داستان تعویق صلاله

قرار بود دیروز - دوشنبه ۲۳ شهریور - شهر صلاله عمان میزبان نشست مهم ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس درباره ترتیبات مربوط به تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز باشد؛ نشستی که قرار بود در ادامه رایزنی‌های تهران و مسقط درباره نحوه مدیریت عبور و مرور دریایی در این آبراه راهبردی برگزار شود و به گفته منابع ایرانی، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و عراق نیز در آن حضور داشته باشند. با این حال، مسقط در نهایت اعلام کرد نشست به زمان دیگری موکول شده است؛ تصمیمی که تهران صراحتا اعلام کرد به درخواست سعودی بوده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری هفتگی خود این موضوع را تأیید و اظهار کرد: نشست صلاله قرار بود با حضور کشورهای ساحلی خلیج فارس برگزار شود اما «به درخواست عربستان» فعلا برگزار نمی‌شود. اسماعیل بقائی همچنین درباره تحولات پیرامون حمله به خط لوله نفت عربستان تأکید کرد: ادعای آمریکا درباره دخالت ایران در این حمله درست نیست و واشنگتن با طرح چنین ادعاهایی به دنبال ایجاد اختلاف میان کشورهای منطقه است.
مسقط نیز اگرچه درباره نقش عربستان سخنی به میان نیاورد اما سید بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان اعلام کرد نشست برای ایجاد شرایط مناسب‌تر جهت گفت‌وگویی سازنده و دستیابی به تفاهم‌های پایدار به تعویق افتاد.
یکی از مهم‌ترین گمانه‌زنی‌ها در ارتباط با چرایی درخواست سعودی برای تعویق نشست، به گزارش‌هایی برمی‌گردد که مدعی شده‌اند عربستان خواستار تغییراتی در پیشنهاد تهران و مسقط درباره ترتیبات تنگه هرمز شده است. در همین ارتباط، تارنمای آمریکایی آکسیوس مدعی شد ریاض درباره متن یا برخی مفاد پیشنهاد موجود ملاحظاتی داشته و خواستار اصلاحاتی شده است.
تلویزیون قطری الجزیره نیز در گزارش‌های خود در این مورد، از تشدید همزمان بحران یمن، تنگه هرمز و خط لوله شرق - غرب عربستان سخن گفت. این خط لوله یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین ریاض برای انتقال نفت به دریای سرخ و دور زدن تنگه هرمز محسوب می‌شود و حمله اخیر به آن، عملا فشار تازه‌ای بر توان صادراتی عربستان وارد کرده است.
ریاض از مدت‌ها پیش در جریان رایزنی‌های تهران و مسقط قرار داشته و اساسا اگر با اصل این مسیر مخالف بود، حضور خود را در نشست صلاله نمی‌پذیرفت.
در این میان، مساله یمن اهمیت ویژه‌ای دارد. بنا بر برخی اخبار غیررسمی، یکی از شروطی که تهران برای بازگشایی تنگه هرمز مطرح کرده، پایان محاصره و فشار علیه یمن عنوان شده است. برخی گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌های منطقه‌ای نیز حاکی از آن است عربستان در اصلِ ضرورت پایان دادن به وضعیت موجود در یمن موضعی انعطاف‌پذیرتر از گذشته دارد، هرچند درباره اینکه رسما و به طور کامل چنین شرطی را پذیرفته باشد، هنوز تأیید رسمی وجود ندارد.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که تحولات یمن اکنون مستقیما به امنیت انرژی عربستان گره خورده است. انصارالله طی روزهای اخیر حملات خود به اهداف سعودی را افزایش داده و همزمان با پیشروی آنها در سواحل دریای سرخ و احاطه کامل بر باب‌المندب، عملا فشار بر یکی دیگر از مسیرهای حیاتی صادرات عربستان افزایش یافته است.
از این زاویه، شاید بتوان حمله اخیر به خط لوله شرق - غرب عربستان را یکی از مهم‌ترین عوامل درخواست ریاض برای تعویق نشست دانست. این خط لوله که برای دور زدن تنگه هرمز اهمیت حیاتی پیدا کرده بود، پس از حملات پهپادی اخیر دچار اختلال جدی و عربستان ناچار به توقف آن شده است. خبرگزاری آمریکایی آسوشیتدپرس گزارش داد این خط لوله ممکن است چند هفته از مدار خارج بماند؛ مسیری که در شرایط عادی ظرفیت انتقال میلیون‌ها بشکه نفت در روز را دارد. بنابراین می‌توان گفت تعویق نشست صلاله بازتاب شرایطی است که عربستان در آن قرار گرفته است.