دنبال راه فرار

حسین کیامنش: جنگی که دولت تروریست آمریکا به همراه رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران به راه انداخت، از همان روزهای نخست با اهدافی بسیار جاه‌طلبانه طراحی شده بود. نابودی توانمندی موشکی ایران، فروپاشی ساختاری نظام و در نهایت فراهم ‌آوردن زمینه‌های براندازی و حتی تجزیه کشور، از جمله ادعاهایی بود که در فضای سیاسی ـ رسانه‌ای غرب و اظهارات مقامات آمریکایی و صهیونیست به طور مکرر مطرح می‌شد. رئیس‌جمهور احمق آمریکا و مشاورانش تصور می‌کردند با اتکا به قدرت هوایی و حمایت اطلاعاتی و عملیاتی رژیم صهیونیستی می‌توانند در مدت کوتاهی ساختار دفاعی ایران را درهم بشکنند و معادلات قدرت در منطقه را یکسره به نفع خود تغییر دهند اما اکنون که بیش از 5 ماه از آغاز جنگ می‌گذرد، واقعیت صحنه نبرد و ارزیابی‌های داخلی مقامات آمریکا تصویر کاملا متفاوتی ارائه می‌کند: جنگ علیه ایران به یک شکست راهبردی برای واشنگتن تبدیل شده است؛ شکستی که نه ترامپ و نه دستگاه تصمیم‌گیری آمریکا جرات پذیرش علنی آن را دارند و نه توان آن را که با ابزارهای موجود به پیروزی تبدیلش کنند.
جنگی که با اهداف حداکثری آغاز شد، اکنون به مرحله‌ای رسیده که حتی بالاترین ژنرال آمریکا به دنبال خروج امن است و تحلیلگران مستقل خواستار ترک کامل منطقه شده‌اند.
ذخایر مهمات پیشرفته آمریکا به‌‌شدت کاهش یافته، شرکای منطقه‌ای واشنگتن از پیامدهای تشدید درگیری ایالات متحده علیه ایران واهمه دارند و تهران همچنان توان پاسخگویی و حفظ و کنترل آبراه حیاتی هرمز را در اختیار دارد. در چنین شرایطی، ادامه مسیر قبل نه‌تنها دستاوردی برای آمریکا به همراه ندارد، بلکه هزینه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی جنگ را افزایش هم می‌دهد.
با آشکار شدن این بن‌بست، اهداف جاه‌طلبانه اولیه ترامپ یکی پس از دیگری کنار گذاشته شده‌اند. دیگر سخن از براندازی نظام اسلامی یا نابودی کامل توان موشکی ایران به میان نمی‌آید. مهم‌ترین و فوری‌ترین هدف آمریکا اکنون بازگشایی مجدد تنگه هرمز است. از نظر آمریکایی‌ها بازگرداندن جریان عادی کشتیرانی در این آبراه استراتژیک، به نوعی «پیروزی نمادین» تبدیل شده که ترامپ می‌تواند آن را به افکار عمومی آمریکا بفروشد، بدون آنکه مجبور باشد شکست راهبردی کلی جنگ را بپذیرد.
با این شرایط، هر چند ترامپ در ظاهر همچنان تلاش می‌کند خود را پیروز میدان نشان دهد و با زبان قدرت و تهدید سخن بگوید، در پس پرده مقامات ارشد آمریکا به دنبال یافتن راهی برای خروج از این بن‌بست هستند. گزارش شبکه سی‌ان‌ان که بر اساس گفت‌وگو با منابع آگاه از جلسات داخلی دولت ترامپ تهیه شده، تصویر روشنی از این واقعیت ارائه می‌دهد. 
سی‌ان‌ان روز گذشته در گزارشی نوشت: ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا به طور خصوصی برای مقامات ارشد دولت ترامپ روشن کرده است که ایالات متحده آمریکا باید «راه فراری» از جنگ با ایران پیدا کند، زیرا او معتقد است گزینه‌های نظامی موجود برای تشدید درگیری می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. 
بر اساس این گزارش، دن کِین، رئیس ستاد مشترک ارتش تروریست آمریکا در هفته‌های اخیر به طور خصوصی و صریح به مشاوران ارشد ترامپ اعلام کرده آمریکا باید به دنبال یک «خروج امن» یا همان Off Ramp از جنگ با ایران باشد. کین معتقد است گزینه‌های نظامی موجود برای تشدید درگیری می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد و قدرت هوایی به تنهایی بعید است اهداف اعلام ‌شده ترامپ را محقق کند. او این نگرانی‌ها را با مقامات کلیدی کابینه از جمله جان رتکلیف (رئیس سازمان سیا)، مارکو روبیو (وزیر خارجه) و جی‌دی ونس (معاون رئیس‌جمهور) در میان گذاشته است. هدف از این گفت‌وگوهای جانبی، هماهنگ کردن دیدگاه‌ها پیش از جلسات با ترامپ و روشن کردن محدودیت‌ها و دام‌های گزینه‌های نظامی است.
