تمکین اعراب به نظر ایران

گروه سیاسی: در آستانه برگزاری نشست ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس در مسقط، وزیر امور خارجه روز گذشته جزئیات و اهداف این نشست را تشریح و با تأکید بر محدود بودن دستور کار آن اظهار کرد: موضوع اصلی نشست، بررسی و اطلاع‌رسانی درباره ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز است.
به گفته سیدعباس عراقچی، توافق میان ایران و عمان درباره ایجاد مسیر جدید دریایی در تنگه هرمز نهایی شده و قرار است جزئیات این توافق، نقشه‌های مسیر و بیانیه مشترک 2 کشور در اختیار سایر کشورهای حاضر در نشست قرار گیرد.
وزیر امور خارجه در گفت‌وگو با «العربی الجدید» با اشاره به ترکیب کشورهای حاضر در این نشست، تأکید کرد: برخلاف برخی تعابیر، این نشست در واقع نشستی میان کشورهای ساحلی خلیج فارس است که با حضور ۷ کشور برگزار می‌شود و بحرین به دلایلی که خود اعلام کرده، در آن شرکت نخواهد کرد.
وی در عین حال تصریح کرد: نباید موضوعات دیگری به عنوان دستور کار رسمی نشست معرفی شود، چرا که دستور کار آن کاملا مشخص و محدود است: ترتیبات جدید دریایی در تنگه هرمز.
به گفته عراقچی، در جریان گفت‌وگوهای ایران و عمان، درباره ایجاد یک مسیر جدید دریایی در تنگه هرمز توافق حاصل و نقشه‌های مربوط به این مسیر نیز تهیه شده است. علاوه بر این، 2 طرف بیانیه مشترکی را در این زمینه تنظیم کرده‌اند که قرار است در نشست مسقط در اختیار سایر کشورهای حوزه خلیج فارس قرار گیرد.
وزیر امور خارجه توضیح داد: پس از اطلاع‌رسانی درباره این توافق و ارائه مستندات و نقشه‌های مربوط به کشورهای شرکت‌کننده، مجموعه این اسناد در نهایت برای سازمان بین‌المللی دریانوردی ارسال خواهد شد تا در چارچوب سازوکارهای این سازمان ثبت شود.
این توضیحات از آن جهت اهمیت دارد که تهران، نشست مسقط را نه به عنوان نشستی برای مذاکره درباره اصل وضعیت تنگه هرمز، بلکه به عنوان مرحله‌ای برای تشریح ترتیباتی می‌داند که در صورت فراهم شدن شرایط لازم برای بازگشت تردد دریایی، مبنای عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه قرار خواهد گرفت.
عراقچی در همین زمینه تأکید ویژه‌ای بر یک نکته داشت: توافق ایران و عمان به هیچ‌وجه به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست. به گفته وی، این تفاهم صرفا چارچوب و ترتیباتی را مشخص می‌کند که در صورت فراهم شدن شرایط بازگشایی هرمز، تردد دریایی بر اساس آن انجام خواهد شد.
مهم‌ترین بخش اظهارات عراقچی به شرط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز مربوط می‌شود؛ بازگشت آمریکا به تعهداتی که در تفاهمنامه اسلام‌آباد پذیرفته و امضا کرده است.
عراقچی صراحتا گفت: اگر آمریکا به تعهدات خود در تفاهمنامه اسلام‌آباد بازگردد و به آنها عمل کند، زمینه بازگشت وضعیت تنگه هرمز به حالت عادی فراهم خواهد شد.
به عبارت دیگر، تفاهم با عمان صرفا یک سازوکار فنی و دریایی برای نحوه تردد در آینده است و به خودی‌ خود هیچ تغییری در وضعیت فعلی هرمز ایجاد نمی‌کند. از طرف دیگر، نقشه‌های جدید دریایی آماده شده‌اند اما اجرای آنها به فراهم شدن شرایط مورد نظر ایران وابسته است.

امنیت منطقه‌ بدون نسخه خارجی
بخش دیگری از گفت‌وگوی عراقچی به فلسفه برگزاری این نشست و نگاه تهران به امنیت غرب آسیا مربوط بود. وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه مسؤولیت تأمین امنیت و ثبات منطقه بر عهده خود کشورهای منطقه است، تاکید کرد: کشورهای منطقه باید درباره مسائل و چالش‌های مشترک خود با یکدیگر گفت‌وگو و رایزنی کنند.
به گفته عراقچی، جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته همواره بر گفت‌وگو، اعتمادسازی و همکاری میان کشورهای منطقه تأکید کرده و معتقد است امنیت پایدار زمانی شکل می‌گیرد که کشورهای منطقه بتوانند بدون مداخلات مخرب بازیگران خارج از منطقه، درباره مسائل مشترک خود به تفاهم برسند. با این حال عراقچی تصریح کرد: نشست مسقط به‌ معنای ایجاد یک سازوکار امنیتی جدید در منطقه نیست و چنین موضوعی نیز در دستور کار رسمی این نشست قرار ندارد. با وجود این، نفس گرد هم آمدن کشورهای منطقه برای نخستین‌‌بار در چنین قالبی و گفت‌وگو درباره موضوعی مشخص مرتبط با امنیت و کشتیرانی، می‌تواند یک گام اعتمادساز باشد.