جنایت و حماقت

گروه بین‌الملل: در حالی که غرب آسیا این روزها به‌شدت با پیامدهای جنگ‌ها و مداخلات آمریکا در منطقه دست‌وپنجه نرم می‌کند، واشنگتن بار دیگر با نادیده گرفتن اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و حاکمیت ملی کشورها، دست به تجاوزی آشکار در منطقه این بار علیه خاک عراق زد. حملات هوایی اخیر آمریکا علیه عراق که با مشارکت سعودی‌ها همراه بود، نه‌تنها به گفته بسیاری از کارشناسان نقض آشکار حقوق بین‌الملل و خارج از هر گونه چارچوب قانونی صورت گرفته، بلکه منطقه را در آستانه دور جدیدی‌ از تنش‌ها قرار داده و صدای عراقی‌ها را درآورده است.
به گزارش «وطن امروز»، تجاوز نظامی اخیر رژیم‌های آمریکا و سعودی علیه عراق پس از آن انجام شد که ریاض مدعی شد از خاک عراق به مواضعی در آن کشور شلیک شده‌ است؛ ادعایی که البته فورا در عراق رد شد و گروه‌های مقاومت عراقی این ادعاها را بی‌اساس عنوان کرده و در بیانیه‌ای به عربستان درباره هر گونه اقدام «احمقانه» هشدار دادند.
با وجود هشدارها در عراق نسبت به هر گونه تنش‌آفرینی از سوی ریاض و واشنگتن، اما فرماندهی مرکزی تروریست‌های آمریکایی در منطقه موسوم به سنتکام بامداد چهارشنبه با اعلام خبر تجاوز به اهدافی در عراق مدعی شد این حملات «مراکز لجستیکی و انبارهای سلاح» متعلق به گروه‌های مسلح در شرق عراق را هدف قرار داد. به گفته آمریکا، این حملات در پاسخ به بیش از ۳۰ حمله پهپادی علیه نیروهای آمریکایی و تأسیسات نفتی عربستان انجام شد. عربستان نیز با تأیید مشارکت خود در این تجاوز، آن را «دفاع مشروع» در برابر حملات مکرر به تأسیسات نفتی خود از خاک عراق عنوان کرد.

کدام استان‌های عراق هدف قرار گرفتند؟
بر اساس گزارش‌های میدانی، تجاوزات مشترک آمریکا و عربستان علیه عراق اماکنی در استان‌های بصره، واسط، بابل، کرکوک و نینوا را هدف قرار داد. همچنین انفجارهای شدیدی در مقر عملیات «بسیج مردمی» (حشدالشعبی) در منطقه الدیر (بصره)، انبارهای تسلیحات در السویه و مواضعی در جرف النصر رخ داده است. بر اساس بیانیه حشدالشعبی تا بعدازظهر چهارشنبه، شهادت حداقل 20 نفر و زخمی شدن 32 نفر دیگر در پی حملات آمریکا و سعودی تایید شد. حشدالشعبی همچنین با اشاره به اینکه بر اساس اطلاعات اولیه، این حملات علاوه بر تلفات انسانی، خسارات مادی نیز به تعدادی از مقرهای این سازمان وارد کرده است، تأکید کرد این حملات «تشدید تنش خطرناک»، «نقض حاکمیت عراق» و «اقدامی علیه نهادهای رسمی امنیتی این کشور» است.
با تجاوز اخیر به عراق اکنون بسیاری از کارشناسان این پرسش را مطرح کرده‌اند: آمریکا تا چه زمانی خود را فراتر از قوانین بین‌المللی دانسته و با توسل به قدرت نظامی، حاکمیت کشورهای مستقل را زیر پا خواهد گذاشت؟

خشم پارلمان عراق
حملات هوایی آمریکا و عربستان به مواضع نیروهای عراقی، موجی از خشم و اعتراض را در میان نمایندگان پارلمان این کشور برانگیخت؛ واکنش‌هایی که نشان می‌دهد این حمله صرفاً یک عملیات نظامی تلقی نمی‌شود، بلکه از نگاه بسیاری از سیاستمداران عراقی، تعرض مستقیم به حاکمیت ملی، اقتدار دولت و نهادهای رسمی امنیتی عراق است. 