یکی از منابع سی‌ان‌ان به صراحت گفت «کین به دنبال خروج امن است». منبع دیگری تأکید کرد این رویکرد کین در واقع تلاشی برای محافظت از ارتش آمریکا در برابر تصمیم‌های پرهزینه است. سی‌ان‌ان اشاره می‌کند 5 ماه پس از آغاز جنگی که در هفته‌های نخست با ادعای نابودی توان نظامی ایران همراه بود، این واقعیت که بلندپایه ترین ژنرال آمریکا به طور خصوصی استدلال می‌کند راه‌حل نظامی آسانی برای پایان دادن به جنگی که رئیس‌جمهور خود آن را آغاز کرده وجود ندارد، بسیار معنادار است.
محتوای گزارش سی‌ان‌ان نشان می‌دهد در میان مقامات ارشد امنیت ملی ترامپ، این درک مشترک شکل گرفته که «قدرت نظامی آمریکا علیه ایران محدودیت‌های خود را دارد»؛ جمله‌ای که خود کین در جلسه علنی با قانون‌گذاران نیز بر زبان آورد.
تلویزیون سی‌ان‌ان جزئیات بیشتری از نگرانی‌ها ارائه می‌دهد. به گزارش رسانه آمریکایی، اواخر ژوئیه، کین و برخی مقامات دیگر نسبت به طرح جدید حملات تهاجمی‌تر محتاط بودند، زیرا نگران پیامدهای تشدید درگیری با ایران بودند و تنها عناصر سنتکام و رژیم صهیونیستی از این طرح حمایت می‌کردند. ترامپ در نهایت پس از مشورت با متحدانش در حاشیه خلیج فارس که از حملات تلافی‌جویانه تهران به زیرساخت‌های انرژی خود هراس داشتند، از اجرای آن عقب‌نشینی کرد.
کاهش شدید ذخایر مهمات آمریکا نیز یکی از عوامل بازدارنده ترامپ برای لغو حمله به ایران است. منابع متعدد به سی‌ان‌ان گفته‌اند این نگرانی نه‌‌تنها توسط کین، بلکه از سوی مقامات خلیج فارس نیز مطرح شده است. آنها هشدار داده‌اند کمبود سامانه‌های دفاع هوایی پیشرفته آمریکایی می‌تواند توانایی‌شان را در برابر حملات احتمالی ایران تضعیف کند.
ترامپ بارها تهدید کرده به زیرساخت‌های انرژی ایران حمله خواهد کرد اما منابع آگاه به سی‌ان‌ان گفته‌اند این اقدام بعید است ایران را وادار به تسلیم کند و قطعا حملات تلافی‌جویانه تهران علیه زیرساخت‌های انرژی کشورهای خلیج فارس را به دنبال خواهد داشت.
سی‌ان‌ان همچنین یادآوری می‌کند پیش از آغاز جنگ نیز کین و فرماندهان درباره تأثیر یک کارزار طولانی بر ذخایر مهمات هشدار داده بودند. اکنون فرماندهان ارشد آمریکا معتقدند ذخایر «به طرز خطرناکی پایین» آمده است. سنتکام اخیراً حتی به دنبال ایده‌های خلاقانه و غیرمتعارف برای فشار بر ایران بود که به گفته منابع، خود نشانه‌ای از آن است که اوضاع خوب پیش نمی‌رود. در نهایت، سی‌ان‌ان تأکید می‌کند تنها راه شکست ایران، عملیات گسترده زمینی است که هزاران کشته آمریکایی در پی خواهد داشت و هیچ‌کس در دولت ترامپ از آن حمایت نمی‌کند. بنابراین تمرکز بر یافتن خروجی است که حداقل یک «پیروزی نمادین» برای ترامپ فراهم کند و این خروج از دیدگاه بسیاری، با توافق بر سر بازگشایی تنگه هرمز آغاز می‌شود.

