهای را که ارتش ارائه میکرد تأیید میکرد و این طرحها ظرف چند ساعت اجرا میشد اما جمعهای که گذشت، ترامپ طرح مشابهی دریافت کرد اما چراغ سبز نشان نداد و به جای آن به ارتش دستور داد حملهای انجام ندهد.
بنا بر گزارش آکسیوس، این تغییر ناگهانی نشاندهنده تأثیر مستقیم هشدارهای نظامی و محاسبات هزینه/ فایده در کاخ سفید است. در تکمیل این خبر آکسیوس، تلویزیون آمریکایی سیانان نیز اعلام کرد جیدی ونس، معاون ترامپ و رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا در نشست روز جمعه کاخ سفید درباره تشدید جنگ علیه ایران به ترامپ هشدار دادند. سیانان به نقل از یک منبع آگاه و یک مقام آمریکایی نوشت: ژنرال دن کین در آن جلسه به طور مشخص نگرانی خود را درباره ذخایر تسلیحاتی آمریکا و سایر پیامدهای منفی احتمالی از جمله گسترش جنگ، ناامیدی متحدان آمریکا در خلیج فارس و بحران انرژی جهانی مطرح کرد.
مجموعه این گزارشها و تحولات نشان میدهد توقف فعلی حملات آمریکا علیه کشورمان، بیش از آنکه نشانه پیروزی یا تغییر راهبردی داوطلبانه از سوی ترامپ باشد، ناشی از محدودیتهای عملیاتی جدی در موجودی تسلیحات نظامی ایالات متحده در منطقه، هشدارهای صریح نظامیان ارشد، فشار اقتصادی ناشی از بسته بودن تنگه هرمز و تلاش برای استفاده از اهرم مذاکرات عمان به عنوان راهی برای خروج موقت از بنبستی است که خود با نقض تفاهمنامه و آغاز دور جدید جنگ ایجاد کرد.
گزارش «وطن امروز» درباره دلایل تصمیم آمریکا برای توقف حملات به ایران
تردد ممنوع!
سخنگوی وزارت خارجه: گفتوگو با هیأت عمانی مفید بود اما تغییری در وضعیت تردد در تنگه هرمز ایجاد نشده است
ارسال نظر