رئیس پارلمان عراق، با محکوم کردن حمله به مقرهای نیروهای امنیتی که به شهادت و زخمی شدن ده‌ها تن از آنها انجامید، این اقدام را «نقض غیرقابل قبول حاکمیت عراق و تعرض به امنیت و ثبات کشور» توصیف کرد. «هیبت حلبوسی» تأکید کرد هدف قرار دادن نهادهای امنیتی عراق، در واقع حمله به ساختار رسمی کشوری است که مسؤولیت دفاع از وطن را بر عهده دارد.
وی در ادامه از فرمانده کل نیروهای مسلح خواست تحقیقات جامع و شفافی درباره این حمله انجام دهد و ضمن پیگیری همه مسیرهای دیپلماتیک و حقوقی برای حفظ حقوق عراق، عوامل دخیل در استفاده از خاک این کشور برای انجام هر گونه عملیات خصمانه علیه کشورهای همسایه را نیز شناسایی کند.
در همین راستا، نماینده پارلمان عراق با متهم کردن آمریکا و عربستان به انجام «حملات تروریستی»، گفت این حملات چندین موضع نیروهای امنیتی عراق را هدف قرار داده و مصداق آشکار تجاوز به حاکمیت ملی است. فالح خزعلی با تأکید بر اینکه سکوت در برابر چنین حملاتی به تضعیف اقتدار دولت منجر خواهد شد، از دولت و نخست‌وزیر عراق خواست با شجاعت از منافع ملی و امنیت کشور دفاع کنند.
«حسین نعمت البطاط» دیگر نماینده پارلمان عراق نیز در بیانیه‌ای، مشترک بودن عملیات آمریکا و عربستان را «نقض آشکار حاکمیت عراق و قوانین و هنجارهای بین‌المللی» توصیف کرد و هشدار داد این اقدام، امنیت و ثبات عراق را با تهدیدی جدی مواجه کرده است. وی از دولت خواست همه ظرفیت‌های نظامی، سیاسی، دیپلماتیک و حقوقی خود را برای پاسخ متناسب به این تجاوز به کار گیرد.
البطاط همچنین خواستار لغو سفر برنامه‌ریزی‌شده نخست‌وزیر عراق به عربستان شد و تأکید کرد چنین تصمیمی، پیام روشنی در رد هر گونه تجاوز به ملت و نهادهای امنیتی عراق خواهد بود و با موضع ملی این کشور در شرایط کنونی همخوانی دارد.
در میان واکنش‌ها، موضع «سعود الساعدی» نماینده پارلمان و عضو جنبش «حقوق»، از همه قاطع‌تر بود. او از فرمانده کل نیروهای مسلح عراق خواست به مسؤولیت خود عمل کرده و دستور «پاسخ نظامی» به حملات آمریکا و عربستان را صادر کند. الساعدی تأکید کرد «خون عراقی‌ها ارزان نیست» و افزود کارنامه واشنگتن و ریاض در عراق تنها با صدور بیانیه‌های محکومیت پاک نخواهد شد، بلکه نیازمند پاسخی است که اقتدار و هیبت عراق را حفظ کند.
«همام التمیمی» رئیس فراکسیون بدر در پارلمان عراق هم با محکوم کردن این حمله، آن را «نقض آشکار حاکمیت عراق و قوانین بین‌المللی» و اقدامی جهت تشدید تنش‌های منطقه‌ای دانست که امنیت و ثبات عراق و کل منطقه را تهدید می‌کند.
