هیا‌هو برای هیچ؟

گروه بین‌الملل: با وجود تبلیغات گسترده دولت دونالد ترامپ درباره آغاز «دی دی اقتصادی» علیه ایران و کارزار محاصره تمام‌عیار اقتصادی برای به زانو درآوردن تهران، آنچه در عمل دیده می‌شود با این هیاهو فاصله زیادی دارد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا در حالی از آغاز مرحله جدیدی از فشار اقتصادی و «انزوای کامل مالی» ایران سخن گفته که همزمان تأکید کرده تحریم‌های ثانویه علیه کشورها و شرکت‌های طرف معامله با تهران فعلاً به ‌صورت فوری اعمال نخواهد شد و به این کشورها فرصت داده می‌شود روابط اقتصادی خود با ایران را قطع کنند.
به گزارش «وطن امروز»، این در حالی است که دولت ترامپ از طرح محاصره اقتصادی خود با تعابیری همچون «خفه‌ کردن اقتصاد» ایران یاد و آن را یکی از مهم‌ترین ابزارهای خود برای وادار کردن تهران به عقب‌نشینی معرفی کرده بود اما در عمل در نخستین روزهای اجرای این طرح، بیش از آنکه شاهد یک شوک اقتصادی جدید و فوری علیه ایران باشیم، شاهد این بودیم که دولت ترامپ فعلا در تلاش برای متقاعد کردن شرکای تجاری ایران است ولی مشخص نیست در متقاعد کردن شرکای ایران به نتیجه برسد یا خیر؟
 وزیر خزانه‌داری آمریکا به صراحت اعلام کرد ترامپ با رهبران کشورهای مختلف تماس گرفته تا آنها را برای همراهی با آمریکا تحت فشار قرار دهد اما او مشخص نکرد با چه رهبرانی صحبت شده و برای اجرای این خواسته‌ها نیز ضرب‌الاجل مشخصی اعلام نکرد.
روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست در گزارشی نوشت: در نخستین مرحله اجرای طرح محاصره اقتصادی و تحریم‌های ثانویه آمریکا علیه شرکای تجاری و اقتصادی ایران، فاصله قابل‌ توجهی میان ادبیات تهاجمی دولت ترامپ و اقدامات عملی دیده می‌شود، چراکه اگرچه آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه ۶۰ فرد، شرکت و کشتی مرتبط با ایران وضع کرد اما مهم‌ترین بخش طرح یعنی اعمال فوری تحریم‌های ثانویه علیه کشورهای طرف معامله با ایران فعلاً اجرا نشده است.

سر و صدای بی‌برنامه!
وزیر خزانه‌داری آمریکا در توضیح تعویق تحریم‌های ثانویه ایران تلاش کرد یک بهانه جدید را مطرح کند و گفت واشنگتن به کشورها «فرصت» می‌دهد تا روابط اقتصادی خود با ایران را بازبینی کنند و تأکید کرد آمریکا نمی‌خواهد با اقدام شتابزده، نظام مالی جهان را دچار شوک کند.
رسانه‌های آمریکا نیز گفته‌اند به‌رغم سروصدای زیاد دولت ترامپ درباره جنگ و محاصره اقتصادی علیه ایران اما آنچه فعلاً از سوی آمریکا اجرا شده، بیشتر هشدار و فشار برای قطع روابط اقتصادی دیگر کشورها با ایران است تا اعمال فوری یک محاصره مالی تمام‌عیار. این رسانه‌ها افزودند دولت ترامپ از کشورهایی مانند چین، امارات، ترکیه و عراق می‌خواهد روابط تجاری خود با تهران را محدود کنند اما هنوز مشخص نکرده دقیقاً چه کشورهایی و از چه زمانی با تحریم‌های ثانویه روبه‌رو خواهند شد.
به نوشته واشنگتن‌پست، از این منظر تعبیر «دی دی اقتصادی» ترامپ علیه ایران که قرار بود تداعی‌کننده یک عملیات تعیین‌کننده و ضربه نهایی اقتصادی به تهران باشد، فعلاً با واقعیت اجرا فاصله زیادی دارد.
حتی برخی کارشناسان تعویق تحریم‌های ثانویه طرح ترامپ را در مقایسه با تهدیدهای روزهای گذشته وزیر خزانه‌داری وی، اقدامی با تاثیرات محدود توصیف کردند.
رویترز گزارش داد ترامپ در عین تهدید کشورهایی که با ایران تجارت می‌کنند، فعلاً از اعمال تحریم‌های ثانویه گسترده خودداری کرده و مشخص نیست چه برنامه‌ای برای اجرای تحریم‌های ثانویه خود علیه شرکای تجاری ایران دارد.

