جیزان سوزان

گروه بین‌الملل: مداخلات روزانه رژیم سعودی در حمایت از نیروهای ضددولتی یمن در جنوب غرب این کشور سرانجام با واکنش تند نیروهای دولت صنعا و انصارالله روبه‌رو شد و ظهر دوشنبه منابع خبری از حمله موشکی به تاسیسات نفتی آرامکو عربستان خبر دادند. وب‌سایت روزنامه «فایننشال‌تایمز» به نقل از 2 فرد مطلع گزارش داد تاسیسات نفتی شرکت آرامکو در جیزان سعودی روز دوشنبه هدف حمله قرار گرفت. بر اساس این گزارش، ارزیابی میزان خسارات واردشده به این تاسیسات همچنان ادامه دارد و هنوز جزئیاتی درباره میزان آسیب‌ها و تاثیر احتمالی این حمله بر فعالیت تاسیسات منتشر نشده است.
به گزارش «وطن امروز»، منابع عرب، همچنین روزنامه انگلیسی فایننشال‌تایمز گزارش دادند حمله به آرامکو دومین حمله به این تأسیسات طی یک ماه گذشته محسوب می‌شود و ارزیابی خسارت‌های آن همچنان ادامه دارد.
با وقوع این حمله اکنون به نظر می‌رسد تنش‌ها میان سعودی و جنبش انصارالله یمن وارد مرحله تازه‌ای شده؛ مرحله‌ای که در آن، میدان نبرد بار دیگر از جبهه‌های داخلی یمن به زیرساخت‌های حیاتی عربستان کشیده شده است. فایننشال‌تایمز در گزارش خود از تشدید کارزار انصارالله علیه عربستان و حمله به زیرساخت‌های نفتی آن کشور خبر داد و افزود حملات یمن به زیرساخت‌های نفتی سعودی می‌تواند فشار بیشتری به ریاض وارد کند.

چرایی حمله به تأسیسات نفتی سعودی
عربستان از سال ۲۰۱۵ با تشکیل ائتلاف نظامی و حمایت از نیروهای همسو با خود وارد جنگ علیه یمن شد؛ مداخله‌ای که قرار بود موازنه قدرت را به ضرر انصارالله تغییر دهد اما در نهایت نتوانست این جنبش را از صحنه سیاسی و نظامی یمن حذف کند و در مقابل موازنه قدرت را به نفع نیروهای انصارالله و مقاومت یمن تغییر داد. همین تغییر موازنه قدرت به نفع دولت صنعا باعث شد عربستان سال 2022 به سمت پذیرش آتش‌بس حرکت کند و آتش‌بس 2022 با میانجیگری سازمان ملل 7 سال درگیری 2 طرف را متوقف کرد.
با وجود آتش‌بس اما محاصره عربستان علیه یمن همچنان در 4 سال گذشته ادامه یافت و فشار سنگین انسانی علیه مردم یمن اعمال کرد. به رغم چند نوبت درخواست صنعا برای پایان دادن به محاصره این کشور از سوی ریاض اما سعودی‌ها به این درخواست توجهی نشان ندادند و دولت صنعا نیز در واکنش به تداوم محاصره خود، راهبرد «محاصره در برابر محاصره» را علیه ریاض دنبال کرد و طی 2 ماه گذشته این راهبرد اجرا شده است.
همزمان در چند هفته گذشته نیروهای وابسته به سعودی در جنوب غرب یمن بار دیگر تحرکات خود را با حمایت مستقیم ریاض علیه صنعا تشدید کرده‌اند و این تحرکات نظامی با دخالت مستقیم رژیم سعودی باعث واکنش یمن علیه نیروهای مزدور عربستان شده است.
طی چند هفته گذشته با افزایش تنش‌ها در جنوب و غرب یمن، نیروهای مورد حمایت عربستان بار دیگر عملیات نظامی علیه انصارالله را تشدید کردند و نیروهای مورد حمایت ریاض حملات هوایی و زمینی متعددی علیه مواضع انصارالله در استان‌های مختلف انجام دادند؛ از جمله در حدیده، مأرب، جوف و بیضا. این نبردهای گسترده، از جمله سنگین‌ترین نبردهای زمینی در غرب یمن در سال‌های اخیر است و نگرانی‌هایی را در مورد بازگشت به خصومت‌های گسترده پس از سال‌ها آرامش نسبی در بسیاری از خطوط مقدم این کشور ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، انصارالله تلاش کرده هزینه مداخله عربستان در یمن و حمایت ریاض از شورشیان جنوب یمن را مستقیما متوجه آل‌سعود کند و به همین دلیل است که صنعا حمله به زیرساخت‌های نفتی عربستان تا تهدید مسیرهای صادراتی آن کشور در دریای سرخ را در پیش گرفته‌ تا به سعودی‌ها نشان دهد در برابر اقدامات خصمانه ریاض واکنش سختی نشان خواهد داد. حمله اخیر به تاسیسات نفتی آرامکو نیز در چارچوب پاسخ متقابل انصارالله به خصومت‌های ریاض قابل ارزیابی است.

