خیبرشکن و بحران پدافند آمریکا

مهدی حسنی: اصابت‌های درخشان موشک‌های نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تلفات‌گیری از دشمن آمریکایی در روزهای اخیر موجب شده مساله توانایی‌های موشکی ایران مجددا مورد بحث و بررسی قرار گیرد. در کمتر از 2 روز، انبوهی گزارش و تحلیل تلاش کرد به این پرسش پاسخ دهد: ایران چگونه چنین دقیق و مهیب به پایگاه‌های تروریستی آمریکا حمله می‌کند؟
یکی از این گزارش‌ها به روزنامه انگلیسی «فایننشال تایمز» متعلق است که در آن تلاش می‌کند نشان دهد چرا آمریکایی‌ها از رهگیری موشک‌ها عاجزند و توانایی موشکی ایران چه تفاوتی کرده است. این روزنامه می‌نویسد نابودی برنامه موشکی از اولین اهداف آغاز تجاوز به ایران بود ولی بعد از 5 ماه، آمریکایی‌ها هنوز مشغول تلفات‌دادن هستند: «اندکی پس از آنکه آمریکا 28 فوریه حمله مشترک خود با اسرائیل به ایران را آغاز کرد، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا اعلام کرد از جمله اهداف این عملیات «نابودی موشک‌های تهاجمی ایران و از بین بردن توان تولید موشک این کشور» است. با این حال، پس از 5 ماه و صدها حمله آمریکا، ایران توانسته است کارایی نیروی موشکی خود را حفظ کند و همچنان حملاتی دقیق را علیه اهدافی در سراسر منطقه انجام دهد». توانایی تهاجمی ایران موجب شده دشمن یانکی در برداشتن گام‌های بعد خود بسیار محتاط‌تر شود: «مقامات آمریکا هنگام بررسی گام‌های بعد خود ناچار خواهند بود عواملی مانند میزان ذخایر موشکی‌شان را نیز در نظر بگیرند؛ از جمله موشک‌های رهگیر گران‌قیمتی که برای جلوگیری از وارد آمدن خسارات بیشتر در حملات ایران ضروری‌اند. از ۲۸ فوریه تا ۸ آوریل، اسرائیل و آمریکا با شدت در پی یافتن و نابودی پرتابگرها و یگان‌هایی بودند که موشک‌های ایرانی را شلیک می‌کردند. آنها دهانه‌های ورودی پایگاه‌های زیرزمینی گسترده موشکی ایران را فروریختند تا نیروها و تجهیزات را در داخل آنها محبوس کنند اما اکنون، مهندسان ایرانی نشان داده‌اند می‌توانند با بازگشایی پایگاه‌های مدفون، ظرفیت عملیاتی خود را به‌سرعت احیا و جایگزین کنند». بر اساس تحلیل این روزنامه، ایران به‌خوبی از نبردهای اخیر خود با آمریکا و اسرائیل درس گرفته و مشغول پیاده‌ کردن آن‌ درس‌ها در میدان نبرد است: «جیم لَمسون، تحلیلگر نظامی پیشین سیا در امور ایران معتقد است حملات مرگبار اخیر در اردن نشان می‌دهد ایران توانسته موشک‌های بیشتری را از میان سامانه‌های پدافندی آمریکا و کشورهای عرب عبور دهد. لمسون می‌گوید: به نظر می‌رسد آنها در اردن توانسته‌اند میزان نفوذ از سدهای پدافندی، همچنین دقت موشک‌های بالستیک میان‌برد خود را افزایش دهند. اگر شما یک برنامه‌ریز نظامی آمریکایی باشید، باید فرض را بر این بگذارید که ایران بر اساس درس‌های گرفته‌شده از درگیری‌های گذشته، در حال اعمال اصلاح و بهبودهای فنی و تاکتیکی است». بر اساس تحلیل فایننشال تایمز، یکی از دلایل موفقیت اصابت‌ها، بعد از درس گرفتن از نبردهای پیشین و هماهنگی نهادی میان نیروهای مسلح، استفاده از موشک‌های خاص مانند خیبرشکن است: «ایران اعلام کرده از موشک‌هایی از جمله خیبرشکن استفاده می‌کند که در مراحل پایانی نزدیک شدن به هدف، قابلیت مانور دارند. این ویژگی می‌تواند رهگیری آنها را برای سامانه‌های پدافند موشکی تضعیف‌شده و رادارهای آسیب‌دیده، در آستانه رسیدن به هدف بسیار دشوارتر کند. لمسون می‌گوید: زمانی که این مانورهای مرحله‌ پایانی با عوامل دیگر ترکیب شوند، می‌توانند اثربخشی موشک‌ها را به‌ویژه در شرایطی که با رادارها و دارایی‌های پدافندی آسیب‌دیده مواجهیم، افزایش دهند».