چرا اجرای تحریم‌های ثانویه به تعویق افتاد؟
گزارش‌ها حاکی از آن است یکی از مهم‌ترین دلایل تعویق تحریم‌های ثانویه علیه ایران، چین است. خبرگزاری آسوشیتدپرس تعویق اجرای تحریم‌های ثانویه آمریکا را بویژه به چین مرتبط دانست. بر اساس گزارش این خبرگزاری، چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است و اجرای واقعی سیاست «انزوای کامل مالی» بدون برخورد جدی با بانک‌ها و شرکت‌های چینی دشوار خواهد بود. با این حال دولت ترامپ در مرحله نخست از اعمال تحریم‌های گسترده علیه مؤسسات مالی بزرگ چین خودداری کرده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد واشنگتن همزمان با فشار بر ایران، نگران پیامدهای اقتصادی و سیاسی رویارویی مستقیم با پکن نیز هست.
خبرگزاری رویترز نیز تعویق تحریم‌های ثانویه علیه ایران را نشانه‌ای از احتیاط دولت آمریکا در برابر پیامدهای تحریم چین ارزیابی کرد.
روزنامه انگلیسی فایننشال‌تایمز هم هشدار داد راهبرد اقتصادی آمریکا با «مشکل چین» روبه‌رو است، زیرا موفقیت فشار اقتصادی علیه ایران تا حد زیادی به همکاری پکن بستگی دارد و چین بخش عمده نفت صادراتی تهران را خریداری می‌کند. فایننشال‌تایمز افزود واشنگتن نمی‌خواهد در شرایطی که اقتصاد جهان از جنگ و بحران انرژی آسیب دیده، با تحریم‌های بسیار گسترده علیه خریداران نفت ایران، شوک تازه‌ای را تجربه کند. حتی بازار نفت در واکنش به اعلام تحریم‌های جدید کاهش قیمت را تجربه کرد، زیرا معامله‌گران برداشت کردند اجرای سخت‌ترین بخش تحریم‌ها علیه ایران فعلاً فوری نیست و خبری از تحریم‌های سخت علیه شرکای تجاری تهران نیست. فایننشال‌تایمز نوشت چین به ایالات متحده هشدار داده اگر شرکت‌های چینی در چارچوب گسترش قابل‌ توجه تحریم‌های ثانویه ترامپ علیه ایران هدف قرار گیرند، پکن دست به اقدامات متقابل خواهد زد؛ هشداری که در شرایط حساس روابط واشنگتن - پکن و تنها یک ماه پیش از دیدار برنامه‌ریزی‌شده ترامپ و شی جین‌پینگ مطرح شده و می‌تواند آینده مناسبات 2 کشور را تحت تاثیر قرار دهد و شاید از این رو نیز دست ترامپ برای اجرای تحریم‌های ثانویه علیه ایران می‌لرزد!

انتقاد از عقب‌نشینی آشکار واشنگتن
منتقدان ترامپ تعویق تحریم‌های ثانویه علیه ایران را نوعی عقب‌نشینی واشنگتن از اجرای طرح دی دی اقتصادی خود در همان روز اول ارزیابی کردند. تارنمای آمریکایی آکسیوس گزارش داد ترامپ در نخستین گام، نه‌تنها تحریم‌های ثانویه را اجرا نکرد، بلکه برای کشورهایی که همچنان با ایران تجارت می‌کنند مهلت و فرصت تغییر مسیر در نظر گرفت و همین مساله باعث شده برخی چنین راهبردی را نشانه‌ای از کاهش شدت سیاست «فشار حداکثری» بدانند، بخصوص آنکه واشنگتن در گذشته نیز بارها تهدید به اعمال تحریم‌های گسترده کرده بود اما در برخورد با برخی شرکای مهم ایران، از اجرای کامل تهدیدها خودداری کرد.
رویترز هم در گزارشی تحلیلی نوشت عملیات دی دی اقتصادی آمریکا علیه ایران از مقصد اولیه فاصله گرفته است.
تحلیلگران این خبرگزاری نوشتند بسته تحریمی بسنت بسیار کمتر از انتظاراتی بود که پیش از اعلام آن ایجاد شده بود. در واقع، بازارها منتظر اقداماتی بسیار شدیدتر، از جمله هدف قرار دادن مؤسسات مالی بزرگ در چین یا امارات بودند اما واشنگتن از چنین اقدامی در این مرحله عقب‌نشینی کرد.
ماهنامه «آتلانتیک» کارزار اقتصادی اخیر آمریکا علیه ایران را یک تهدید پوچ توصیف کرد و نوشت: عدم اجرای تحریم‌های ثانویه علیه ایران یک الگوی مشخص در دولت آمریکاست، چون ترامپ همواره تهدیدهای بسیار سنگینی علیه ایران مطرح می‌کند اما از آنجا که اجرای کامل تهدیدها با هزینه‌های بین‌المللی و اقتصادی زیادی روبه‌رو می‌شود، پیش از عملی کردن تهدیدات خود، عقب‌نشینی می‌کند و این یک الگوی تکراری از سوی ترامپ در برابر ایران است.

