گروه بینالملل: ۴۸ ساعت پس از آنکه نیروهای یمنی در پاسخ به تداوم محاصره این کشور، تأسیسات نفتی رژیم سعودی در جازان را هدف حملات موشکی قرار دادند، آتش همچنان در بخشهایی از این مجموعه نفتی زبانه میکشید و تا ظهر یکشنبه ستونهای دود سیاه از جنوب پالایشگاه آرامکو در آسمان جازان دیده میشد.
به گزارش «وطن امروز»، این دود تنها نشانه خسارت به یکی از مهمترین مراکز انرژی عربستان نبود، بلکه از نگاه بسیاری از ناظران، تصویری از تغییر تدریجی موازنه قدرت در منطقه را نیز به نمایش گذاشت. کشوری که بیش از یک دهه تحت جنگ، محاصره و حملات گسترده ائتلاف سعودی قرار داشته، اکنون توانسته است با توسعه توان موشکی و پهپادی خود، زیرساختهای راهبردی رقیب را در عمق خاک عربستان هدف قرار دهد و هزینههای امنیتی قابل توجهی به ریاض تحمیل کند.
کارشناسان معتقدند حمله موشکی به تأسیسات نفتی جازان که به گفته برخی منابع در منطقهای شامل ۹۰ درصد ظرفیت ذخیرهسازی نفت عربستان انجام شده، صرفاً یک عملیات نظامی نبود، بلکه نشانهای از تثبیت جایگاه یمن بهعنوان یکی از بازیگران مؤثر در معادلات بازدارندگی منطقهای به شمار میرود.
اما اهمیت این حمله تنها به خسارات واردشده به یک پالایشگاه یا اختلال در بخشی از صنعت نفت عربستان محدود نمیشود. آنچه بیش از همه توجه تحلیلگران را جلب کرده، زنجیره پیامدهایی است که بلافاصله پس از این عملیات آشکار شد؛ از کاهش تردد نفتکشها در برخی بنادر نفتی عربستان و کویت گرفته تا افزایش نگرانی شرکتهای کشتیرانی از عبور از دریای سرخ و بابالمندب.
مجموعه این تحولات نشان میدهد یمن دیگر صرفاً بازیگر درگیر یک جنگ داخلی یا منطقهای نیست، بلکه به یکی از متغیرهای اثرگذار بر امنیت انرژی، تجارت دریایی و موازنه قدرت در جنوب غرب آسیا تبدیل شده که توانایی ایجاد بازدارندگی در شبهجزیره عربستان را داراست.
بازدارندگی فراتر از میدان نبرد
ابعاد بازدارندگی یمن تنها به پاسخ موشکی آن به تاسیسات نفتی جازان عربستان محدود نیست؛ منابع رسانهای عرب روز یکشنبه گزارش دادند حملات موشکی یمن موجب کاهش محسوس فعالیت در برخی بنادر نفتی عربستان و کویت شده است.
شبکه المیادین لبنان با استناد به تصاویر ماهوارهای اعلام کرد روند بارگیری نفت در اسکلههای «الاحمدی» کویت و «جبیل» عربستان به شکل محسوسی کاهش یافته و بخش زیادی از این اسکلهها خالی شدهاند.
یک تحلیلگر تصاویر ماهوارهای نیز اعلام کرد طی روزهای گذشته تعداد نفتکشهای مستقر در این بنادر بهصورت مستمر کاهش یافته و سرعت بارگیری محمولههای نفتی نیز افت کرده است؛ وضعیتی که پس از حمله یمن به تأسیسات آرامکو و همچنین حملات ایران به مراکز پشتیبانی آمریکا در کویت مشاهده شده است.
این تحولات از نگاه برخی تحلیلگران نشان میدهد معادلات امنیت دریایی در غرب آسیا وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن، کنترل تنگه هرمز از سوی ایران و اعمال فشار بر مسیر بابالمندب از سوی نیروهای یمنی، بر امنیت انرژی و تجارت دریایی منطقه تأثیر مستقیم گذاشته و گویی کنترل بابالمندب تکمیلکننده کنترل و مدیریت تنگه هرمز از سوی ایران است.
سرنگونی پهپاد پیشرفته سعودی
در کنار عملیات دریایی، نیروهای مسلح یمن روز یکشنبه همچنین از سرنگونی یک فروند پهپاد شناسایی ـ رزمی عربستان از نوع «بیرقدار آکینجی» ساخت ترکیه خبر دادند.
سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد این پهپاد هنگام انجام «عملیات خصمانه» در آسمان استان جوف با استفاده از «سلاح مناسب» هدف قرار گرفت و سرنگون شد.
سرلشکر «یحیی سریع» در این باره تأکید کرد نیروهای مسلح یمن با هر گونه تلاش برای نقض حاکمیت این کشور مقابله خواهند کرد و از توان و تجهیزات لازم برای انجام این مأموریت نیز برخوردارند.
عربستان از سال ۲۰۲۳ در چارچوب قرارداد بزرگ نظامی با شرکت ترکیهای «بیرقدار»، خرید پهپادهای آکینجی را آغاز کرد و پس از آن روند آموزش نیروها و عملیاتی شدن این سامانهها ادامه یافت. اکنون به نظر میرسد این پهپادها به یکی از ابزارهای اصلی عملیات هوایی سعودی علیه یمن تبدیل شدهاند.
در همین ارتباط «مهدی مشّاط» رئیس شورای عالی سیاسی یمن، ضمن دفاع از عملیات نیروهای مسلح این کشور تأکید کرد اقدامات ارتش یمن از منظر دینی، انسانی، اخلاقی و همچنین قوانین بینالمللی مشروع است.
وی در گفتوگو با خبرگزاری رسمی یمن (سبأ) هدف این عملیات را پایان دادن به محاصره و تجاوز عربستان علیه یمن عنوان کرد؛ جنگی که اکنون وارد دوازدهمین سال خود شده است.
تشدید فشار در دریای سرخ
بخش مهمی از عملیات نظامی یمن در دریای سرخ جریان دارد. بر این اساس سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس (UKMTO) روز یکشنبه اعلام کرد گزارشی از وقوع حادثهای در جنوب دریای سرخ دریافت کرده است.
بر اساس این گزارش، یک نفتکش برخورد پرتابهای ناشناس با سطح آب را در فاصله بسیار نزدیک به خود مشاهده کرده است.
اگرچه این سازمان اعلام کرد کشتی و خدمه آن آسیبی ندیدهاند اما از همه شناورها خواسته شد هنگام عبور از این منطقه با نهایت احتیاط حرکت کرده و هر گونه فعالیت مشکوک را گزارش دهند.
برخی رسانهها گمانهزنی کردند نفتکش مورد نظر ممکن است به عربستان مرتبط بوده باشد، زیرا نیروهای یمنی پیشتر اعلام کرده بودند هدف اقدامات آنان شناورهای وابسته به عربستان است و سایر کشتیها میتوانند از بابالمندب عبور کنند.
اختلال در تأمین کالا در عربستان
بسته شدن مسیر بابالمندب برای شناورهای مرتبط با عربستان، تنها پیامد نظامی نداشته و آثار اقتصادی آن نیز به تدریج نمایان شده است.
در روزهای اخیر، همزمان با انتشار گزارشهایی درباره اختلال در صادرات برنج هند به عربستان، ویدئوهایی از ازدحام شهروندان سعودی در فروشگاهها برای خرید برنج در شبکههای اجتماعی منتشر شد!
کاربران شبکه اجتماعی ایکس این ازدحام را به نگرانی از کاهش واردات مواد غذایی در پی محدودیتهای دریایی نسبت دادهاند.
همزمان، «المساء پرس» گزارش داد اختلال در تنگههای بابالمندب و هرمز موجب توقف صادرات ۵۰۰ هزار تن برنج هندی به کشورهای حاشیه خلیج فارس شده است.
روزنامه «نیو ایندین اکسپرس» نیز نوشت عربستان با واردات سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن برنج باسماتی، بزرگترین مشتری این محصول در هند است؛ موضوعی که هر گونه اختلال در مسیرهای دریایی را به عاملی تأثیرگذار بر بازار داخلی این کشور تبدیل میکند.
حمایت جنوب یمن از عملیات صنعا
یکی از مهمترین پیامدهای سیاسی حملات اخیر، واکنش ساکنان استانهای جنوب یمن است؛ مناطقی که در کنترل دولت مستقر در عدن و مورد حمایت عربستان قرار دارد.
به گزارش «المساء پرس»، فعالان این استانها با انتشار گسترده اخبار عملیات موشکی علیه عربستان، از اقدام نیروهای دولت صنعا حمایت کرده و آن را بیانگر موضع همه یمنیها توصیف کردند.
