ترامپ در تنگه مجازی

گروه بین‌الملل: رئیس دولت تروریست آمریکا طی ماه‌های گذشته و همزمان با جنگ علیه ایران بارها مدعی شده آمریکا کنترل تنگه هرمز را در دست گرفته و این آبراه برای کشتیرانی «باز» است؛ ادعایی که واشنگتن آن را با اتکا به حضور گسترده نیروی دریایی آمریکا، اسکورت برخی کشتی‌ها و عملیات مین‌روبی مطرح می‌کند. با این حال، رفتار کشتی‌های تجاری، حجم واقعی تردد و ارزیابی رسانه‌ها و کارشناسان غربی، تصویر متفاوتی ارائه می‌کند و نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای ترامپ، آمریکا هنوز نتوانسته وضعیت مورد نظر خود برای تردد شناورها از تنگه هرمز را ایجاد کند.
به گزارش «وطن امروز»، در تازه‌ترین گزارش‌ها «منچ‌اوسینت» که یک پلتفرم مستقل در حوزه ردیابی ترددهای دریایی و تحولات نظامی است، تایید کرد از صبح روز یکشنبه دست‌کم 3 نفتکش هنگام حرکت در تنگه هرمز پس از دریافت هشدار نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درباره غیرمجاز بودن مسیر، تغییر مسیر داده و برگشته‌اند. همزمان تلویزیون قطری الجزیره هم تایید کرد سپاه پاسداران 3 نفتکش در حال استفاده از یک «مسیر غیرمجاز» در تنگه هرمز را هدف قرار داد.
هشدار ایران به شناورهای در حال عبور از مسیرهای غیرقانونی که در بیانیه سپاه پاسداران نیز به آن اشاره شده و بازگشت این شناورها از آن مسیرها، بیش از هر چیز به معنای زیر سوال رفتن و بی‌اعتبار شدن ادعای ترامپ درباره کنترل تنگه هرمز و باز بودن مسیر عبور از این آبراهه است. در واقع به‌رغم حضور آمریکا در منطقه به واسطه‌ ناوها، هواپیماها و سایر تجهیزات نظامی، اما واقعیت‌های میدانی حاکی از آن است اگر یک کشتی تجاری قصد عبور از تنگه هرمز را داشته باشد، به ناچار می‌بایست هر گونه عبور و مرور خود را با هماهنگی ایران انجام دهد و از عبور از مسیرهای غیرقانونی معرفی شده از سوی آمریکا خودداری کند.

هرمز در دست ایران
بسیاری از کارشناسان و ناظران بین‌الملل نیز بر این نکته تاکید کرده‌اند که این ایران است کنترل تنگه هرمز را در دست دارد. یکی از صریح‌ترین ارزیابی‌ها در این باره از سوی خبرگزاری آسوشیتدپرس منتشر شد. خبرگزاری آمریکایی در گزارشی تحقیقی درباره تقلای آمریکا در برابر ایران برای کنترل تنگه هرمز نوشت: ایران با تهدید نظامی و شلیک به کشتی‌هایی که از مسیر مورد تأییدش استفاده نمی‌کنند، توانسته کنترل خود را بر این آبراه اعمال کند و از آن به‌عنوان اهرم در جنگ استفاده می‌کند. 
گزارش ای.پی از قول «ریموند وید» کارشناس صنعت دریایی و افسر سابق نیروی دریایی آمریکا، تأکید کرده ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود «می‌تواند درجه قابل‌ توجهی از کنترل» بر تجارت در تنگه هرمز را اعمال کند و بخش زیادی از کنترل ایران بر تنگه هرمز به دلیل موقعیت جغرافیایی این کشور صورت می‌گیرد. این ارزیابی در واقع نقطه ضعف ادعای واشنگتن درباره کنترل هرمز از سوی آمریکا را نشان می‌دهد.