دیوانه در دوراهی
بررسی گزارش‌ها نشان می‌دهد رئیس دولت تروریست آمریکا اکنون در موقعیت دشواری قرار گرفته است. ترامپ از یک سو می‌خواهد فشار اقتصادی علیه ایران را به حداکثر برساند و درآمدهای ایران را قطع کند و از سوی دیگر، اجرای کامل این سیاست به معنای درگیر شدن با کشورهایی مانند چین است و نمی‌خواهد با کشورهایی که برای اقتصاد جهان و اقتصاد آمریکا اهمیت زیادی دارند، وارد تقابل جدی و درگیری شود.
روزنامه گلوبال‌تایمز چین هم در گزارشی نوشت واشنگتن با تشدید فشار اقتصادی علیه تهران، در واقع تلاش می‌کند یک درگیری نظامی متوقف‌شده را به عرصه اقتصاد بکشاند؛ اقدامی که به گفته این رسانه، نشان‌دهنده محدود شدن گزینه‌های آمریکاست. رسانه چینی با اشاره به «عملیات طرد اقتصادی» ایران از سوی خزانه‌داری آمریکا افزود هدف اصلی این طرح گسترش تحریم‌ها به کشورهایی است که با ایران تجارت می‌کنند. به نوشته گلوبال‌تایمز، آمریکا در تلاش برای قطع تمام مسیرهای اقتصادی تهران از جمله از مسیر پکن است اما قطع این مسیر اقتصادی می‌تواند برای واشنگتن هزینه‌بر باشد و ممکن است شرکت‌های چینی حاضر به همراهی با سیاست‌های ضدایرانی آمریکا نباشند.
گلوبال‌تایمز با مقایسه کارزار اقتصادی ترامپ علیه ایران با عملیات پیاده‌ شدن نیروهای متفقین در نرماندی در جنگ دوم جهانی، کارزار اقتصادی ترامپ علیه ایران را «پوچ» دانست و تأکید کرد تحریم‌های یکجانبه آمریکا نه مبنایی در حقوق بین‌الملل دارد و نه از شورای امنیت سازمان ملل متحد مجوز گرفته است‌.
روزنامه تلگراف انگلیس هم در گزارشی با انتقاد از سیاست ترامپ در قبال ایران، نوشت کارزار موسوم به «دی (روز) دی اقتصادی» برای وادار کردن تهران به تسلیم، پیش از آنکه ایران را به عقب‌نشینی وادار کند، حمایت سیاسی در داخل آمریکا از جنگ را از بین خواهد برد. به نوشته این روزنامه، طرح اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، برای ایجاد «بزرگ‌ترین عملیات مالی علیه یک کشور» مستلزم همراه‌ کردن چین، روسیه، هند، ترکیه، اروپا و مراکز مالی بزرگ جهان است در حالی که چنین ائتلافی دیگر مانند 15 ـ 10 سال پیش در دسترس واشنگتن نیست و چین نیز حاضر نیست تحت فشار آمریکا مناسبات تجاری خود را تغییر دهد. این گزارش در نهایت تاکید کرد ترامپ در برابر ۲ گزینه دشوار قرار گرفته است: پذیرش شکست و توافق با شرایط ایران یا ورود به جنگی طولانی، پرهزینه و خونین که می‌تواند ریاست‌جمهوری‌اش را تحت تأثیر قرار دهد و حتی در نهایت به شکست جمهوری‌خواهان و ترامپ در صحنه سیاسی ـ انتخاباتی پیش رو منجر شود.