وی با اشاره به رویکرد دولت عراق در سال‌های اخیر یادآور شد: بغداد همواره سیاست حسن همجواری، خویشتنداری و ایجاد روابط متوازن با کشورهای منطقه را دنبال کرده و گفت‌وگو را بهترین راه‌حل اختلافات دانسته است اما تجاوز اخیر، خاطره سال‌های تلخ مبارزه با تروریسم را برای عراقی‌ها زنده کرد؛ سال‌هایی که مردم عراق برای دفاع از سرزمین خود هزینه‌های سنگینی پرداختند و اکنون بار دیگر با تهدید علیه حاکمیت و امنیت ملی خود روبه‌رو شده‌اند.
این واکنش‌های خشمگینانه در پارلمان عراق بی‌دلیل نیست و نمایندگان نگرانند با تکرار حملات آمریکا، امنیت و ثبات عراق بیش از گذشته در معرض تهدید قرار گیرد. «بورجو اوزچلیک» پژوهشگر ارشد اندیشکده «رووسی» هم در واکنش به حملات اخیر هشدار داد گسترش عملیات نظامی در خاک عراق، این کشور را بار دیگر به میدان اصلی تنش‌های منطقه‌ای تبدیل می‌کند و روند تثبیت امنیت بغداد را با خطر جدی مواجه می‌سازد. به گفته وی، هر گونه حمله خارجی به خاک عراق، دولت مرکزی را تضعیف کرده و احتمال ورود عراق به دور جدیدی از درگیری‌ها را افزایش می‌دهد.

هدف تضعیف «بسیج مردمی» است
در این میان برخی کارشناسان تجاوز به عراق را با هدف تضعیف گروه‌های مقاومت و سازمان حشدالشعبی عنوان کردند. «جمعه العطوانی» کارشناس عراقی و رئیس مرکز مطالعات «افق» در گفت‌وگو با شبکه خبری «المیادین» تاکید کرد اقدام عربستان و آمریکا در حمله به عراق خصمانه بوده و هدف از آن تضعیف قدرت بسیج مردمی (حشدالشعبی) است. 
العطوانی تاکید کرد بخشی از فشارهای آمریکا به دلیل موضع عراق در همبستگی با ایران بویژه بعد از برگزاری مراسم تشییع باشکوه قائد شهید امت اسلام است.
تحلیلگر عراقی افزود: تشییع میلیونی امام خامنه‌ای در کربلا و نجف نشان‌دهنده نقش طبیعی عراق در جبهه مقاومت است. حمله به عراق در واقع انتقام از این کشور به خاطر برگزاری مراسم تشییع پرشکوه امام خامنه‌ای(ره) است که در تاریخ بی‌سابقه بود؛ عراق بهای هویت خود را می پردازد.
وی همچنین اظهار کرد عربستان ارتباط محکمی با دولت آمریکا دارد و حشدالشعبی معضلی بزرگ برای آمریکا به شمار می‌رود. العطوانی خاطرنشان کرد: بعید می‌دانم دولت علی الزیدی بیانیه‌ای برای محکومیت تجاوز عربستان به عراق صادر کند بخصوص که وی در آستانه سفر به عربستان است. نتایج این سفر با سفرهای قبل تفاوتی ندارد و در راستای منافع تجاری و اقتصادی خواهد بود.

سفیر سعودی اخراج شود
واکنش‌ها به حمله مشترک آمریکا و عربستان تنها به محکومیت‌های پارلمانی محدود نماند، بلکه طیف گسترده‌ای از گروه‌های مقاومت و جریان‌های سیاسی عراق، این حمله را نقطه عطفی در روابط بغداد و ریاض دانسته و خواستار بازنگری اساسی در سیاست خارجی دولت عراق شدند. بسیاری از گروه‌های مقاومت عراق تاکید کردند مشارکت عربستان در حمله به خاک عراق، جایگاه ریاض را از یک همسایه منطقه‌ای به «شریک مستقیم در تجاوز به حاکمیت عراق» تنزل داده و ادامه روابط عادی با این کشور را با چالش جدی مواجه کرده است.