تحلیلگران معتقدند این حمایت بیسابقه ریشه در نارضایتی گسترده مردم جنوب از عملکرد عربستان طی سالهای گذشته دارد. به باور آنان، بسیاری از شهروندان یمنی، چه در شمال و چه در جنوب، به این جمعبندی رسیدهاند که ریاض در پی تثبیت نفوذ خود در یمن بوده و در مقابل، نتوانسته وعدههای اقتصادی و امنیتی خود را عملی کند.
تداوم بحرانهای اقتصادی، کاهش سطح خدمات عمومی، وخامت وضعیت معیشتی و افزایش مشکلات اجتماعی در مناطق تحت کنترل دولت عدن نیز بر این نارضایتی افزوده است.
صنعا از ریاض چه میخواهد؟
دولت صنعا تأکید میکند خواستههایش در مذاکرات با عربستان از سال ۱۴۰۱ تاکنون تغییری نکرده است و مهمترین این مطالبات عبارتند از: پایان کامل محاصره هوایی، دریایی و زمینی یمن و بازگشایی فرودگاه صنعا، بندر حدیده و جادههای اصلی؛ پرداخت حقوق کارمندان دولتی که بیش از ۱۱ سال است متوقف شده؛ آزادی همه اسرا بر اساس اصل «همه در برابر همه»؛ تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای سعودی و پایان حمایت از نیروهای همپیمان ریاض؛ پرداخت غرامت و مشارکت در بازسازی یمن.
مقامهای صنعا معتقدند عربستان از زمان توافق «نقشه راه» در سال ۱۴۰۱ تاکنون از اجرای این تعهدات سر باز زده و همین مساله موجب تشدید بحران اقتصادی و انسانی در یمن شده است.
محاصره، عامل بحران انسانی یمن
محاصره بیش از 11 ساله عربستان علیه یمن به ایجاد بحران انسانی در این کشور منجر شده و به نظر میرسد یمنیها حق دارند با توجه به بحران انسانی به دنبال انجام اقدام مشابه علیه سعودیها با هدف شکستن کامل محاصره باشند. «عبدالله شریف» معاون سازمان عالی داروی یمن اعلام کرد در نتیجه محاصره، بیش از یکهزار و ۶۰۰ قلم دارو در بازار این کشور با کمبود روبهرو شده و تأمین بیش از ۵۵۰ قلم داروی حیاتی نیز با اختلال جدی مواجه است.
به گفته وی، ادامه محاصره بیشترین آسیب را به بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و سرطانی وارد کرده و نظام سلامت یمن را در یکی از دشوارترین مقاطع سالهای اخیر قرار داده است.
شریف همچنین اظهار کرد ۸۳ شرکت دارویی که پیش از این 1300 قلم دارو را تأمین میکردند، در نتیجه محاصره شرایط نامناسبی دارند. وی با اشاره به حملات صورتگرفته گفت 2 کارخانه داروسازی نیز در جریان تجاوز عربستان و آمریکا به یمن هدف حملات مستقیم قرار گرفتند.
معاون سازمان عالی داروی یمن تصریح کرد این حملات و محاصره، مانع رسیدن مستقیم زنجیرههای تأمین دارو شده و در نتیجه، روند ورود داروهای ضروری مورد نیاز یمنیها را مختل کرده است. وی ادامه داد تأخیر در حملونقل و افزایش هزینههای بیمه ناشی از محاصره عربستان، موجب افزایش قیمت داروها شده است.
شریف افزود قیمت برخی داروها به دلیل تأخیر در عملیات حملونقل و بسته بودن فرودگاه صنعا در نتیجه محاصره، تا ۲۰۰ درصد افزایش یافته است. وی همچنین گفت برخی داروها بیش از 4 ماه در جیبوتی میمانند که این مساله موجب افزایش قیمت آنها برای بیماران میشود.
به گفته این مقام یمنی، صدها محموله دارویی نیز به دلیل هزینههای سنگین حملونقل که مستلزم شرایط ویژه است، در جیبوتی متوقف مانده و نمایندگیهای دارویی موفق به ارسال آنها به یمن نشدهاند.
معاون سازمان عالی داروی یمن در پایان خاطرنشان کرد بیش از ۱۷۰ هزار بیمار مبتلا به بیماریهای مزمن و سرطان بهطور مستقیم از تأخیر در ورود داروها آسیب دیدهاند و بسته شدن فرودگاه صنعا و گذرگاهها و بنادر زمینی و دریایی از سوی عربستان و آمریکا، موجب تشدید وضعیت بیماران شده است.
گزارش «وطن امروز» از تثبیت بازدارندگی نیروهای دولت صنعا در برابر عربستان فراتر از میدان نبرد
موازنه یمنی
ارسال نظر