چرا هدف قرار دادن زیرساخت‌های رژیم سعودی مهم است؟
کارشناسان معتقدند در حال حاضر سعودی‌ها با 2 فشار همزمان از سوی انصارالله روبه‌رو هستند؛ از یک طرف حملات یمن به زیرساخت‌های سعودی باعث شده تولید نفت و انرژی عربستان تحت الشعاع قرار گیرد و از سوی دیگر با کنترل تنگه باب‌المندب از سوی انصارالله در پاسخ به محاصره اعمال‌شده از سوی آل‌سعود، اکنون ریاض برای صادرات نفت خود با بحران روبه‌روست، چون نه هرمز به روی سعودی‌ها باز است و نه باب‌المندب در دریای سرخ. در این شرایط ریاض از سر ناچاری دست به دامن مصر شده تا بخشی از نفت صادراتی خود را از طریق خطوط لوله سومد به بازارهای جهانی برساند اما این مسیر نمی‌تواند مشکل عربستان را حل کند. مشکل اصلی سعودی‌ها ظرفیت محدود سومد است. ظرفیت اسمی خط لوله سومد حدود ۲,۵ میلیون بشکه در روز است و نمی‌تواند جایگزین صادرات بیش از 5 میلیون بشکه در روز عربستان شود. در نتیجه، حتی اگر سومد با ظرفیت کامل کار کند، این خط لوله نمی‌تواند جایگزین مسیر دریایی جنوب از باب‌المندب شود.
از سوی دیگر باید توجه داشت حمله انصارالله به زیرساخت‌های عربستان، به‌ویژه تأسیسات نفتی و پالایشگاه‌ها اهمیتی بسیار فراتر از یک حمله موضعی دارد. در شرایط فعلی، این حملات به یکی از نقاط آسیب‌پذیر اقتصاد عربستان یعنی مسیر صادرات انرژی فشار وارد می‌کند.
در واقع اهمیت اصلی حمله به تأسیسات آرامکو در این است که نفت برای ریاض فقط یک کالای صادراتی نیست؛ ستون اصلی درآمدهای دولت و قدرت اقتصادی آن است. پالایشگاه جازان نیز با ظرفیت ۴۰۰ هزار بشکه در روز یکی از تأسیسات مهم ساحل دریای سرخ است. بنابراین حتی اگر خسارت فیزیکی محدود باشد، ایجاد نااطمینانی در روند تولید، پالایش و صادرات می‌تواند برای عربستان هزینه‌زا باشد.
حتی بدون نابودی گسترده تأسیسات نفتی عربستان، افزایش خطر حملات یمن باعث می‌شود شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران برای بارگیری در بنادر یمن حق بیمه جنگی و هزینه‌های بیشتری مطالبه کنند. این مساله می‌تواند قیمت تمام‌شده نفت سعودی را بالا برده و بخشی از مزیت اقتصادی صادرات از دریای سرخ را از بین ببرد. به همین دلیل، حمله به یک پالایشگاه یا نفتکش را نباید صرفا بر اساس میزان خسارت فیزیکی سنجید، بلکه اثر روانی و بیمه‌ای حمله نیز اهمیت دارد.