واشنگتن‌پست هم در گزارشی نوشت: آمریکا اگرچه از نظر قدرت دریایی در موقعیت قابل توجهی است اما مساله هرمز صرفاً به تعداد ناوها مربوط نیست، بلکه ایران در ساحل شمالی تنگه هرمز و جزایر نزدیک به مسیر کشتیرانی دارای شبکه موشکی، پهپادی و شناورهای تندرو است و ترکیب این امکانات نظامی و جغرافیایی به ایران اجازه می‌دهد عبور هر شناوری را در این آبراه در کنترل خود داشته باشد. گزارش واشنگتن‌پست تاکید دارد حضور ایران در جزایر بوموسی و تنب‌ بزرگ و تنب کوچک به تهران کمک می‌کند بر تنگه هرمز نفوذ و کنترل قابل‌ توجهی را اعمال کند.
روزنامه آمریکایی همچنین در تحلیل دیگری با عنوان «اهرم ایران در تنگه هرمز» نوشت: تهران پس از آغاز جنگ نشان داد می‌تواند با مین و پهپاد، تردد در آبراهی را که یک‌پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند، متوقف یا به‌شدت مختل کند. این روزنامه تأکید کرد ایران اکنون انگیزه‌ای برای واگذاری «قدرت تازه‌ خود» ندارد؛ قدرتی که به نوشته این روزنامه از طریق کنترل تردد دریایی در تنگه هرمز به دست آمده است.
«جیسون گلدنبرگ» مسؤول سابق پرونده ایران در وزارت جنگ آمریکا هم گفت ایرانی‌ها اکنون «اهرم بسیار بزرگی» در اختیار دارند که پیش از جنگ از آن استفاده نکرده بودند. وی به ترامپ هشدار داد گزینه‌های آمریکا برای وادار کردن تهران به باز کردن تنگه محدود است و اقدام نظامی صرف، قادر به حل مساله نیست.

هرمز از تهدید به نظم مورد نظر ایران
آنچه در ماه‌های گذشته رخ داده است صرفاً یک مناقشه دریایی نیست، بلکه تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های چانه‌زنی ایران در کل جنگ تبدیل شده است. دیگر روزنامه آمریکایی (وال‌استریت ژورنال) نیز در گزارشی با اشاره به اینکه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به وضعیت جدید در هرمز تن می‌دهند،‌ تاکید کرد تولیدکنندگان انرژی در خلیج فارس به این نتیجه رسیده‌اند که کنترل ایران بر تنگه هرمز ممکن است به یک وضعیت ماندگار و همیشگی تبدیل شود. در این گزارش، «عمر کریم» از دانشگاه بیرمنگام انگلیس تصریح کرد کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس دیگر به عبور و مرور آزاد در تنگه هرمز امیدی ندارند و ناچارند با خواسته‌های ایران کنار بیایند. کارشناس دانشگاه بیرمنگام افزود: تهران با کنترل هرمز نه فقط خود این آبراه را بلکه تجارت، صادرات نفت و گاز و دیگر فعالیت‌های مرتبط با آن در منطقه را نیز تحت مدیریت درآورده است.
«علی انصاری» مدیر مؤسسه مطالعات ایران در دانشگاه «سنت‌اندروز» اسکاتلند هم در گفت‌وگو با ای.بی.سی استرالیا گفت مساله اصلی در جنگ و مذاکرات، اکنون این پرسش است: «چه کسی تنگه هرمز را کنترل می‌کند؟» از دید این کارشناس، تهران به‌خوبی می‌داند بخش مهمی از اهرمش در کنترل هرمز نهفته است و تحت هیچ شرایطی حاضر به واگذاری این کارت استراتژیک نیست.