نیروهای مقاومت عراق اکنون معتقدند همراهی عربستان با عملیات نظامی آمریکا، بار دیگر این تصور را تقویت کرده است که ریاض همچنان بخشی از راهبرد امنیتی و نظامی واشنگتن در منطقه به شمار می‌رود؛ راهبردی که با استفاده از شعارهایی مانند «مبارزه با تروریسم»، حاکمیت کشورهای منطقه را هدف قرار می‌دهد. از همین رو، برخی جریان‌های عراقی تأکید کردند مقابله با این روند تنها به خروج نیروهای آمریکایی محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم برخورد با همه طرف‌هایی است که در اجرای این سیاست‌ها نقش‌آفرینی می‌کنند.
پس از تجاوز اخیر عربستان به عراق، گزارش‌هایی نیز از ایجاد چالش‌ در روابط سیاسی بغداد و ریاض منتشر شد. شبکه تلویزیونی «العربی» به نقل از یک منبع دولتی عراق گزارش داد سفر از پیش برنامه‌ریزی‌شده «علی الزیدی» نخست‌وزیر عراق به عربستان سعودی لغو شد؛ اقدامی که در صورت تأیید نهایی، می‌تواند نخستین پیام عملی بغداد در واکنش به تحولات اخیر تلقی شود و نشانه‌ای از بازنگری در مناسبات 2 کشور باشد.
همزمان گروه مقاومت «گردان های اولیاءالدم» با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد «حاکمیت عراق و خون شهدا قابل معامله نیست» و دولت نباید مناسبات خارجی کشور را با منطق توافقات اقتصادی و ملاحظات تجاری مدیریت کند؛ در حالی که امنیت و حاکمیت ملی هدف حمله قرار گرفته است.
این گروه از دولت بغداد خواست تمام توافقات و قراردادهای اخیر با ایالات متحده را مورد بازنگری قرار دهد، سفر برنامه‌ریزی‌شده به عربستان را لغو کند، سفیر سعودی را فوراً از بغداد اخراج و روابط دیپلماتیک و اقتصادی با ریاض را تا زمان تغییر رفتار آن کشور قطع کند.
جنبش مقاومت اسلامی «نُجَبا» نیز در بیانیه‌ای، حمله مشترک آمریکا و عربستان به مواضع حشدالشعبی را «تجاوز آشکار به عمق خاک عراق» توصیف کرد و هشدار داد دولت بغداد در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار گرفته است؛ مقطعی که به اعتقاد این جنبش، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً با صدور بیانیه‌های محکومیت مدیریت کرد.
نجبا با تأکید بر اینکه ادامه حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق به تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی این کشور تبدیل شده است، خواستار پایان دادن به این وضعیت شد و اعلام کرد تداوم حضور نیروهای آمریکایی، زمینه تکرار چنین حملاتی را فراهم می‌کند.
این جنبش همچنین از دولت عراق خواست همکاری‌های خود با سعودی را به طور کامل متوقف کند و عنوان کرد ریاض با مشارکت در حمله اخیر، در صف کشورهای متجاوز علیه عراق قرار گرفت. در این بیانیه تأکید شده است ادامه واکنش‌های صرفاً دیپلماتیک و صدور بیانیه‌های محکومیت، نه‌تنها مانع تکرار حملات نخواهد شد، بلکه متجاوزان را برای ادامه اقدامات خود جسورتر می‌کند.