پیام سیاسی مهم صنعا به ریاض
از منظر سیاسی هم حملات یمن به زیرساخت‌های سعودی نشان می‌دهد عربستان با وجود برخورداری از یکی از مجهزترین ارتش‌های منطقه و حمایت امنیتی آمریکا نمی‌تواند به‌سادگی امنیت تمام زیرساخت‌ها و مسیرهای صادراتی خود را تضمین کند. این مساله برای ریاض بسیار مهم است، زیرا راهبرد آن در سال‌های اخیر بر کاهش تنش منطقه‌ای، جذب سرمایه خارجی و اجرای پروژه‌های عظیم اقتصادی مانند چشم‌انداز ۲۰۳۰ استوار بوده است. ادامه حملات به زیرساخت‌های انرژی می‌تواند تصویری از آسیب‌پذیری امنیتی عربستان ایجاد کند.
از سوی دیگر اگر حملات ادامه یابد، بازار جهانی نفت نیز واکنش نشان خواهد داد. روز دوشنبه نیز پس از گزارش حمله مجدد به تأسیسات آرامکو در جازان، قیمت نفت برنت به ۹۷ دلار رسید و نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه افزایش یافت.
از این منظر، انصارالله با حمله به زیرساخت‌های عربستان صرفا یک پالایشگاه یا نفتکش را هدف نمی‌گیرد، بلکه تلاش می‌کند هزینه جنگ را از خاک یمن به شریان‌های اقتصادی عربستان منتقل کند و حمله مجدد به جازان نیز نشان می‌دهد این فشار می‌تواند به یک روند مستمر تبدیل شود، نه صرفا یک حادثه مقطعی.
در واقع مساله برای عربستان فقط حمله به یک تاسیسات نفتی نیست. ریاض سال‌ها تلاش کرده بود با حمایت از مزدوران یمنی خود در شهر تعز، عمق استراتژیک خود را در جنوب یمن افزایش دهد و تهدید انصارالله را از مرزهای خود دور کند اما جنگ بار دیگر به زیرساخت‌های اقتصادی و مسیرهای صادراتی عربستان نزدیک شده است.

شدت گرفتن پاسخ صنعا
همزمان با تشدید تنش‌ها در یمن، ارتش این کشور در چند نوبت از شکار موفقیت آمیز پهپادهای نظامی و جاسوسی رژیم سعودی خبر داد. عصر دوشنبه نیز نیروهای مسلح یمن اعلام کرد یک فروند پهپاد شناسایی و مسلح «وینگ لونگ ۲» (Wing Loong II) متعلق به سعودی را سرنگون کرده است‌. بر اساس گزارش سخنگوی ارتش یمن، این پهپاد در آسمان استان البیضا در جریان انجام مأموریت‌های خصمانه، هدف قرار گرفت و سرنگون شد که سومین هواگرد سرنگون‌شده عربستان در یمن طی ۲۴ ساعت منتهی به روز دوشنبه بود.
همچنین ارتش یمن دیروز کامیون‌های حامل سلاح شبه‌نظامیان وابسته به عربستان در پادگان الودیعه را هدف حمله موشکی قرار داد. گفته شده این حمله با استفاده از موشک‌های بالستیک ساخت یمن انجام گرفت.
نیروهای ارتش یمن علاوه بر شکار پهپادها، حملات موفقی هم علیه نیروهای سعودی ثبت کردند و سرلشکر یحیی سریع تایید کرد نیروهای ارتش یمن با شلیک یک فروند موشک بالستیک دقیق، نشست فرماندهان شبه‌نظامیان وابسته به سعودی در این کشور را مورد حمله قرار دادند.
پس از این حمله، وزارت خارجه و مهاجران دولت صنعا اعلام کرد هدف قرار دادن تجمعات و تحرکات نظامی عربستان، حقی مشروع است که تمام قوانین و کنوانسیون‌ها آن را به رسمیت می‌شناسند. این وزارتخانه تأکید کرد ادامه تحرکات و تجمعات خصمانه، ماهیت و ابعاد توطئه‌ای را آشکار می‌کند که با هدف کشاندن یمن به بی‌ثباتی و آشوب دنبال می‌شود. وزارت خارجه یمن همچنین تأکید کرد مردم این کشور بیش از هر زمان دیگری به ضرورت حفظ حاکمیت، امنیت و ثبات یمن آگاهند و همین سطح بالای آگاهی عمومی، نقش مهمی در شکست پروژه‌های مخربی دارد که کشور را هدف قرار داده‌اند.
همچنین محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن با انتشار تصویری از خود در کنار سرلشکر سریع تأکید کرد صنعا به دفاع از حقوق مردم این کشور ادامه خواهد داد و از اهداف خود دست نخواهد کشید. فرح در پیامی که همراه این تصویر در ایکس منتشر کرد، با اشاره به برخی اخبار و تحولات اخیر، از مردم یمن خواست به مواضع صنعا اعتماد و اطمینان داشته باشند جنبش انصارالله حقوق یمنی‌ها را واگذار نخواهد کرد.