مساله موشک‌های خیبرشکن، چنان برجسته شده که بدل به موضوع یک گزارش رسانه «اوراسیا تایم» هم شد. این رسانه در گزارشی به عملکرد درخشان این موشک در اصابت به پایگاه‌های تروریستی آمریکا پرداخت. به گزارش اورسیا تایم «ایران با استفاده از موشک‌های بالستیک خیبرشکن برای هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در سراسر خاورمیانه، تاکتیک‌های نظامی خود را تغییر داده و با ایجاد تغییراتی در مسیرهای پرواز، سرعت‌ها و انجام مانورهای حین پرواز، موفق به عبور از سدهای پدافند هوایی آمریکا شده است. این حملات پیچیده، در کنار تغییرات اعمال‌شده بر موشک‌های بالستیک خیبرشکن برای مرگبارتر کردن و دشوارتر ساختن رهگیری آنها نشان می‌دهد ایران دشمنی بسیار توانمند است».
این رسانه به بررسی مزیت‌های موشک خیبرشکن می‌پردازد و می‌نویسد: «خیبرشکن برخلاف موشک‌های سوخت مایع قدیمی‌تر ایران، از سیستم پیشران سوخت جامد بهره می‌برد. این طراحی مزایای متعددی دارد: موشک‌ها می‌توانند برای مدت طولانی‌تری در حالت آماده‌باش نگهداری شوند، به زمان کمتری برای آماده‌سازی پیش از پرتاب نیاز دارند و پس از استفاده می‌توانند به سرعت تغییر مکان دهند. به گفته مقامات نظامی آمریکا، در برخی موشک‌های خیبرشکن، بخش دماغه موشک که حامل کلاهک انفجاری است و در مرحله نهایی جدا می‌شود، به موتور کوچکی مجهز شده که به آن قابلیت می‌دهد مسیر پرواز خود را در مرحله پایانی (ترمینال) همزمان با نزدیک شدن به هدف، تنظیم و اصلاح کند. این مانورهای مرحله پایانی، رهگیری آن را توسط سامانه‌های پدافند هوایی به‌شدت دشوار می‌کند».
در همین زمینه، پایگاه مهم اینترسپت هم در تحلیلی به موشک‌های ایران پرداخت و در مصاحبه با مقامات آمریکا، پرده از جزئیات مهمی برداشت. به نوشته این پایگاه، ایران آسیب‌های چشم‌گیری به پایگاه‌ها آمریکا وارد کرده و موشک‌های ایران دیگر به دشواری رهگیری می‌شوند: «به گفته یک مقام آمریکا که به دلیل نداشتن مجوز مصاحبه با رسانه‌ها خواست نامش فاش نشود، ایران از ۹ ژوئیه تاکنون دست‌کم به ۹ پایگاه نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه حمله کرده است. این منبع آگاه افزود چندین مورد از این پایگاه‌ها در جریان این حملات دچار آسیب‌های «چشمگیری» شده‌اند. این مقام رسمی می‌گوید نیروهای مسلح ایران موفق شده‌اند با استفاده از ترکیبی از پهپادهای تهاجمی و موشک‌های بالستیک پیشرفته، بر سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا غلبه کنند. به گفته این منبع، عوامل متعددی مقابله با این موشک‌ها را دشوار می‌کند: آنها با سرعت‌های هایپرسونیک (مافوق صوت) حرکت می‌کنند، از قابلیت‌های ناوبری پیچیده‌ای نظیر روش‌های دور زدن پارازیت و جنگ الکترونیک برخوردارند و برخی قابل هدایت یا تغییر مسیر هستند». بر اساس گزارش این پایگاه، اوضاع سامانه‌های دفاع هوایی آمریکا هم بسیار وخیم است: «ذخایر موشک‌های پدافند هوایی پیشرفته، مانند رهگیرهای پاتریوت و تاد، به حدی ته کشیده که نیروهای آمریکایی تمام موشک‌ها و پهپادهای ایرانی شلیک‌شده به سوی اهداف ایالات متحده و متحدانش در سراسر خاورمیانه را سرنگون نمی‌کنند. آمریکا در مواردی اجازه عبور موشک‌ها از سد پدافندی خود را می‌دهد که ارزیابی‌ها نشان دهد آن حمله، جان نیروهای آمریکایی را به خطر نمی‌اندازد».
این پایگاه همچنین پنتاگون را به دروغگویی در رابطه با میزان تلفات آمریکایی‌ها هم متهم کرد: «صدها تن از نظامیان آمریکایی در این جنگ کشته یا مجروح شده‌اند. ماه‌ها گزارشگری اینترسپت نشان داد آمار رسمی تلفات ارائه‌شده از سوی پنتاگون بسیار کمتر از رقم واقعی است؛ موضوعی که یک مقام دیگر دولت آمریکا آن را «پنهان‌کاری در آمار تلفات» خواند».