مقاومت اسلامی عراق همچنین اعلام کرد پاسخ به تجاوز مشترک آمریکا و سعودی قطعی است، اما در عین حال اعلام کرد برای جلوگیری از اخلال در امنیت میلیون‌ها زائر، انتقام خود در برابر حملات اخیر آمریکا را تا پس از مراسم پیاده‌روی اربعین به تعویق می‌اندازد. این گروه عراقی البته هشدار داد حملات علیه نیروهای آمریکایی اجتناب‌ناپذیر است و گفت در صورت لزوم عربستان سعودی نیز می‌تواند هدف قرار گیرد. در بیانیه مقاومت اسلامی عراق آمده است: رژیم سعودی خنجری از پشت و ابزاری کثیف در دست کاخ سفید است. آنها دیروز با اعزام انتحاری‌ها و امروز با مزدوری برای اربابان خود، خون عراقی‌ها را می‌ریزند. حتی اگر ادعای آنها درباره شلیک به تاسیسات نفتی درست باشد، آیا منطقی است پاسخ یک تلاش ناموفق علیه میدان نفتی را با کشتن ده‌ها بی‌گناه بدهند؟
در ادامه بیانیه مقاومت اسلامی عراق آمده است: به نهادهای دولتی که خواستار خلع سلاح مقاومت بودند، تا 23 صفر مهلت می‌دهیم تا ببینیم در قبال این تجاوز و برای دفاع از حاکمیت کشور چه اقدام عملی انجام می‌دهند.
این اولتیماتوم زمانی مقاومت به دولت علی الزیدی، هم کنایه‌ای است به تلاش‌ها برای خلع سلاح مقاومت عراق و هم آزمونی که مقاومت برای دولت عراق تدارک دیده تا مردم عراق به‌ وضوح مشاهده کنند توان دولت این کشور برای دفاع از حاکمیت عراق تا چه اندازه است و قاعدتا از این رهگذر، مردم عراق اهمیت مقاومت و حفظ سلاح آن را بیشتر درک کنند.

اجماع سیاسیون عراقی بر حفظ حاکمیت ملی
حمله اخیر آمریکا و سعودی، فضای سیاسی عراق را به سمت نوعی اجماع کم‌سابقه بر سر پاسداری از حاکمیت ملی این کشور سوق داده؛ به‌گونه‌ای که احزاب سیاسی، نهادهای مذهبی و شخصیت‌های بانفوذ، جدا از تفاوت‌های سیاسی، در محکومیت این حمله هم‌صدا شده‌اند. بسیاری از جریان‌های عراقی هشدار داده‌اند بی‌پاسخ ماندن چنین حمله‌ای، می‌تواند به عادی‌سازی نقض حاکمیت عراق و افزایش مداخلات خارجی در آینده منجر شود.
در همین چارچوب، حزب دعوت اسلامی عراق با محکوم کردن حمله آمریکا و عربستان، این اقدام را نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی عراق دانست. این حزب در بیانیه خود تأکید کرد: «این حمله، تجاوزی ظالمانه، مردود و مغایر قوانین بین‌المللی و منشور ملل متحد است و اقدامی خطرناک جهت تشدید تنش‌ها به شمار می‌رود که امنیت عراق و ثبات منطقه را تهدید می‌کند».
جماعت علمای عراق نیز با صدور بیانیه‌ای، حمله به مقرهای حشدالشعبی را به‌شدت محکوم کرد و با اشاره به جایگاه این نیروها در ساختار امنیتی این کشور، تصریح کرد: «مؤسسات و مقرهای هدف قرار گرفته، مراکز دفاعی رسمی هستند که در جنگ علیه گروهک تروریست داعش، از ارکان اصلی دفاع از عراق به شمار می‌رفتند. هدف قرار دادن نیروهایی که تروریسم را از عراق بیرون راندند، پرسش‌های جدی درباره اهداف واقعی این تجاوز ایجاد می‌کند».
در میان شخصیت‌های سیاسی عراق، هادی العامری، دبیرکل سازمان بدر موضعی شجاعانه‌تر اتخاذ کرد و حمله عربستان با پشتیبانی جنگنده‌های آمریکایی به مواضع حشدالشعبی را «تجاوزی غیرقابل توجیه» علیه حاکمیت و نیروهای مسلح عراق خواند. وی با محکوم کردن هدف قرار گرفتن نیروهایی که به گفته وی نقشی تعیین‌کننده در برقراری امنیت و شکست داعش داشته‌اند، از دولت عراق خواست موضعی قاطع و متناسب با ابعاد این تجاوز اتخاذ کند.
