گروه سیاسی: هجدهمین اجلاس سران بریکس در دهلینو در شرایطی برگزار میشود که جنگ آمریکا علیه ایران، فشارهای اقتصادی و تحریمی آن و بحران امنیت انرژی، این نشست را به یکی از مهمترین گردهماییهای دیپلماتیک سال تبدیل کرده است. در چنین شرایطی حضور رئیسجمهور در کنار رهبران چین، روسیه، هند، آفریقای جنوبی، مصر، امارات و دیگر اعضای بریکس صرفا یک حضور تشریفاتی نیست، بلکه نشان میدهد این اجلاس یک فرصت ارزشمند برای فعال کردن همزمان مسیرهای سیاسی، اقتصادی و منطقهای برای ایران خواهد بود. به گزارش «وطن امروز»، بریکس پس از گسترش اعضا به یک مجموعه بزرگتر از اقتصادهای نوظهور تبدیل شده و اکنون نزدیک نیمی از جمعیت جهان را نمایندگی میکند. با وجود اختلاف منافع میان اعضا، نشست دهلی نشان میدهد این مجموعه در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین سکوهای گفتوگو درباره نظم جهانی، تجارت، انرژی، تحریمها و امنیت بینالمللی است. حضور همزمان ایران، روسیه، چین، هند و کشورهای عرب خلیج فارس دور یک میز، اهمیت ژئوپلیتیک این اجلاس را برای تهران دوچندان کرده است. در واقع از چین و هند با میلیاردها نفر جمعیت تا روسیه و ایران در میان قدرتهای مهم انرژی و برزیل در زنجیره غذا و مواد خام همگی عضو بریکس هستند و همین ترکیب باعث شده بریکس دیگر فقط یک نشست میان چند کشور نباشد و به بستری برای همکاری اقتصادی میان بخش مهمی از جنوب جهان تبدیل شود؛ بستری که حالا بحثهایی مانند تجارت با ارزهای ملی، کاهش وابستگی به دلار و ایجاد مسیرهای تازه برای سرمایهگذاری و تامین مالی را به یکی از محورهای اصلی خود تبدیل کرده است.بریکس امروز شامل برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، ایران، مصر، اتیوپی، امارات عربی متحده، عربستان و اندونزی است. در کنار اعضای اصلی، سازوکار کشورهای شریک نیز ایجاد شده و کشورهایی از مناطق مختلف جهان به این قالب پیوستهاند؛ موضوعی که نشان میدهد بریکس تنها به دنبال افزایش تعداد اعضای خود نیست، بلکه در حال ایجاد شبکه گستردهتری از همکاریهای اقتصادی و سیاسی است. حضور دکتر مسعود پزشکیان در اجلاس سران بریکس نشاندهنده اهمیت این سازمان بینالمللی برای ایران در شرایط تشدید تحریمها و جنگ تمامعیار آمریکا علیه ایران است. از همین رو دیدارهای جانبی رئیسجمهور در این اجلاس با برخی سران کشورها زیر قاب دوربینها و خبرگزاریها قرار داشته است.
پزشکیان ـ مودی؛ تجارت و امنیت دریایی
مهمترین دیدار دوجانبه رئیسجمهور در آغاز این سفر، گفتوگو با نخستوزیر هند بود. این دیدار در آستانه اجلاس سران بریکس انجام شد و از آن جهت اهمیت دارد که هند همزمان روابط نزدیکی با ایران، روسیه، کشورهای عرب و آمریکا دارد و تلاش میکند در بحران کنونی نوعی موازنه را دنبال کند. نارندرا مودی در پست اینستاگرامی خود با ابراز خوشحالی از دیدار با پزشکیان در دهلی، بر دوستی مبتنی بر برد - برد تاکید کرد. نخستوزیر هند در پست اینستاگرامیاش نوشت: خوشحالم در دهلی با دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران دیدار کردم. وی افزود: ما درباره پیشبرد دوستی هند و ایران با یک استراتژی بلندمدت برد-برد (win-win) گفتوگو کردیم. مودی اضافه کرد: هند در تعهد خود برای پیگیری صلح پایدار در منطقه، ثابتقدم باقی میماند.رئیسجمهور هم در دیدار نخستوزیر هند بر ضرورت توسعه همکاریهای مشترک و تداوم توافقات راهبردی تاکید کرد. پزشکیان تقویت و گسترش ارتباطات بین کشورهای منطقه را ضروری دانست و یادآور شد: جمهوری اسلامی ایران و هند دارای مشترکات متعددی هستند و این اشتراکات میتواند به توسعه همکاریها کمک کند. وی با اشاره به میزبانی هند از نشست بریکس اظهار کرد: توسعه ارتباطات بین کشورهای عضو بریکس در تمام حوزهها بهخصوص حوزههای اقتصادی و مالی مورد تاکید جمهوری اسلامی ایران است.اهمیت این دیدار برای ایران تنها اقتصادی نیست. هند یکی از معدود قدرتهایی است که همزمان با تهران، مسکو و واشنگتن ارتباط راهبردی دارد. بنابراین گفتوگوی مستقیم پزشکیان و مودی در شرایط جنگ، برای تهران فرصتی است تا مواضع خود درباره جنگ، تحریمها، تجارت و امنیت انرژی را مستقیما با یکی از مهمترین قدرتهای آسیا در میان بگذارد.