«رزمری کلانیک» مدیر برنامه خاورمیانه در اندیشکده «اولویت‌های دفاعی آمریکا» نیز توضیح داد تهران تلاش دارد نشان دهد «تنها تهران است که می‌تواند اجازه دهد چه کشتی‌هایی از هرمز عبور کنند یا نکنند». به گفته وی، آمریکا با ایجاد مسیر جایگزین در امتداد ساحل عمان تلاش کرده این برتری را به چالش بکشد اما تاکنون مسیر آمریکایی نتوانسته جایگزین مسیر اصلی عبور و مرور تحت کنترل ایران در هرمز شود. «نیل کوئیلیام» از چتم‌ هاوس نیز در همین زمینه به ای.بی.سی گفت ایران حاضر نیست توانایی خود برای اعمال کنترل بر هرمز را واگذار کند، زیرا این توانایی یک اهرم مهم برای تهران است.

واقعیت‌های میدانی چه می‌گوید
مهم‌ترین شاهد برای سنجش ادعای آمریکا درباره وضعیت تنگه هرمز و باز بودن این آبراه را در رفتار مالکان کشتی‌ها و شرکت‌های بیمه می‌توان ردیابی کرد.
الجزیره در گزارشی نوشت: اگرچه ترامپ تاکنون در چندین نوبت با خوش‌بینی ادعا کرده تنگه «کاملاً باز» شده است اما تردد دریایی در این مسیر افزایش نیافته و شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران ترجیح می‌دهند منتظر بمانند تا وضعیت مشخص شود. این گزارش تصریح می‌کند حتی با وجود اطمینان دادن ترامپ، اپراتورهای کشتیرانی حاضر نیستند صرفاً بر اساس اظهارات سیاسی رئیس جمهور آمریکا تردد در تنگه هرمز را از سر بگیرند.
حتی سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز ماه گذشته اعلام کرد در شرایط موجود نمی‌توان از عبور آزاد در هرمز سخن گفت، این در حالی است که همزمان ترامپ مدعی باز بودن هرمز شده بود.
بی‌اعتمادی به حرف‌های رئیس جمهور آمریکا درباره تنگه هرمز خود را در هزینه بیمه نشان داده است. الجزیره گزارش داد هزینه بیمه عبور از هرمز در مقطعی به 4 برابر میانگین 5 ساله رسید و برای یک نفتکش بسیار بزرگ، هزینه حمل و بیمه می‌تواند به ده‌ها میلیون دلار برسد.
فایننشال تایمز نیز در گزارشی نوشت: عملیات مین‌روبی ادعایی از سوی آمریکا نتوانسته نگرانی حمل‌ونقل و کشتیرانی را از بین ببرد و همچنان خطر مین، حملات موشکی و پهپادی باعث بازدارندگی کشتیرانی از مسیرهای متفرقه در تنگه هرمز شده و هزینه‌های بیمه افزایش یافته است. روزنامه انگلیسی تصریح کرد حتی پس از اعلام واشنگتن درباره پاکسازی آبراه هرمز، کارشناسان دریایی نسبت به عبور از مسیرهای مورد اشاره آمریکا تردید زیادی دارند.
نشنال، رسانه اماراتی مستقر در ابوظبی نیز به همین تضادها و تناقض‌ها میان صحبت‌های ترامپ و واقعیت‌های موجود در تنگه هرمز اشاره کرد و نوشت: اگرچه ترامپ می‌گوید تنگه هرمز باز است اما سؤال واقعی برای بازار این است که آیا شرکت‌های تجاری حاضر هستند کشتی، خدمه و سرمایه خود را وارد این مسیر کنند؟
مجموع این گزارش‌ها و داده‌ها نشان می‌دهد این روزها تنگه هرمز در دست ایران، یعنی طرفی است که توانسته نظم مورد نظر خود را به اذعان بسیاری از کارشناسان و ناظران غربی در این آبراه اعمال کند، نه طرفی مانند ترامپ که ادعای کنترلش بر تنگه هرمز فقط در حد همان کلمات در فضای مجازی است، نه چیزبیشتری!