العامری با یادآوری نقش حشدالشعبی در تأمین امنیت عراق اظهار کرد: «این نیروها سهم اساسی در تثبیت امنیت کشور داشته‌اند و همچنان بقایای تروریست‌های داعش را تعقیب می‌کنند. حمله به چنین نیروهایی، حمله به امنیت عراق است، نه صرفاً یک تشکیلات نظامی».
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با مرور سابقه روابط بغداد و ریاض، بیان کرد: عراقی‌ها از مشارکت عربستان در این حمله غافلگیر شده‌اند، زیرا بغداد طی سال‌های گذشته همواره سیاست تعامل و حسن همجواری را دنبال کرده است. العامری در عین حال، با اشاره به سال‌های اوج ناامنی در عراق، عربستان را به حمایت از جریان‌های افراطی و تسهیل ورود عناصر انتحاری به این کشور محکوم کرد و ادامه داد: «عراق سال‌ها با صبر و خویشتنداری رفتار کرد، در حالی که هزاران عنصر انتحاری و خودروهای بمب‌گذاری‌شده از مسیرهای مرتبط با عربستان وارد کشور شدند و این مساله بهای سنگینی را بر مردم عراق تحمیل کرد».
محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر سابق عراق نیز بر حق کامل و مشروع کشورش برای دفاع از خود تاکید و اظهار کرد این تجاوز نقض آشکار حاکمیت عراق و نقض آشکار قوانین بین‌المللی و منشور ملل متحد است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس هم در گزارش خود به نقل از شماری از تحلیلگران امنیتی نوشت: حملات اخیر، آتش‌بس شکننده در منطقه را از بین برد و خطر ورود عراق به چرخه جدیدی از حملات تلافی‌جویانه را افزایش خواهد داد. این کارشناسان هشدار داده‌اند هر حمله متقابل، احتمال گسترش دامنه درگیری به سایر کشورهای منطقه را بیشتر می‌کند و بعید است بعد از این، گروه‌های مقاومت عراق حملات را بی‌پاسخ بگذارند.

اشتباه راهبردی آل‌سعود
عربستان سعودی مدعی شده روز سه‌شنبه چند پهپاد از خاک عراق به سمت اهدافی در خاک این کشور به پرواز درآمدند. در مقابل، هم دولت عراق و هم سازمان حشدالشعبی چنین ادعایی را تکذیب و تصریح کردند این موضوع مطلقا واقعیت ندارد. حتی برخی صاحبنظران معتقدند ممکن است پای رژیم صهیونیستی در میان باشد تا تنش در منطقه را افزایش دهد. در چنین شرایطی، حمله جنایت‌بار عربستان با همراهی آمریکا به خاک عراق که طی آن 20 نفر به شهادت رسیدند، یک اقدام تنش‌زاست که بدون شک با پاسخ مقاومت عراق مواجه خواهد شد. در شرایطی که عربستان در مخمصه محاصره یمن گیر کرده و ضربات ارتش یمن باعث تحمیل خسارات هنگفت به تاسیسات نفتی این کشور شده، بازشدن یک جبهه دیگر آن هم از سوی عراق، بدون شک شرایط را برای ریاض دشوار خواهد کرد. این موضوع برای آمریکا نیز وجود دارد. آمریکا در حالی به دنبال تشدید تنش و حمله احتمالی گسترده علیه ایران است که حالا در عراق دست به جنایتی زده که باعث می‌شود منافع واشنگتن در منطقه در معرض آسیب بیشتر قرار گیرد. از همین رو به نظر می‌رسد اقدام مشترک سعودی - آمریکا از آنجا که می‌تواند جبهه جدیدی را علیه آنها بگشاید، هزینه‌های بزرگی برای آنها به همراه خواهد داشت، به‌ویژه اینکه پس از حزب‌الله لبنان و انصارالله یمن، حالا حشدالشعبی عراق نیز انگیزه لازم را برای انتقام از آمریکا و آل‌سعود دارد.