دیدار ولیعهد ابوظبی؛ مهمترین پیام منطقهای
یکی دیگر از مهمترین تحولات دیپلماتیک سفر پزشکیان را باید در دیدار او و شیخ خالد بن محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی جستوجو کرد. این دیدار در حاشیه اجلاس بریکس و در شرایطی انجام شد که ایران و امارات طی ماههای گذشته درگیر جنگ در منطقه بودهاند.خبرگزاری رویترز این دیدار را بالاترین سطح گفتوگوی ایران و امارات از زمان آغاز جنگ توصیف کرد. 2 طرف درباره مسائل منطقهای و بینالمللی، کاهش تنش، ثبات منطقه و تلاشها برای پیشبرد صلح و توسعه گفتوگو کردند. همزمان تهران و ابوظبی از بیانیه مشترک بریکس درباره ضرورت خویشتنداری در جنگ منطقهای حمایت کردند.این دیدار از یک جهت حتی مهمتر از مناسبات دوجانبه است، زیرا نشان میدهد بریکس در شرایطی که اختلافات میان اعضایش بسیار شدید است، میتواند حداقل یک میز گفتوگو ایجاد کند.
روسیه؛ ضلع راهبردی سیاست خارجی تهران
رئیسجمهور همچنین در دهلی در کنار ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در نشست اقتصادی بریکس حضور یافت. 2 کشور در شرایط جنگ کنونی، یکی از مهمترین روابط راهبردی دوجانبه را شکل دادهاند و حضور همزمان روسای جمهوری ایران و روسیه در این اجلاس پیام روشنی درباره تداوم همکاری تهران و مسکو در خارج از چارچوب غرب دارد.پوتین در نشست اقتصادی بریکس بر تبدیل این گروه به یک ساختار عملیتر در حوزه فناوری، زیرساخت، پرداختها و سرمایهگذاری تأکید کرد. پزشکیان نیز خواستار استفاده بیشتر از ارزهای ملی در تجارت میان اعضا و ایجاد ابزارهای مالی مشترک شد. این 2 موضع در کنار یکدیگر نشان میدهد یکی از مهمترین اهداف تهران و مسکو در بریکس، کاهش آسیبپذیری تجارت کشورهای عضو در برابر نظام مالی تحت سلطه غرب است.
از این منظر، بریکس برای ایران فقط یک نهاد سیاسی نیست؛ بلکه میتواند بستری برای توسعه مسیرهای پرداخت، تجارت غیردلاری و اتصال اقتصادی ایران به مجموعهای از اقتصادهای بزرگ غیرغربی باشد.
رئیسجمهور روسیه نیز در اجلاس بریکس تصریح کرد: به خاطر تلاشهای کشورهای غرب در مقاومت برابر جهان چندقطبی و استفاده آنها از روشهایی همچون باجگیری و اعمال زور بیرحمانه، کل سیستم روابط بینالملل در حال فروپاشی است.
پوتین با اشاره به تحولات بینالمللی افزود: به نظر میرسد تشکیل یک جهان چندقطبی بهراحتی در دسترس نیست، بلکه تحقق آن با مقاومت کسانی مواجه میشود که عادت دارند اساسا به شیوههای استعماری فکر کنند، جهان را به یک باغ شکوفا و یک جنگل وحشی تقسیم و به هزینه دیگران زندگی کنند. وی افزود: این افراد حاضر به پذیرش واقعیت در حال تغییر نیستند و تلاش میکنند رقبای رو به رشد را به هر طریق ممکن مهار کنند. رئیسجمهور روسیه ادامه داد: آنها از همه ابزارها، از جمله جنگهای تعرفهای، تحریمهای نامشروع، تلاش برای دیکتاتوری اقتصادی، باجگیری، دخالت در امور داخلی و اعمال زور بیرحمانه استفاده میکنند. در نتیجه اقدامات کشورهای حامی روند یکجانبهگرایی، تنشهای دیرینه دوباره شعلهور میشود و آنها درگیریها و اختلافات جدیدی را برمیانگیزند. در نتیجه، کل سیستم روابط بینالملل در حال شکست است و اثربخشی تعدادی از ساختارها و نهادهای چندجانبه کاهش یافته است.
چین؛ همگرایی در برابر یکجانبهگرایی
چین نیز یکی از مهمترین اضلاع اجلاس بریکس در دهلی است. شی جینپینگ در سخنرانی خود از اعضای بریکس خواست در مسیر ایجاد نظم عادلانهتر جهانی حرکت کنند و آمادگی خود را برای ایفای نقش در برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه اعلام کرد.