تنها راه ممکن خروج از بن‌بست
به اعتقاد ژنرال دن کین و دیگر مقامات ارشد آمریکا، راه خروج از این بن‌بست و پایان دادن به جنگی که آمریکا در آن شکست راهبردی خورده، بازگشایی تنگه هرمز است. این هدف اکنون به اولویت عملی تبدیل شده اما واقعیت آن است که بازگشایی تنگه با قدرت نظامی ممکن نیست. آمریکا بارها تلاش کرده با توسل به زور، جریان کشتیرانی را از سر بگیرد و در همه موارد شکست خورده است. بنابراین به نظر می‌رسد اکنون منتظر به نتیجه رسیدن مذاکرات تهران-مسقط در این زمینه است تا بتواند نتیجه آن را به نام خود ثبت کند و به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک به افکار عمومی ارائه کند!
با این حال، ایران صراحتا تأکید کرده توافق احتمالی با عمان اساسا ربطی به آمریکایی‌ها ندارد. تهران معتقد است تا زمانی که آمریکا به اقدامات خصمانه خود علیه ایران پایان ندهد، تنگه هرمز بازگشایی نخواهد شد. این موضع‌ عملا هرگونه تلاش آمریکا برای تصاحب دستاورد دیپلماتیک را با چالش مواجه می‌کند و نشان می‌دهد کنترل واقعی بر این گذرگاه حیاتی همچنان در دست ایران است.
با وجود این واقعیت‌ها، پرسش اساسی همچنان باقی است: راه اصلی و پایدار آمریکا برای خروج از جنگ چیست؟ پاسخ این پرسش را مجله آمریکایی فارن افرز در گزارش تحلیلی اخیر خود ارائه کرده است. فارن افرز در مقاله‌ای با عنوان «آمریکا باید خاورمیانه را رها کند» استدلال کرد جنگ علیه ایران یک «فاجعه حماسی» بوده است، نه خشم حماسی. ایالات متحده و رژیم صهیونیستی کارزاری غیرضروری به راه انداختند که آشفتگی منطقه‌ را عمیق‌تر کرد و جهان هنوز از جهش قیمت انرژی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز در شوک به سر می‌برد.
به اعتقاد فارن افرز، این جنگ آخرین پیامد مجموعه‌ای از انتخاب‌های سیاسی آمریکا در ۳۵ سال گذشته است که امنیت ایالات متحده را کاهش داده و درگیری‌ها را در غرب آسیا تشدید کرده است. ریشه این ناکامی‌ها در حضور نظامی آمریکا در منطقه نهفته است؛ حضوری که این باور اشتباه را در واشنگتن ایجاد کرده که باید مدام جنگ به راه بیندازد و در درگیری‌ها مداخله کند تا امنیت آمریکا بیشتر شود. پایگاه‌ها و نیروهای تروریست آمریکایی نیز کشورهای میزبان را آسیب‌پذیرتر کرده‌اند و آنها را در معرض حملات مستقیم ایران و گروه‌های همسو با ایران قرار داده‌اند.
گزارش فارن افرز به تفصیل هزینه‌های این حضور طولانی‌مدت را برمی‌شمارد. پس از جنگ خلیج فارس (91-1990) آمریکا ده‌ها هزار نیرو در منطقه مستقر کرد با این تصور که این نیروها جریان آزاد انرژی را حفظ، از اسرائیل حمایت و ایران را مهار می‌کنند. در حال حاضر ۲۰۰۰ نیرو در عراق، ۲۳۰۰ نیرو در عربستان، ۳۵۰۰ نیرو در امارات، ۴۰۰۰ نیرو در اردن، ۸۰۰۰ نیرو در بحرین، ۱۰۰۰۰ نیرو در قطر و ۱۳۰۰۰ نظامی در کویت حضور دارند اما این حضور خود به یک آسیب تبدیل شده است.
فارن افرز نتیجه می‌گیرد زمان آن رسیده آمریکا نیروهای خود را از غرب آسیا خارج کند و نقش ضامن نظم منطقه‌ای را کنار بگذارد.
فارن افرز تأکید می‌کند افکار عمومی آمریکا نیز از درگیری‌های بی‌پایان، به‌خصوص از جنگی که ترامپ علیه ایران به راه انداخته، خسته شده است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثریت ترجیح می‌دهند تا حد ممکن از جنگ دور بمانند؛ نسلی که هرگز صلح را تجربه نکرده و حتی بسیاری از جمهوری‌خواهان جوان، مخالف جنگ ۲۰۲۶ با ایران هستند. با این حال مقامات آمریکا با مردم خود ناهمسو هستند. بودجه پنتاگون به یک تریلیون دلار در ۲۰۲۶ رسیده و دولت به دنبال افزایش ۵۰ درصدی در سال بعد است، در حالی که دغدغه اصلی مردم آمریکا معیشت روزمره است.