پکن در شرایط کنونی مهمترین قدرت اقتصادی بریکس محسوب میشود که توانایی ایجاد مسیرهای جایگزین برای تجارت و سرمایهگذاری ایران را دارد. از همین رو همنشینی تهران و پکن در قالب اجلاس بریکس یک پیام سیاسی مهم برای واشنگتن دارد. رئیسجمهور چین در اجلاس بریکس با اشاره به پیامدهای تنشهای خاورمیانه بر مردم این منطقه تصریح کرد پکن مایل به همکاری با سایر اعضای این گروه برای ایفای نقش شایسته برای تحقق صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس است. شی افزود: این جنگ خسارات و تلفات سنگینی به مردم سراسر منطقه وارد کرده و در خدمت منافع مشترک جامعه بینالمللی نیست. این اظهارات در حالی مطرح شد که اقدامات جنگطلبانه آمریکا در غرب آسیا بر نقل و انتقال انرژی و سایر کالاها از مسیر دریایی این منطقه تاثیر گذاشته است. رئیسجمهور چین همچنین به سیاستهای تکقطبی اشاره و از اعضای گروه بریکس خواست با تعرفههای خودسرانه و هرگونه حمایتگرایی تجاری مخالفت کنند. وی در این نشست خواستار همکاریها در زمینه هوش مصنوعی شد و ابتکاری را برای پیشبرد صنعتی سازی جدید از طریق هوش مصنوعی پیشنهاد کرد.
اهمیت حضور قاهره در دهلی
رئیسجمهور مصر نیز از رهبران حاضر در اجلاس دهلی است. مصر برای ایران اهمیت ویژهای دارد، زیرا این کشور علاوه بر وزن سیاسی در جهان عرب، کنترل کانال سوئز را در اختیار دارد و هر تحول در امنیت دریای سرخ و بابالمندب مستقیما با منافع مصر ارتباط پیدا میکند.ایران و مصر طی دوره ریاستجمهوری پزشکیان مسیر احیای گفتوگوهای سیاسی را دنبال کردهاند و 2 رئیسجمهور پیش از این نیز در حاشیه اجلاسهای بینالمللی با یکدیگر دیدار داشتهاند.حضور عبدالفتاح سیسی در هند از این جهت برای تهران اهمیت دارد که مصر یک بازیگر عرب نزدیک به ساختارهای سنتی امنیتی منطقه است. بنابراین هرگونه گفتوگوی تهران و قاهره در چارچوب بریکس میتواند بخشی از تلاش برای مدیریت تنش در منطقه به شمار رود.
آفریقای جنوبی، اتیوپی و دیگر اعضا
سیریل رامافوزا، رئیسجمهور آفریقای جنوبی و ابی احمد، نخستوزیر اتیوپی نیز از رهبران حاضر در اجلاس هستند. آفریقای جنوبی از مهمترین کشورهای قاره سیاه و یکی از منتقدان جدی سیاستهای یکجانبه غرب محسوب میشود و اتیوپی نیز به عنوان یکی از قدرتهای مهم آفریقا، وزن ژئوپلیتیک قابل توجهی در بریکس دارد.
بیانیه پایانی سران بریکس
نکته مهم درباره اجلاس بریکس فضای سیاسی حاکم بر این اجلاس است. رهبران بریکس در بیانیه دهلی نسبت به تشدید تنش در خاورمیانه ابراز نگرانی کرده و حمله به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی را مورد انتقاد قرار دادند. همچنین از استفاده از تحریمهای یکجانبه خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل انتقاد شد.کشورهای عضو بریکس همچنین در بیانیه دهلی، نگرانی جدی خود را نسبت به افزایش تعرفههای یکجانبه و اقدامات غیرتعرفهای که تجارت را مختل میکند و با قوانین سازمان تجارت جهانی مغایرت دارد، ابراز و در عین حال اقدامات قهری یکجانبه را که مغایر قوانین بینالمللی است، محکوم کردند.
این گروه همچنین از رویکردی چندجانبه که دیدگاهها و مواضع ملی متنوع کشورها را در مورد مسائل مهم جهانی در نظر میگیرد، حمایت کرد.کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالملل وزیر امور خارجه با تشریح مهمترین محورهای بیانیه سران سازمان بریکس اظهار کرد: محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان، مخالفت با تحریمهای یکجانبه، حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی، تأکید بر حاکمیت ملی کشورها و حمایت از فلسطین، از مهمترین محورهای بیانیه پایانی هجدهمین اجلاس سران بریکس است که با مواضع جمهوری اسلامی ایران همراستاست.
نگرانی سران بریکس از تحریمهای یکجانبه خارج از چارچوب شورای امنیت سازمان ملل
صفآرایی در دهلی
ارسال نظر
پربیننده
تازه ها